Most w Zgorzelcu na Nysie Łużyckiej wzniesiono jako element oddanego w 1847 r. odcinka Jędrzychowice-Zgorzelec-Görlitz będącego fragmentem linii Wrocław-Frankfurt (tzw. Kolej Dolnośląsko-Machijska). Przeprawa w Zgorzelcu połączyła Berlin i Wrocław. Linia wymagała pokonania licznych cieków wodnych (m.in. na odcinku Węgliniec-Zgorzelec). Prace dodatkowo utrudniły skały występujące na odcinku Węgliniec-Zgorzelec. Most w Zgorzelcu to jeden z czterech największych mostów wykonanych w całości z kamienia. Pozostałe to: na Bobrze w Bolesławcu (519 m długości), na Kwisie (96 m), na Potoku Jędrzychowickim koło Jędrzychowic (106 m). Most w Zgorzelcu jest krótszy niż w Bolesławcu - ma 448 m długości, ale jest wyższy (maksymalnie 35 m nad lustrem wody). Posiada 35 kamiennych przęseł składających się z 6 sekcji (kolejno od lewego brzegu): dwie sekcje po trzy łuki o rozpiętości 18,8 m, jedna sekcja z 5 łukami o rozpiętości 12,5 m, trzy sekcje po 6 łuków o rozpiętości 9,4 m, następnie jedno przęsło o rozpiętości 7,5 m i jedno o rozpiętości 6,6 m. Szerokość mostu wynosi 8,45 m, w tym jezdni 7,5 m. Zatem rozpiętość przęseł i wysokość łuków rosną skokowo od lewemu brzegu. Do budowy wykorzystano granit miejscowy (do wypełnienia konstrukcji) i z oddalonego o 10 km kamieniołomu, a część cementu sprowadzono aż z Anglii i Tarnowskich Gór. Wygląd mostu nawiązuje do rzymskich mostów kamiennych. Mimo dużej wielkości sprawia wrażenie lekkiego. Urozmaicony został o elementy przypominające wieże, balustrady, gzymsy i fryzy. Prace przy budowie mostu rozpoczęto w maju 1844 r. Budowa napotkała ogromne trudności, których się nie spodziewano, m.in. należało wykonać palowanie ze względu na wypełnienie koryta rzeki piaskiem, żwirem i rumoszem skalnym. Zagłębienie pala o średnicy 15 cm na głębokość 9,4 m wymagało 1440 uderzeń ręcznego kafara o masie 500 kg z wysokości 12,5 m. Jedno uderzenie wykonywało aż 32 pracowników. Niektóre z prac trzeba było powtarzać od początku w związku z uszkodzeniami na skutek napływu wód gruntowych i zniszczeniami wywołanymi przez spływ lodu. Ostatecznie budowa opóźniła się o prawie rok. Prace zakończono 1 lipca 1847 r., a 1 września wprowadzono ruch pociągów. W 1923 r. most zelektryfi kowano. Obiekt ten nie został wysadzony w czasie II wojny światowej, ponieważ bardzo długo stanowił cenną drogę ewakuacji taboru do Rzeszy Niemieckiej. Dopiero 7 maja 1945 r. wojska niemieckie wysadziły fragment na Nysie Łużyckiej w Görlitz i na Potoku Jędrzychowickim w Jędrzychowicach. Uszkodzeniu uległy jedynie dwa fi lary i trzy przęsła po stronie polskiej (i prawdopodobnie jedno po stronie niemieckiej), które odtworzono dopiero w 1954 r. (ponieważ połączenie zapewniała odbudowana w 1946 r. linia Węgliniec-Horka), stosując konstrukcję żelbetową naśladującą bloki kamienne. Most w Zgorzelcu obecnie znajduje się w międzynarodowym europejskim korytarzu transportowym E 30 Berlin-Drezno-Zgorzelec-Legnica-Wrocław-Katowice-Kraków-Przemyśl-Medyka-Lwów-Kijów, łącząc polski Zgorzelec z niemieckim Görlitz. Ruch pociągów odbywa się za pomocą lokomotyw spalinowych ze względu na brak trakcji elektrycznej na całym odcinku Węgliniec-Drezno. Mimo zwiększenia masy i prędkości pociągów most nadal służy, co świadczy o wysokiej jakości wykonanych 160 lat temu prac.

Tekst: Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański

Landskron Brauerei (browar Landskron) został założony w 1869 nad brzegiem Nysy. Wytwarzane tu piwo jest leżakowane w piwnicach znajdujących się12 m pod ziemią przez okres 6-12 tygodni. Kompetencja gatunkowa tej manufaktury piwowarskiej obejmuje 12 specjalności piwowarskich. Urok browaru polega na niepowtarzalności tradycyjnej procedury warzenia, gdyż Landskron od 1869 r. przywiązuje wagę do tego, by swe piwo produkować za pomocą fermentacji otwartej.