| zapomniałem hasło | nowe konto | dodaj zdjęcie
Mapa
Nieistniejące
Komentarze Kresy Kresy + Polska Panoramy Pomoc

Za wpłaty ze zrzutka.pl oraz cegiełek kupione zostały:

  • Dyski twarde Seagate Exos X22 20TB x 2 = 2500 zł
  • Router TP Link Archer X55 AX3000 = 277 zł
  • Serwer plików NAS QNAP TS-673A-8G = 4677 zł

Przeznaczenie: kopie zapasowe strony (obecnie wykonywane są ręcznie na domowym komputerze)

zdjęcie 1 zdjęcie 2 zdjęcie 3

wczytywanie danych...

Ulica Brzegowa w Strzelinie - dawne Wojsławice - artykuł Piotra Rozenka

proszę czekać...

Ulica Brzegowa, podobnie jak Wrocławska, czy Ziębicka (dzisiejsza ul. Tadeusza Kościuszki), swoją nazwę zawdzięcza średniowiecznemu traktowi skierowanemu w stronę dużego miasta, w tym wypadku Brzegu. Brama Wodna otwierała mury obronne Strzelina w kierunku południowym, na wprost przez Oławę, w kierunku ul. Staromiejskiej oraz na lewo, wzdłuż rzeki do Wiązowa i Brzegu.

 Część I
 
W dawnym Strzelinie ul. Brzegowa zaczynała się przy bramie wodnej (dziś zbieg ulic Wodnej i Mikołaja Kopernika) i biegła wzdłuż murów obronnych na wschód do ich narożnika wyznaczonego basztą prochową (dziś skrzyżowanie z ul. St. Staszica) i w tym miejscu się kończyła, ponieważ tam przebiegała granica miasta. Aktualnie ul. Brzegowa ciągnie się dalej, wzdłuż biegu rzeki Oławy. Dawniej na tym terenie istniała osada o nazwie Wojsławice.

Początki miejscowości nie są znane. Ze względu na bliskość Strzelina i dogodne położenie nad rozlewiskami Oławy, należy sądzić, że pierwotnie była to osada służebna, jakich w średniowieczu istniało wiele w okolicach ośrodków miejskich. Pierwsza wzmianka pisana dotycząca Wojsławic pochodzi z 1301 r. Biskup wrocławski Jan Romka, określając dochody Klasztoru Klarysek w Strzelinie, nakazał strzelińskiemu proboszczowi przekazanie zakonnicom części danin pobieranych w niektórych okolicznych wsiach, w tym w Wojsławicach. Należy z tego wnioskować, że wieś w tym czasie stanowiła własność, bądź współwłasność kościelną.

W XV w. na Śląsku zaczęła rozwijać się gospodarka folwarczno-pańszczyźniana polegająca na masowym powstawaniu folwarków, czyli gospodarstw należących do świeckich lub duchownych panów feudalnych, opierających się na pracy chłopów pańszczyźnianych. W Wojsławicach powstał jeden z pierwszych takich folwarków w okolicach Strzelina, należał do klasztoru Klarysek, co może świadczyć o postępowej roli jaką odgrywały domy zakonne w unowocześnianiu gospodarki na Śląsku.

Położenie Wojsławic w bezpośrednim sąsiedztwie Strzelina, na jednym z najważniejszych szlaków komunikacyjnych do Brzegu i Opola, miało swoje konsekwencje. W czasie licznych kampanii wojennych, a szczególnie podczas przemarszów różnych wojsk, wieś narażona była na łaskę i niełaskę żołdaków. W pierwszej połowie XV w. Wojsławice, podobnie jak cały Strzelin poważnie ucierpiały w wyniku wojen husyckich, ale największe nieszczęścia spadły na osadę w wieku XVII, w okresie wojny 30-letniej. W lutym 1643 r. miejscowość została splądrowana i w części spalona przez wojska szwedzkie, a już w sierpniu tego samego roku dzieła zniszczenia dopełniła, walcząca ze Szwedami armia austriacka. W tym miejscu należy dodać, że wojna 30-letnia była pierwszą z europejskich wielkich wojen, w której doszło do zmiany charakteru działań zbrojnych. Do tej pory armie operujące na własnym terytorium oszczędzały miejscową ludność. W wojnie 30-letniej wojska grabiły i mordowały ludność cywilną, bez względu na to, czy działały u siebie, czy na obszarze wrogiego państwa.

Z Wojsławicami wiąże się również jeden z epizodów „wojny siedmioletniej” rozegranej między Prusami i ich sojusznikami, a Austrią wspomaganą przez swoich koalicjantów w latach 1756-1763. W 1761 r. w Wojsławicach stacjonował sztab wojsk pruskich operujących na Śląsku, kwaterował tam również król Prus Fryderyk II, uznany przez Austriaków za największego wroga monarchii Habsburgów, ponieważ to właśnie Fryderyk w 1741 r. oderwał Śląsk od korony austriackiej i włączył go do królestwa pruskiego.

Dworzanin cesarzowej Austrii Marii Teresy, baron Warkocz, przedstawiciel jednego z najbardziej znanych rodów rycerskich na Śląsku, zaplanował zamach na życie króla Fryderyka II. Plan zakładał zbrojne opanowanie sztabu królewskiego w Wojsławicach przy wykorzystaniu, jako bazy wypadowej, licznych posiadłości rodziny Warkoczów w okolicach Strzelina. Zamach się nie powiódł, ponieważ korespondencja między zamachowcami, a ich mocodawcami z dworu cesarskiego, została przypadkowo przechwycona przez miejscowego myśliwego o nazwisku Kappel, który ujawnił całą sprawę. Baron Warkocz wraz ze swoimi współpracownikami został aresztowany, szczęście go jednak nie opuściło, wkrótce zbiegł na stronę wojsk austriackich.

Można tylko przypuszczać, jak bardzo znane były by Wojsławice w przypadku powodzenia zamachu. Śmierć Fryderyka II w tym momencie, mogła zupełnie zmienić historię nie tylko Śląska, ale również wpłynęłaby na dzieje Prus i całej Europy środkowej.  

 

Część II

Od czasu lokacji Strzelina i wzniesienia średniowiecznych fortyfikacji miasta, do momentu ich rozbiórki w drugiej połowie wieku XIX, ul. Brzegowa przebiegała wzdłuż murów obronnych, między bramą wodną a basztą prochową. Dalej w kierunku wschodnim nad rzeką Oławą rozciągała się miejscowość Wojsławice.

 

W średniowieczu ul. Brzegowa mimo tego, że leżała poza murami obronnymi, to jej rola nie ograniczała się tylko do funkcji traktu skierowanego w stronę Wiązowa i Brzegu. Od połowy XIV w. funkcjonował tam szpital, a w 1351 r. zbudowana została kaplica szpitalna p. w. Św. Jerzego. Szpital został rozbudowany w 1577 r. przez księcia brzeskiego Jerzego II, który wówczas władał Strzelinem. Barokowy kształt budowla przybrała w wyniku przebudowy po pożarze, na początku XVIII w. W okresie międzywojennym pełniła funkcję domu starców. Obecnie zachowana część kaplicy stanowi siedzibę Strzelińskiego Ośrodka kultury.

Szybki rozwój terytorialny miasta w drugiej połowie XIX w. nie ominął jego południowo-wschodnich rubieży. Staraniem włodarzy Strzelina, w 1885 r. uzyskano zgodę pruskich władz centralnych w Berlinie na włączenie w obręb miasta wsi Wojsławice, jako jego VI okręg administracyjny. Zbiegło się to z procesem nadawania ulicom nazw, oczywiście tym, które do tej pory jeszcze ich nie miały. W dawnej wsi Wojsławice, w której obowiązywała typowa zabudowa ulicowa, wyznaczono tylko jedną ulicę i nadano jej nazwę ul. Fryderyka (Fridrichstrasse). W źródłach nie zachowała się informacja - skąd taka nazwa? Można przypuszczać, że miało to związek z nieudaną próbą zamachu na życie króla Prus Fryderyka II w 1761 r. zaplanowaną przez barona Warkocza w Wojsławicach. Po II wojnie światowej, z połączenia średniowiecznej krótkiej ul. Brzegowej i ul. Fryderyka powstała współczesna ul. Brzegowa biegnąca od skrzyżowania z ul. Wodną aż do rogatek miasta.

Wojsławice, mimo włączenia w granice Strzelina, nie zmieniły swojego rolniczego charakteru. W dalszym ciągu nową ulicę zamieszkiwali głównie rolnicy użytkujący okoliczne grunty rolne. Działał folwark, kuźnia, tartak i młyn. Pierwszą ważną inwestycją, jaka została zlokalizowana przy dawnej ul. Fryderyka były nowe ujęcia wody pitnej. Wobec szybkiej rozbudowy Strzelina i wzrostu liczby ludności miasta na początku wieku XX, dotychczasowe studnie miejskie stały się niewystarczające. W latach 1907-1911, na krańcach dzisiejszej ul. Brzegowej dokonano odwiertów, zbudowano studnie głębinowe, przepompownie, sieć wodociągową, a na górze szańcowej wieżę ciśnień.

 

W 1887 r. powstała rzeźnia miejska, która funkcjonowała do ostatniego dziesięciolecia XX w.

 

 Jednym z ważniejszych zakładów pracy w mieście zlokalizowanych przy ul. Brzegowej był Strzeliński Browar. Piwo w nim produkowane było sprzedawane na całym Śląsku, a nawet poza jego granicami. Główne obiekty produkcyjne browaru zbudowane zostały w 1911 r. Po II wojnie zakład nie został uruchomiony i stopniowo popadał w ruinę, niestety ten stan istnieje po dzień dzisiejszy.

W okresie powojennym, ul. Brzegowa zajmuje ważne miejsce na oświatowej mapie Strzelina. W 1965 r. utworzona została Zasadnicza Szkoła Budownictwa Rolniczego w oparciu Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego, gdzie uczniowie praktycznie uczyli się zawodu. Budynki szkolne wzniesione zostały przez PBRol. Na początku lat 70-tych XX w. szkoła przybrała formę Zespołu Szkół Budowlanych, w którego skład wchodziły: zasadnicza szkoła budowlana, szkoła przysposobienia zawodowego i liceum ogólnobudowlane dla pracujących. Popularna „budowlanka” uległa likwidacji w 1981 r. Obiekty szkolne po rozbudowie nie zmieniły swojego oświatowego przeznaczenia. W 1986 r. w tym miejscu, działalność rozpoczęła Szkoła Podstawowa nr 5, która funkcjonuje do dziś.

Tekst - Piotr Rozenek

Zdjęcie - archiwum Fotopolska.eu

 

 
 
Skomentuj artykuł
Kontakt do administratorów strony Fotopolska.Eu: | Regulamin serwisu: https://fotopolska.eu/2,artykul.html
© Copyright 2012 Neo & Siloy
Kolokacja serwerów Amsnet
Ostatnio przeglądane: lwów lwów Milanówek marszałkowska katowice katowice katowice katowice zagórcze warszawa sejm ustroń ustroń Rabka-Zdrój Na Banię 37b Piotrków Piotrków szklarska poręba skatepark plac wolnośći szklarska poręba Żuromin szklarska poręba boby Śrem Dąbrowskiego Śrem Śrem ul. Polna boby Śrem ul. Polna boby mostowa boby tczw mieścin dworzec dworzec łagiewniki Drzewica