Duży blok mieszkalno-usługowy przy ulicy Kościuszki, zbudowany w 1966 roku przez Opolską Spółdzielnię Mieszkaniową według projektu architekta Stanisława Torca z opolskiego Biura Projektów Budownictwa Komunalnego. Stanął ten duży dom na terenie wcześniej niezabudowanym, ulica Kościuszki, dawniej Moltkestrasse, jest ulicą względnie młodą, wytyczoną około stu lat temu, i przez długie lata zaczynała się od ulicy Kołłątaja i kończyła przy Katowickiej; dopiero w latach 30. przedłużono ją do ulicy Krakowskiej.

Dom narożnikowy przy ulicy Krakowskiej mieścił przed wojną ekskluzywny sklep kawowy Kaiser's Kaffee, ale zniszczał on doszczętnie i straszył po wojnie zwaliskiem ruin. W 1955 roku skrzyknęli się opolscy handlowcy: Urbanek, Jurkiewiczowa, Zawiślewska, Kozłowski i paru jeszcze innych, i zagospodarowali ruinę, adaptując ją prowizorycznie na pawilony handlowe, które będą funkcjonować skutecznie do 1961 roku, by ustąpić miejsca wielkiej budowie.

Projektant mieszkalnego giganta architekt Stanisław Torc przybył do Opola z Wrocławia w 1961 roku i działał tutaj tylko do roku 1970, ale zdążył zaprojektować i zrealizować parę znaczących obiektów, m. in. blok mieszkalny "mister Zaodrza" wraz z fontanną przy placu Piłsudskiego, budynki sportowe Toropol i KS Odra Opole przy ulicy Oleskiej. Bardzo ambitny projektant tworzył architekturę współczesną, dbając o jej indywidualny, niesztampowy wyraz. W budynku przy ulicy Kościuszki ożywił wielką płaszczyznę elewacji kompozycją z ażurowych osłon, które w połączeniu z płytami balustrad balkonów tworzą rodzaj szachownicy z linii jakby meandrowej; sam autor nazwał więc ten budynek "Meander", chcąc uwydatnić myśl przewodnią tej kompozycji. Ale ludzie wiedzą lepiej. Od samego początku przyjęła się nazwa "Akwarium", że niby zamieszkały tam same grube ryby, czyli opolskie VIP-y. Ta nazwa zresztą dość długo funkcjonowała, do czasu kiedy VIP-y zaczęły się wykruszać.

Część narożna przylegająca do ulicy Krakowskiej została potraktowana inaczej, w sposób wzbogacający tektonikę bryły i nawiązujący poniekąd do zabudowy ulicy Krakowskiej. Również przeznaczenie tego narożnika jest inne: administracyjno-usługowe. Tu na pierwszym piętrze mieścił się przez wiele lat Klub Międzynarodowej Prasy i Książki, tu się czytało, tu na spotkaniach autorskich poznawało się wielkich ludzi, można też było pograć niekiedy w szachy. Dziś ten elegancki lokal zajmuje "Gazeta Wyborcza".

Budynek poddano ostatnio modernizacji; przy okazji malowania elewacji dociepla się ściany zewnętrzne, które zbudowane w bardzo trudnym okresie superoszczędności w budownictwie, dalece odbiegały od dzisiejszych wymogów izolacyjnych. Po remoncie dzieło Stanisława Torca ukazało się znów w pełnej krasie.

Andrzej Hamada (21-01-02 20:00)
[dostęp 2014-03-20]