 | Polska › woj. śląskie › Katowice › Śródmieście › al. Roździeńskiego Walentego › Kopalnia Węgla Kamiennego "Katowice" |
Lata 1985-1995 , Widok na wieże szybowe kop. Katowice. Pierwsza z lewej wieża szybu Gwarek, następna szybu Warszawa, i niższa z prawej strony szybu Bartosz.
Milena Sontowska
 A jaka to wieża za Warszawą? 2020-08-13 11:25:15 (5 lat temu)
do Milena Sontowska: Wygląda że szyb Warszawa miał dwa wyciągi z linami wyprowadzonymi pod kątem 90 stopni. 2020-08-13 23:16:38 (5 lat temu)
Jarosław Dubowski
+1 głosów:1 do Milena Sontowska: Za forum eksploratorzy.com.pl - w jednym szybie o średnicy 5,8m /3,7m była Warszawa I (transport materiałów, jazda ludzi głębokość 500m, 2x klatka 2 piętra, maszyna K-200-125Kw z silnikiem asynchronicznym, prędkość 4m/s) oraz Warszawa II (wydobycie, transport mat, jazda ludzi 2x klatka 4 piętra, maszyna K-5000-1100KW z napędem Leonarda, prędkość dla jazdy ludzi 6m/s, dla wydobycia 12m/s) 2020-08-13 23:29:26 (5 lat temu)
|
|
Na stronie od 2011 lipiec
14 lat 9 miesięcy 22 dni |
 |
kopalnie
|
3 maja 1823 roku Wyższy Urząd Górniczy w Brzegu udzielił nadania dla pola górniczego „Ferdinand” pod Bogucicami, dając w ten sposób początek późniejszej kopalni „Katowice”.
Zakończone 200 lat temu starania o założenie nowego zakładu wydobywczego rozpoczęły się jednak wcześniej. 9 sierpnia 1822 roku Ignatz Ferdinand von Beym, kupiec solny i emerytowany rotmistrz z Tarnowskich Gór złożył wniosek w tej sprawie do Królewskiego Urzędu Górniczego w Tarnowskich Górach. Wydobywany w tym miejscu węgiel trafiać miał m.in. do pobliskiej huty cynku „Fanny”, której Beym był współudziałowcem. 24 lutego 1823 roku odbyła się wizytacja tzw. punktu znaleźczego. Po upływie kilku miesięcy 3 maja władze górnicze ostatecznie dokonały nadania pola górniczego, które na cześć wnioskodawcy nazwano „Ferdinand”. Urzędowych formalności dopełniło jego zatwierdzenie przez Królewskie
Wyższe Starostwo Górnicze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Berlinie w dniu 21 maja 1823 roku. Zgodnie z obowiązującym prawem górniczym dokonano podziału 128 kuksów, czyli udziałów w nowym przedsięwzięciu. Większość z nich przypadła Stanisławowi hrabiemu Miroszewskiemu, właścicielowi Bogucic (61), a pozostałe z nich zostały podzielone pomiędzy osoby zaangażowane w uruchomienie kopalni: Ignatzego Ferdinanda von Beyma (20), Isaaca Freunda (29) i Johanna Freidricha Weddinga (12). Zwyczajowo cztery kuksy przekazano na rzecz Kasy Brackiej, a dwa pozostawiono w formie wolnych kuksów.
Czas założenia kopalni to początek kryzysu na rynku wyrobów hutnictwa cynku. W wyniku tego Beym i Freund zdecydowali się odsprzedać swoje udziały Rudolfowi Christianowi Griebelowi, szczecińskiemu kupcowi będącemu udziałowcem wspominanej huty „Fanny”. Zgodnie z ówczesnymi przepisami wyznaczone wówczas pole górnicze dysponowało niewielką powierzchnią około 0,5 km2. W przyszłości wraz z rozwojem kopalni łączono ją z okolicznymi nadaniami m.in. „Bertram”, „Belle Alliance”, „Artur”, systematycznie powiększając obszar jej działalności. W początkowym okresie eksploatacja pola górniczego „Ferdinand” odbywała się w płytko położonych pokładach wyłącznie przy użyciu siły ludzkich mięśni przy użyciu licznych blisko siebie zlokalizowanych szybików. W pierwszym roku istnienia zdołano wydobyć 3 100 ton węgla.
Wkrótce powstał cały zespół zabudowań szybu składający się z maszynowni wyposażonej w parową maszynę wyciągową oraz siłowni. W połowie lat 70. XIX wieku kopalnia została zalana, ponowne prace wydobywcze ruszyły w 1876 roku, a cały teren objęły prace modernizacyjne.
Pod koniec lat 90. kopalnię przejęła Spółka Akcyjna Górnictwa i Hutnictwa z głównym akcjonariuszem Thiele Wincklerem. Kopalnia pod zarządem spółki przetrwała do okresu międzywojennego, funkcjonując od początku lat 20. XX wieku pod spolszczona nazwą „Ferdynand”.
Dokładnie 1937 roku kopalnia pod nową nazwą „Katowice” weszła w skład polskiego kapitału Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych. W latach 90. została połączona z kopalnią KWK Kleofas, jednak w 1999 roku została zamknięta. W 2001 roku na terenie dawnej kopalni aż 86 obiektów powietrznych zostało poddanych likwidacji, cztery lata później na mocy porozumienia teren KWK „Katowice” został przeznaczony na budowę nowej siedziby Muzeum Śląskiego – prace mają potrwać do 2013 roku.
Zespół zabudowań szybu Bartosz obejmuje budynek nadszybia, budynek maszynowni oraz budynek siłowni. Budynek nadszybia jest dwukondygnacyjny, wzniesiony na planie zbliżonym do kwadratu. Obiekt murowany z cegły, częściowo nieotynkowany posiada bryłę zwartą. W elewacjach widoczny detal architektoniczny w postaci: ceglanych lizen, opasek, łuków odcinkowych. W centralnej części budynku znajduje się wieża wyciągowa, wzniesiona w konstrukcji stalowej jako kratownica nitowana z parą kół linowych ustawionych obok siebie.
Budynek maszynowni to obiekt murowany, dwukondygnacyjny wniesiony z cegły ceramicznej na planie prostokąta. Elewacje nieotynkowane, otwory okienne zamknięte łukiem pełnym lub odcinkowym, całość kryje dwuspadowy dach w konstrukcji drewniano – stalowej. Wnętrza jednoprzestrzenne z wyposażeniem obejmującym urządzenia wyciągowe oraz suwnicę.
Budynek siłowni został wymurowany z cegły ceramicznej o bryle silnie rozczłonkowanej z trzema zasadniczymi elementami: centralnym korpusem i dwoma dobudówkami. Od pd. do korpusu przylega partia dobudowana, trójdzielna z ryzalitem, z kolei od pn.-wsch. przylega partia z centralną 4-kondygnacyjną wieżą i 3-kondygnacyjnym ryzalitem. Całość posadowiona na rzucie trzech połączonych ze sobą prostokątów. Elewacje wieloosiowe z urozmaiconym detalem architektonicznym, okna zamknięte łukiem pełnym lub odcinkowym. Wnętrze o przeważającym współczesnym wyposażeniu, zawiera również zabytkowe elementy jak np. klatkę schodową czy filary pod tory suwnicy.
Źródło: WSTĘPNE SPRAWOZDANIE Z INWENTARYZACJI OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH
W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM, Katowice, styczeń 2012