Cmentarz przy ul. Lipowej z ponad 200 letnią tradycją jest nie tylko jedną z najpiękniejszych nekropolii w kraju, ale stanowi ważny zapis historii Polski i Lublina, uwiecznionej w dziełach rzeźbiarzy i rzemieślników sztuki nagrobnej wielu pokoleń. Pierwszy trzymorgowy cmentarz zwany Starym powstał na gruncie wykupionym od Zgromadzenia Panien Brygidek Klasztoru Lubelskiego N.M.P. od Zwycięstwa. W 1794 roku biskup chełmski i lubelski Wojciech Skarszewski wydał pozwolenie na założenie cmentarza, początkowo zwanego „na Rurach”. Cmentarz ten był ogrodzony drewnianym parkanem z murowanymi słupkami, a ze wszystkich stron otoczony lipami, dlatego też z biegiem lat nazwany został „Pod Lipkami”. Od tamtego czasu wielokrotnie powiększany teren cmentarza zajmuje obecnie powierzchnię ponad 12 ha.

Z chwilą powstania cmentarzy poza miejskich zarząd nad nimi przejęły osoby cywilne i kościelne tworząc tzw. Dozory Kościelne, które według kodeksu z 1839 r. miały w obowiązku: pobieranie opłat od pokładnego i karawanów, opłacanie podatków, organizowanie przestrzeni cmentarza, wyznaczanie miejsca pod groby stałe i czasowe.

Nie sposób wyliczyć mężów stanu, żołnierzy wojen i powstań narodowych, ludzi nauki i kultury, działaczy społecznych i dostojników Kościoła chowanych na tym cmentarzu.

W 1936 r. Michał Leszczyński – kanonik katedry Lubelskiej zgłosił rozpoczęcie budowy kaplicy, „w której nabożeństwa za dusze zmarłych odprawiane być mają”. Budowę kaplicy p.w. Pana Jezusa Ukrzyżowanego ukończono w 1944 r.

Zabytkowe walory nagrobków zadecydowały, że w 1985 roku cmentarz został w całości wpisany do rejestru zabytków województwa lubelskiego. Prace konserwatorskie są prowadzone od wielu lat w oparciu o zbiórki organizowane corocznie na cmentarzu w trakcie uroczystości Wszystkich Świętych. Pieczę nad tymi pracami sprawuje Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Lublina. W wyniku ich akcji uratowano ponad sto pięćdziesiąt nagrobków zapobiegając ich degradacji.

Nadzór nad właściwym stanem technicznym i porządkowym cmentarza sprawuje aktualnie, na podstawie dekretu Arcybiskupa Lubelskiego Jóżefa Życińskiego, Kościół Rektoralny p.w. Wszystkich Świętych, którego Rektorem jest ks. kan. dr Cezary Kostro. W ostatnich latach wykonano szereg prac na cmentarzu przebudowano kaplicę i bramę wjazdową. Wykonano utwardzone nawierzchnie na alejkach ziemnych z kostki granitowej i cementowej. Przełożono alejki z otaczaków, zmodernizowano ujęcia wody, zadbano o drzewostan i pobocza alejek, które wysypano żwirem i obsiano trawą. W najbliższych latach planuje się renowację muru cmentarza oraz dalsze remonty i pielęgnacje alejek.

Za