 | Polska › woj. opolskie › Opole › Dzielnica IX › ul. Książąt Opolskich › Sąd Krajowy i Rejonowy |
Lata 1890-1898 , Ratusz, Sąd Krajowy i Rejonowy oraz Poczta Główna na XIX wiecznej karcie pocztowej.
|
Na stronie od 2006 kwiecień
20 lat 1 miesiąc 26 dni |
 |
sądy
|
Duży monumentalny gmach zakrywający usytuowany za nim kompleks więzienny nie przetrwał ostatniej wojny - zniszczony w 1945 roku legł w gruzach. A był ten gmach jedynym w przedwojennym Opolu działem wybitnego polskiego architekta Zygmunta Gorgolewskiego (1845-1903). Był to twórca bardzo wielu realizacji w Niemczech i w Polsce, licznych pałaców i obiektów użyteczności publicznej, zasłynął przede wszystkim jako architekt gmachu Teatru Miejskiego we Lwowie, który zrealizował w wyniku wygranego konkursu.
Opolski projekt Gorgolewskiego mieścił się w obowiązującym pod koniec XIX wieku nurcie historyzującego eklektyzmu, podobnie jak inne powstałe w tym czasie budowle opolskich koszar i szkół. Budynek z elewacjami w surowej cegle charakteryzował się harmonią kompozycji, równowagą podziałów poziomych i pionowyc, znaczonych gzymsami i ryzalitami, nieco neoromańską stylizacją, a przede wszystkim nastrojem powagi adekwatnym do funkcji tego budynku.
Kiedy w 1933 roku zbudowano obwodnicę miejską (dzisiejsza ulica Nysy Łużyckiej) i most przez Odrę, ulica Mikołaja (dziś Książąt Opolskich) ożywiła się - przy jej wylocie naprzeciw gmachu sądu usytuowano stację benzynową.
Po wojnie ciasne skrzyżowanie z ulicą Nysy Łużyckiej nie mogło już sprostać szybko narastającemu natężeniu ruchu. Po likwidacji stacji benzynowej zbudowano tu w 1963 roku przestronne rondo komunikacyjne.
Za rondem wyrosły wówczas pierwsze w Opolu wieżowce mieszkalne według projektu krakowskich architektów Stefana Golonki i Stanisława Sikorskiego, a później - w latach 1975-1977 - w miejscu po gmachu sądu zbudowano dwa wysokie domy bliźniacze z rozbudowanym zespołem usługowym autorstwa architektów Jana Matejuka i Zdzisława Tarwida z opolskiego Miastoprojektu.
I wreszcie w 1982 roku wzniesiono nad rondem estakadę usprawniającą ruch tranzytowy na trasie przelotowej. Nowe skrzyżowanie ulic Książąt Opolskich i Nysy Łużyckiej z rondem, estakadą i okalającymi je wieżowcami w niczym już nie przypomina cichego i spokojnego zakątka ulicy Mikołaja z czasów przedwojennego Opola.
I nie pozostał - poza nazwą przyległej ulicy Sądowej - najmniejszy nawet ślad po tym opolskim dziele znakomitego architekta Zygmunta Gorgolewskiego.
Andrzej Hamada
[dostęp 2014-03-20]
Opolski ratusz był drewnianym domem kupieckim do XIV wieku, kiedy to został przemianowany na siedzibę władz miejskich i przebudowany przy użyciu cegieł. Kupieckie kramy przeniosły się wówczas na zewnątrz, do przybudówek zasłaniających ścianę zachodnią ratusza. W dawnych wiekach właśnie przed ratuszem koncentrowało się życie handlowo - rozrywkowe miasta. Odbywały się tu wielkie doroczne jarmarki. W XVIII wieku przed głównym wejściem stał pręgierz miejski do wymierzania kar ustanowionych wyrokiem sądu wójtowskiego. W 1794 roku został tu publicznie wychłostany i wypędzony z miasta buntownik chłopski- Marek z Jemielnicy. Opolski ratusz, podobnie zresztą jak i całe miasto, płonął wiele razy. Z jednym z pożarów wiąże się pewna ciekawostka. Otóż w 1818 roku podczas remontu głowicy wieży znaleziono w jej kopule medalion z informacją o tragicznym roku 1736, w którym dotknęły opolan dwie klęski- wody i głodu. Rewers medalionu przedstawiał deszcz i napis "O jak dużo! Śląska klęska powodziowa- 1736", zaś na awersie- stodoła ze snopkami i małą ilością ziarna oraz napis: "O jak mało! Śląska klęska głodu- 1736". Do gmachu prowadziły dwa wejścia; obydwa znajdowały się w tych samych miejscach, co dziś. Wejście główne, od strony wschodniej, oraz drugie- od strony północnej, które dziś służy przede wszystkim młodym parom, zawierającym związek małżeński w opolskim Urzędzie Stanu Cywilnego. Dzisiejszy kształt architektoniczny ratusza pochodzi z roku 1936. Warto bowiem wiedzieć, że w 1933 roku władze miejskie zdecydowały się wyburzyć szpecące Rynek kramy. Kiedy jednak przystąpiono do ich rozbiórki, mocno nadwerężona zachodnia ściana wieży, zawaliła się.
Odbudowana wieża otrzymała nieco inny kształt oraz została podwyższona (dziś mierzy 65 metrów) Przy okazji odrestaurowano cały ratusz, dobudowano południowe skrzydło wzbogacone arkadami.
bonczek/hydroforgroup/2006 -