Brama Kantaka

Kantak Kazimierz lub Kaźmirz (22 III 1824 Poznań - 28 XII 1886 tamże).
Zasłużony polski działacz polityczny i społeczny w zaborze pruskim, w 1862-86 poseł z Wielkopolski do sejmu pruskiego, gdzie wytrwale bronił praw narodu polskiego.Przyjeżdżał do Zakopanego od 1876 i stał się wielkim miłośnikiem i propagatorem idei turystyki tatrzańskiej. Twierdzono, że jeżeli obowiązki nie zmuszały go do pobytu w Poznaniu, to najchętniej pędził orzeźwić umysł pięknem przyrody na dzikich turniach i w ustronnych dolinach Tatr. Zresztą był propagatorem nie tylko Tatr. W jednej ze swych odezw w 1879 r napisał nie tylko o urokach Tatr, ale także Pienin i dalej jeszcze położonych Beskidów. Już po pierwszym jego przybyciu w Tatry, na posiedzeniu Wydziału Towarzystwa Tatrzańskiego (TT) w Zakopanem 29 VII 1976 r Kantak mianowany został delegatem Towarzystwa na zabór pruski. Wybór był doskonały i po jego śmierci przyznano, że tak gorliwego delegata Towarzystwo dotąd nie miało. W czasie swojej 10 letniej delegatury zjednał dla PTT 762 członków, a w jednym tylko, 1878 r. aż 245. Większość z nich przetrwała przez lata. Kantak apelował w poznańskiej prasie o płacenie składek i abonowanie Pamiętnika TT, który sam roznosił lub doręczał przy sposobności dla zaoszczędzenia kosztów przesyłki pocztowej. Wspominano, że dokonywał on iście cudów w gromadzeniu składek na piękne cele Towarzystwa. Zarząd TT przyznawał, iż: nie masz wątpliwości, że bez Kantaka nie byłoby przystąpiło do kosztownej budowy dworu tatrzańskiego w Zakopanem. Nazywano go głównym filarem Towarzystwa. Doceniając działalność Kantaka w propagowaniu idei turystyki tatrzańskiej, VI walne Zgromadzenie Towarzystwa, 5.V.1878 r. mianowało go Członkiem Honorowym, VII walne zgromadzenie 25.V.1879 r. wyraziło mu publiczne, serdeczne podziękowanie za niestrudzoną gorliwość w popieraniu celów Towarzystwa.
W dniu 14.VIII.1881 r. w zapełnionej po brzegi sali kasyna Towarzystwa Tatrzańskiego w Zakopanem wydano obiad składkowy, podczas którego, poza pełnymi uznania przemówieniami nie tylko w odniesieniu do wybitnej pracy dla Towarzystwa, ale także w hołdzie dla jego patriotycznej walki w obronie praw narodowości polskiej, poeta i publicysta, Antoni E. Odyniec oraz Wacław K. Anczyk ze znanej krakowskiej rodziny recytowali ułożone przez siebie na cześć Kantaka wiersze.
Zmarł w Poznaniu 28 grudnia 1886 r. po kilku dniach choroby wskutek zapalenia płuc. Nie pozostawił rodziny, był bowiem w stanie bezżennym.
Pogrzeb Kazimierza Kantaka stał się wielką manifestacją hołdowniczą z terenu całej Polski oraz Polaków z zagranicy. Mimo niepogody i przenikliwego zimna w kondukcie pogrzebowym uczestniczyło ok. 15 tysięcy osób, a w tym czasie zamknięte były wszystkie polskie sklepy, restauracje i inne lokale. Dwudniowe uroczystości pogrzebowe zakończyły się pochowaniem Kazimierza Kantaka w Poznaniu na nieistniejącym dziś cmentarzu farnym przy ul. Grunwaldzkiej (Bukowska). Cmentarz został zlikwidowany przez okupanta w czasie drugiej wojny światowej.
XIV walne zgromadzenie Towarzystwa Tatrzańskiego 6.II.1887 r. uchwaliło nazwę Brama Kantaka dla przewężenia u wejścia do Doliny Kościeliskiej (Niżnej Kościeliskiej Bramy). Jeszcze w tym samym roku odsłonięto w Bramie Kantaka tablicę ku jego czci.
Dzięki staraniom poznańskiego Oddziału PTT, po 106 latach tablicę tę odnowiono i 2.X.1993 r. nastąpiło jej ponowne odsłonięcie i poświęcenie.

źródła:
(

http://z-ne.pl/t,haslo,2110,kantak_kazimierz.html

);
(

http://www.krzemieniewo.net/viewpage.php?page_id=1085

) - opracowanie Leonarda Dwornika