|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 11 głos | średnia głosów: 6
1911 , Tramwaj z nr 2 na ul.Głównej (Saska Kępa) w Cieszynie.Skomentuj zdjęcie
|
29 pobrań 4970 odsłon 6 średnia ocen Poprzednie i następne zdjęcia Janosik Obiekty widoczne na zdjęciu Tramwaje w Cieszynie więcej zdjęć (80) Zbudowano: 1911 Zlikwidowano: 1921 Główna 23 więcej zdjęć (7) Zbudowano: 1873 Dawniej: Kamienica Anselmy Schneider Kamienica przypisana była do dzielnicy Saska Kępa z numerem konskrypcyjnym 13 (w okresie międzywojnia zmieniony na 299). Numer posesji był 21 (od 1892 r., który w okresie międzywojnia został zmieniony na 23). Budynek wzniesiono na miejscu wyburzonego domu Henstera w 1873 r. podług projektu Fritza Fuldy. W najstarszej Książce Adresowej Cieszyna z 1874 r. jako właściciel została odnotowana Anselma Schneider wraz z Filippem Grünfeldem - kupcem. W 1877 r. dom był własnością wyłącznie Anselmy Schneider, natomiast od 1886 r. do 1897 r. Anselmy i Theresy Schneider. W obiekcie znajdowała się gospoda prowadzona przez Johanna Pukalskiego w 1877 r., a od 1886 r. przez Stefana Kowalika alias Kowalski. Oprócz kamienicy odnotowano również oficynę z nr konskrypcyjnym 13A. W 1894 r. Albert Dostal wybudował następną oficynę z magazynem na drewno. Kolejnym właścicielem od 1897 r. został Franz Reinelt (koszt kupna wyniósł 24 tys. florenów), który zarazem prowadził wspominaną gospodę. W 1898 r. budowniczy Franz Burkert wykonał rozbudowę istniejącej oficyny z 1878 r., którą wybudował Fritz Fulda. Od 1901 r. kamienica stała się własnością rodziny Šmolców poprzez ożenek Julii Reinelt z Šmolcem. W tym samym roku na zapleczu kamienicy wybudowano kręgielnię według projektu Adalberta Krasnego. W 1905 r. również na zapleczu Carl Friedrich wybudował werandę, a w 1909 r. pralnię. Oprócz gospody działał tu zakład fryzjerski Josefa Sasina, a także pracownia krawiecka Paul Ciembora. W marcu 1916 r. gospodę Józefa Šmolca przejęła Marya Lischtwan. W 1927 r. zwracano uwagę na zły stan budynku. Od ok. 1928 r. budynek należał do Antonii Michalik. W tym samym roku Paul Skrobanek wybudował w podwórzu stajnię z wozownią. W 1929 r. został rozbudowany podług projektu Eugena Fuldy o dodatkowe piętra. Na parterze urządzono prowadzony przez Alberta Michalika sklep rzeźniczy, który w 1935 r. przejął Adolf Gawenda (wcześniej miał swój sklep przy ul. Dworcowej 2 ). Większą część obiektu zajmował hotel i restauracja z kawiarnią, która należała do Karla Puckmanna. Nosząca nazwę: Hotel i restauracja "Pod Krzywym Psem" - Cafe und Restaurant "zum krummen Hund" oferowała m.in. pilzneńskie piwo "Prazdrój", wina i wiedeńską kuchnię. W późniejszym okresie restaurację nazywano "Dwór cieszyński" (nazwa "Teschner hof" jest widoczna już na planie z 1928 r.). Jedna z sal nazywana "Jägerstübl" urządzona była na wzór pokoju myśliwskiego i ozdobiona trofeami łowieckimi. Znajdował się tam również stół do gry w bilarda. W latach 30 tych odbywały się tu spotkania niemieckiego stowarzyszenia turystycznego Beskidenverein sekcja cieszyńska, stowarzyszenia niemieckich techników Verein deutscher Bautechniker oraz niemieckiego klubu sportowego Deutschen Sporttklub . Pod koniec października 1933 r. wybuchł w hotelu pożar, który jednak szybko ugaszono. Także po II wś. działał tu sklep mięsny. Jedno z pomieszczeń adaptowano na potrzeby baru szybkiej obsługi. Krótko po II wś. budynek nadal należał do Antonii Michalik. W latach 90 tych otwarto tu restaurację "Alibi". Główna 29 więcej zdjęć (21) Zbudowano: 1904 Dawniej: Kamienica Raimunda Schustera Kamienica przypisana była do dzielnicy Saska Kępa z numerem konskrypcyjnym 29 (w okresie międzywojnia zmieniony na 324). Numer posesji był 27 (w okresie międzywojnia zmieniony na 29). Dom z wykuszem wybudował w 1904 r., podług projektu Adalberta Krasnego z cegieł wyprodukowanych w cegielni Fritza Fuldy, znany cieszyński kamieniarz i rzeźbiarz Raimund Schuster, którego największy ślad pozostał na cmentarzach całego Śląska Cieszyńskiego. Oprócz pomników wykonywał również posadzki . Jego zakład znajdował się w podwórzu , który w latach międzywojnia był prowadzony przez syna Karla Schustera. W kamienicy mieścił się warsztat krawiecki Josefa Zawadzkiego, pracownia kuśnierska Jana Wierońskiego oraz właściwy sklep Raimunda Schustera. Przed wybudowaniem kamienicy stał w tym miejscu dom Abrahama Saborskiego , który w 1894 r spłonął. Od tego czasu aż do 1904 r. przestrzeń po spalonym obiekcie była niezabudowana - pomijając niedużą drewnianą altanę zbudowaną w 1897 r. podług projektu Antona Jonkischa, która służyła za atelier, gdzie wystawiano rzeźby oraz pomniki. W okresie międzywojnia znajdowała się tu trafika Amalii Grünfeld, zegarmistrz Karl Pfeifer, sklep z wyrobami pończoszniczymi Sophie Prvy pod nazwą lub marką "Magazin", sklep ze słodyczami Leo Kornfelda, tapicerstwo Karla Lasska oraz krawiec męski Johann Sikora. Ponadto od 1920 r., czyli po podziale Śląska Cieszyńskiego znajdował się tu (zapewne w budynku gospodarczym) skład trumien Jerzego Skudrzyka (jego istnienie potwierdza pocztówka z 1926 r. ). Krótko po II wś. zarządcą państwowym nad mieniem Schusterów został Josef Goldstein. Główna 31 więcej zdjęć (16) Zbudowano: 1897 Dawniej: Kamienica Emila Fränkela i Bertholda Goldmanna Kamienica przypisana była do dzielnicy Saska Kępa z numerem konskrypcyjnym 10 (w okresie międzywojnia zmieniony na 296). Numer posesji był 29 (w latach 1897-1904 posiadał nr 27, zaś w okresie międzywojnia zmieniony na 31). Obiekt został zbudowany w miejscu spalonego w 1894 r. domu Abrahama Saborskiego . Do kupna działki doszło w kwietniu 1897 r. Dom z wykuszem oraz obiektem gospodarczym (magazyn) stojącym na zapleczu wybudował w 1897 r. dla Emila Fränkela z Chorzowa oraz fabrykanta likierów i rosolisów Betholda Goldmanna cieszyński budowniczy Josef Motika. W następnych latach właścicielem kamienicy był wyłącznie Berthold Goldmann. W 1901 r. podług planów Johanna Schneidera dobudowano garaż. Na parterze kamienicy znajdowała się trafika, którą prowadził Marcus Grünfeld. Od 1898 r. miał tu swój warsztat blacharz budowlany Maciej Foltyn, który wyrabiał również maszyny do prania. Do Bertholda Goldmanna kamienica należała również w okresie międzywojnia. W 1925 r. na zapleczu działał zakład ślusarski Ericha Kolbana, który przed 1931 r. przejęła wdowa Greta - chodziło o filię znanego warsztatu, którego siedziba znajdowała się przy ul. Przykopa . W 1933 r. w jednym z budynków gospodarczych otworzył zakład wulkanizacyjny Hubert Boháč. W tym okresie w kamienicy znajdowała się gospoda (istniała już przed podziałem miasta - na budynku znajdował się dwujęzyczny szyld Gasthaus-Gospoda), której właścicielem był sam Goldmann, biuro handlarza drewnem Samuela Hahna, sklep zegarmistrza Johanna Walitzy, który w tym miejscu znajdował się od 1910 r. oraz trafika Amalii Grünfeld. Od sierpnia 1937 r. w kamienicy mieściła się kancelaria adwokacka Fritza Holländera (żydowskiego wyznania). Krótko po II wś. zarządcą państwowym nad mieniem Goldmannów (rodzina ta była wyznania mojżeszowego) została Ostrawa. Główna 18 więcej zdjęć (2) Zbudowano: 1874 Zlikwidowano: 1929 Dawniej: Kamienica Aloisa Bilowitzkiego Kamienica przypisana była do dzielnicy Saska Kępa z numerem konskrypcyjnym 20 (przed 1892 r. był to nr 18). Numer posesji był 32 (od 1892 r. do 1899 r. był to nr 30). Kamienica została zbudowana w 1874 r. Kronika miasta Czeskiego Cieszyna podaje, iż pierwotnie chodziło o budynek parterowy, który w 1883 r. rozbudowano o następną kondygnację. Według mapy katastralnej Brandysa z 1836 r. w miejscu tym stały 4 obiekty (widniejące pod zbiorowym BP numerem 75) wykonane z cegły lub kamienia. Według Ksiąg Gruntowych 30 sierpnia 1814 r. zabudowania te nabył Jan Górniak (Jan urodził się na Bobrku w 1788 r.) z żoną Anną z domu Gałgon od Bernarda Gałgona (pisany Galgon). Mieszczanin Bernard Galgon zabudowania wzniósł w 1804 r. na posesji, którą otrzymał od Komory Cieszyńskiej. Było to podyktowane zamiarem przeniesienia koncesji szynkarskiej z tzw. Osmeku (zajazd ten chciano wyburzyć), co ostatecznie się nie stało, gdyż gospoda na Osmeku i nowa gospoda Gałgona działały równolegle. Parę lat później dobudował budynki gospodarcze. Szeroko rozgałęziona rodzina Górniaków nabyła w 1819 r. dworek stojący w bliskim sąsiedztwie oraz wybudowała fabrykę octanu ołowiu . W 1874 r. główny budynek zajazdu, który przylegał do ulicy, został wyburzony, a na jego miejscu wzniesiono opisywaną kamienicę. Istnieje ogłoszenie w Gwiazdce Cieszyńskiej z 1873 r., które zapowiada publiczną licytację tegoż obiektu, który należał do upadłego Centralnego stowarzyszenia budowlanego. Dom został oszacowany na 20 357 złotych reńskich. Podług najstarszej Książki Adresowej Cieszyna z 1874 r. właścicielem obiektu był Alois Bilowitzki, do którego należała również kamienica przy obecnej ul. Głębokiej 3 . 1 października 1874 r. lokalna gazeta Gwiazdka Cieszyńska afiszuje: nowo wybudowaną gospodę z zajazdem "Pod Złotą Gwiazdą" - "zum golden Stern" objął w dzierżawę Franciszek Stiller. W późniejszym okresie Stiller wybudował na obecnej ul. Głębokiej renomowany Grand Hotel Austria . Podług Książki Adresowej Cieszyna z 1877 r. gospodzkim był w tym czasie Theodor Czeike. W 1885 r. doszło do zmiany na poście gospodzkiego, stał się nim Jakob Ripper, który otworzył restaurację ogrodową z kręgielnią. W 1886 r. kamienica należała do Aloisa (zmarł w 1891 r. liczą 59 lat) i Josefiny Bilowitzkich. W grudniu 1888 r. kamienica została zakupiona przez kupca Heinricha Bergera za 52.5 tys. florenów. Ten w listopadzie następnego roku sprzedał kamienicę za 55,5 tys. florenów żydowskiej rodzinie Altmannów, którzy do Cieszyna przeprowadzili się z Karwiny, gdzie prowadzili gospodę gospodę w sąsiedztwie kopalni nr 6 (obecnie w Republice Czeskiej na tzw. Zaolziu). Altmannowie posiadali koncesję upoważniającą ich do prowadzenia własnego gościńca. Właściciel Simon Altmann zmarł w 1914 r. licząc 67 lat. Tak pisał Dziennik Cieszyński: w poniedziałek, dnia 2 listopada w nocy zmarł w Cieszynie właściciel gospody "Pod złotą gwiazdą" na Saskiej Kępie Szymon Altmann. Mniej więcej przed 27 laty przeniósł się tutaj z Karwiny, gdzie był kupcem. Od roku 1893 należał do wydziału administracyjnego Cieszyńskiej kasy oszczędności, a od roku 1909 był członkiem dyrekcji tamże. Przeszło 20 lat był członkiem Rady nadzorczej „Volksbanku". Pogrzeb odbył się w środę na izraelickim cmentarzu w Cieszynie. Na parterze znajdował się sklep Rudolfa Hartmanna (od 1892 r.), który trudnił się handlem żelaza i materiałów budowlanych aż do 1910 r. W maju 1905 r. w piwnicznym magazynie Hartmanna wybuchł pożar, który ugasiły dwie jednostki straży pożarnej: OSP oraz zakładowa fabryki Kohna. Wcześniej, bo około 1900 r., zakupił kamienicę Adolfa Hoheneggera , do której się przeprowadził. W kamienicy Altmannów mieścił się również magazyn mebli (Möbel Lager) Emanuela Rosenbauma - prawdopodobnie chodziło o oficynę na zapleczu kamienicy. Być może w tej samej oficynie, ale wcześniej, bo co najmniej od 1876 r. działał rzeźnik Johann Czajanek. Oprócz tego znajdował się tu sklep kupca Heinricha Bergera od co najmniej 1884 r. W 1917 r. miasto Cieszyn odkupiło budynek za 220 000 k. W 1920 r. podjęto się adaptacji kamienicy na potrzeby magistratu nowo powstałego miasta Czeski Cieszyn. Przebudowę wykonał budowniczy Karl Friedrich za kwotę 131 173 kcz. Po adaptacji przeniesiono tu urzędy z tymczasowego lokum, które znajdowało się w Hotelu Bobka . Pomieszczenia na parterze zagospodarowała Straż Miejska, gościniec Altmanna, sklep z galanterią skórzaną Arona Schagrina oraz apteka U Salvatora, którą prowadził Antoni Novotny. Na pozostałych piętrach umieszczono biura urzędników. Główne narady i sesje z braku dużej sali odbywały się w budynku dawnej Strzelnicy . W 1929 r. po przeniesieniu magistratu do nowego gmachu kamienica Altmannów została sprzedana Centralnemu Banku Niemieckich Kas Oszczędności w Czechosłowacji oraz aptekarzowi Novotnemu. Rozbiórka połowy budynku ruszyła 15 kwietnia 1929 r. Aptekarz Novotny swoją część kamienicy przebudował, natomiast część należącą do CBNKO całkowicie wyburzono, a na jej miejscu wzniesiono nowy gmach. ul. Główna (Hlavní třída) więcej zdjęć (1261) Ulica powstała w 1775 r. (według kroniki Kaufmanna) i pierwotnie przypisana była do dzielnicy Kamieniec, a w późniejszym okresie również do Saskiej Kępy, czyli Brandysa, gdyż areał Saskiej Kępy został wydzielony z Brandysa. Początkowo w miejscu tym biegła aleja topolowa z nieliczną jeszcze podmiejską zabudową. Jej pierwotna nazwa brzmiała Cesarska Droga - Kaiserstrasse. Po 1790 r. nazwę zmieniono na Droga Rzeszy - Reichs Strasse (stosowano również zamiennik Aerarial-Straße lub Ärarialstraße, co innymi słowy oznaczało drogę państwową), zaś przed 1883 r. na Saska Kępa - Sachsenbergstrasse, lub Sasówka z racji budowy w tym miejscu 13 manufaktur sukienniczych (a także tzw. wałchownię, czyli folusz do spilśniania wełny) przez ówczesnego właściciela Księstwa Cieszyńskiego księcia Albrechta Sasko-Cieszyńskiego, które jednak nie działały zbyt długo. W 1889 r. pojawia się też nazwa, a w zasadzie określenie ulicy, jako ul. Główna, czyli Hauptstrasse. Droga ta nie była własnością miasta - należała do państwa, czyli tzw. Ärarialstraße. Ciąg budynków powyżej skrzyżowania z obecną ul. Ruchu Oporu, w tym również wzdłuż ul. Frydeckiej, nazywano w księgach gruntowych: Colonie Sachsenberg. Wyraz - Kępa - oznaczał, iż droga była usytuowana wyżej aniżeli okoliczne pola i budynki. Zapewne z tego właśnie powodu polska gazeta Gwiazdka Cieszyńska pierwotnie określała ją mianem - Saska Góra. Powodem takiego stanu rzeczy była m.in ochrona drogi przed niszczącymi wylewami rzeki Olzy oraz wysokość jezdni mostu przeciw-zalewowego , z którym droga była połączona. Zabudowania zlokalizowane wzdłuż drogi odgradzały szerokie na 3m i głębokie ponad 1m rowy melioracyjne z wysokimi kamiennymi słupkami, które w późniejszym okresie zasypano. Droga w owym czasie była około 16.5m szeroka. Do budynków wchodziło się mostkami, które były bardzo podobne do tych w okolicach Cieszyńskiej Wenecji - ul. Przykopa. W 1880 r. żądano podwojenia ilości oświetlenia ulicznego aż po dworzec kolejowy przy ul. Jabłonkowskiej. W 1883 r. rozpoczęto gruntowną regulację ulicy wraz z budową chodników w miejscu skanalizowanych rynsztoków (zamiary te były omawiane na posiedzeniach już w 1882 r.), jednak jeszcze w 1885 r. ulica ta nie była całkowicie pokryta chodnikami. Powodem miały być trudności z niektórymi właścicielami budynków, którzy nie chcieli za zbyt niską cenę odstąpić części działek pod budowę chodnika. Dotyczyło to m.in. posiadłości Lehmanna (numer konskrypcyjny 34 i 35), z którym pertraktowano jeszcze w 1886 r. W 1889 r. skarżono się jak co roku na niewystarczające oświetlenie ulic. Według opinii brak oświetlenie powodował wielorakie niedogodności, ale czasami również nieprzyjemne wypadki. Za przykład podawano kobietę i jej dziecko, które wpadło do rowu wypełnionego wodą i błotem na przeciwko domu Hoheneggera. W 1891 r. drogę walcowano - utwardzono tłuczniem. W 1900 r. poszerzono (3,5 m) i wybetonowano chodniki, natomiast drogę wybrukowano. Brukowanie kostką Porphyrwürfel - magmowa skała Porfir - kosztowało 62 tys. florenów i wykonała je firma Kulka z Opawy. Rozważano również wariant z nawierzchnią asfaltową w czym specjalizowała się wiedeńska firma Asphalt-Actien-Gesellschaft. W tym wypadku koszt byłby 47 449 florenów. Następnym wariantem była kostka granitowa, którą dostarczyłaby wiedeńska firma Scheffel za 53 tys. florenów oraz kostka metalowa od firmy Schostal & Co z Brna za 48 tys. florenów. W wyniku poszerzenia chodników przeniesiono również latarnie uliczne, które odtąd znajdowały się na chodniku. Na uregulowanie całej ulicy czekano długie lata, przy czym często skarżono się na stan drogi i chodników, które podczas deszczu zamieniały się w błoto. Do 1900 r. ludność korzystała wyłącznie z lewego chodnika, który powstał w 1888 r. (strona drukarni), gdyż po prawej stronie istniały tylko jej fragmenty z odmienną szerokością i wysokością. W 1894 r. przeprowadzono prace ziemne związane z budową wodociągu miejskiego. W 1917 r. przygotowano projekt przebudowy, który miał polegać na obniżeniu nawierzchni drogi. Za początek obniżenia wyznaczono skrzyżowania z Mervillegasse. Obniżona droga miała umożliwić przejazd tramwaju przez nowe przejście podziemne, które miało zastąpić tzw. Demelloch . Chodniki miały pozostać na pierwotnej wysokości, natomiast zejście na drogę miały umożliwiać schody. Saska Kępa była jedną z najważniejszych dróg przelotowych w Cieszynie. Na jednej z licznie wydawanych pocztówek oznaczona została jako Grand Avenue. Na swym końcu rozgałęziała się w trzech kierunkach: na Węgry, Morawy i Śląsk Opawski. Po 1924 r. rozpoczęto sukcesywne usuwanie z nawierzchni szyn tramwajowych, co miało mieć związek z nowym brukowaniem ulicy (fragmentarycznie istniały jeszcze w 1933 r.) dochodziło bowiem do licznych wypadków rowerzystów. W 1928 r. zainstalowano nowe oświetlenie uliczne - lampy elektryczne zawieszone na dużej wysokości pomiędzy kamienicami. W 1929 r. pokryto asfaltem chodniki wzdłuż drukarni Prochaski. W grudniu tego samego roku radny Jan Blecha proponował ustawić policjanta kierującego ruch drogowy na skrzyżowaniu Saskiej Kępy z ul. Hasnera. W wyniku rosnącego ruchu samochodowego ograniczono w 1930 r. prędkość do 15 km/h, przy czym na skrzyżowaniu z ul. Dworcową pojawiła się dwujęzyczna tablica: Pomalu jezdit! Langsam fahren! W następnym roku zakupiono skrapiarkę ulic, by ograniczać w ten sposób tumany prochu (skrapiarki były stosowane już pod koniec lat 80 XIX w.). W czerwcu 1931 r. kładziono kabel telefoniczny z nowego budynku poczty przy ul. Dworcowej do polskiej części miasta. Kable połączono po stronie polskiej 16 grudnia tego samego roku . Podczas związanych z tym prac ziemnych ludność skarżyła się na rozkopany chodnik. W kwietniu 1933 r. ze względów ekonomicznych dotychczasowe oświetlenie gazowe zostało przebudowane na elektryczne. W 1935 r. przeprowadzono nowe brukowanie. Po przyłączeniu tzw. Zaolzia do Polski wprowadzono ruch samochodowy prawostronny. W lipcu 1939 r. narożniki na głównych skrzyżowaniach ogrodzono łańcuszkami z racji bezpieczeństwa przechodniów przed samochodami. W 1974 r. ulica na całej swej długości została odnowiona. Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1915 - 1919 Kaiser - Wilhelm Straße, 1919 - 1920 ul. Saska, 1920 - 1938 Sachsenberg - Saská kupa (należy dodać, iż początkiem lat 20 tych XX w. władze miasta zamierzały zmienić nazwę ulicy na ul. Masarykova třída), 1938 - 1939 ul. Marszałka Piłsudskiego, 1939 - 1945 ponownie Sachsenberg, 1948 - 1989 najpierw ul. Gottwaldova później Stalinova a jeszcze później Revoluční, od 7 lutego 1990 r. ul. Hlavní, natomiast po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Główna. |