starsze
nowsze
1
1+
2-
2
2+
3-
3
3+
4-
4
4+
5-
5
5+
6-
6
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 11 głos | średnia głosów: 6

Polska woj. wielkopolskie powiat turecki Turek Dzielnica Śródmieście

Lata 1910-1915 , Panorama Turka. Obraz przedstawia panoramę północno-zachodniej, najbardziej rozbudowanej „ćwiartki” miasta z okresu przed I wojną światową. Widzimy tu w całości lub w części zabudowę połowy z ówczesnych dwudziestu ulic Turku.
Ze strony

Skomentuj zdjęcie
blaggio.
+3 głosów:3
Panorama stworzona z połączenia dwu widokówek, z których ta po lewej wymagała odpowiedniego przekształcenia obrazu (co można rozpoznać po ukośnym ułożeniu napisu Turek). Panorama pochodzi ze strony , której jestem autorem. :-)
2015-01-10 23:57:52 (11 lat temu)
Wiesław Smyk
+1 głosów:1
do blaggio.: Opis poprawiony. Uwagę z pokorą przyjmuję.
2015-01-19 23:46:03 (11 lat temu)
do Wiesław Smyk: OK., nie ma sprawy :-)
2015-01-20 16:32:12 (11 lat temu)
Wiesław Smyk
Na stronie od 2010 luty
16 lat 2 miesiące 13 dni
Dodane: 19 maja 2012, godz. 20:57:13
Źródło: inne
Rozmiar: 1548px x 525px
23 pobrań
6493 odsłony
6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia Wiesław Smyk
Obiekty widoczne na zdjęciu
Dzielnica Śródmieście
więcej zdjęć (2)
Dzielnica Śródmieście obejmuje obszar położony pomiędzy kanałem Folusz na południu i strumieniem Zdrój (obecnie Kanał Obrzębiński , częściowo zakryty) na północy, na zachodzie sięgający poza ul. Sportową, a od wschodu ograniczony ul. Wyszyńskiego. Zajmuje ponad 1/10 powierzchni miasta. Jest to jedyna dzielnica w 100 % zurbanizowana. Dominuje tu zabudowa mieszkalna ze znaczną koncentracją funkcji handlowo-usługowej i która generalnie składa się z dziewiętnastowiecznej zabudowy starego centrum i kompleksów powojennej zabudowy mieszkalnej wielorodzinnej, z dużym udziałem ważnych budynków użyteczności publicznej. Tutaj też zlokalizowanych jest 70 % wszystkich terenów o zabudowie intensywnej. Prawie 2/3 ludności Turku mieszka w Śródmieściu. Jest to najstarsza pod względem urbanistycznym część miasta.

Wieś, na terenie której powstało miasto Turek, istniała prawdopodobnie już w X w. i usytuowana była w okolicy obecnej ul. Nowej w pobliżu brodu na strumieniu (dzisiejszym kanale Folusz), gdzie krzyżowały się szlaki handlowe ze Spycimierza do Gniezna i z Kalisza do Włocławka. Od połowy XI w. wieś należała do arcybiskupów gnieźnieńskich. Na początku XII w. powstała tutaj parafia z kościołem w miejscu obecnego kościoła parafialnego. Przyjmuje się, że lokacja miasta nastąpiła w 1341 r. Bardzo prosty układ urbanistyczny obejmował rynek i cztery odchodzące od niego ulice. Szczyt rozwoju miasto osiągnęło w XVI w. Zabudowa miejska rozciągała się pomiędzy obecnymi ulicami Mickiewicza i Legionów Polskich oraz sięgała ul. Kączkowskiego na północy, a na południu ul. Tamka obejmując również dawną wieś zwaną w późniejszych czasach Uboga Wsią.

Po utworzeniu Królestwa Polskiego rząd w ramach polityki aktywującej gospodarczo małe miasta zaplanował założenie w Turku kolonii fabrycznej dla tkaczy. W roku 1823 sporządzony został nowy plan regulacji miasta i wytyczenia dzielnicy dla osadników – tkaczy. Wzdłuż nowej szosy do Kalisza powstała kolonia Nowy Świat, a na północ od niej kolonia Pólko wzdłuż obecnej ul. Żeromskiego z ogrodami sięgającymi strumienia Zdrój. Rozplanowano też Nową Dzielnicę na miejscu skupiska stodół miejskich (rejon obecnej ul. 3 Maja pomiędzy ul. Żeromskiego i Kączkowskiego). Do początku XX w. zabudowa skupiona była nadal wokół ulic średniowiecznego układu urbanistycznego i dziewiętnastowiecznych kolonii . Później pojawiła się również w formie niewielkich przedmieść wzdłuż głównych dróg wylotowych z miasta. Nie było tu większych fabryk poza kilkoma drobnymi zakładami włókienniczymi, elektrownią miejską, browarem, gorzelnią i wytwórnią kotłów. W tym czasie powstała nowa zabudowa centrum miasta w większości istniejąca do dzisiaj.

Od 1867 r. Turek był miastem powiatowym, ale dopiero w okresie międzywojennym wpłynęło to w większym stopniu na wygląd miasta. Wybudowano kilka ważnych obiektów jak park miejski, budynek starostwa powiatowego, budynek liceum. W czasie II wojny światowej władze okupacyjne zaplanowały w rejonie ulic Kączkowskiego, Mickiewicza i obecnej ul. Sportowej budowę nowej dzielnicy mieszkaniowej, z czego udało się zrealizować tylko kilka budynków przy ul. Składkowskiego. Po wojnie w latach 50. w tym rejonie wzniesiono dalsze budynki wykorzystując przygotowaną już w czasie wojny infrastrukturę podziemną. W połowie lat 50. uruchomiono Zakłady Przemysłu Jedwabniczego przy ul. Kaliskiej, pierwszy duży zakład przemysłowy na terenie miasta.

Do początku lat 60. XX w. ok. 80 % zabudowy miejskiej skupionych było w Śródmieściu. Późniejsze lata przyniosły znaczne zmiany w tym rejonie. W związku z budową kopalni i elektrowni „Adamów” we wschodniej dotąd niezabudowanej części powstało Osiedle XX-lecia PRL (Osiedle Górnicze). W rejonie ul. Kączkowskiego wzniesiono wiele budynków mieszkalnych , m.in. Osiedle Spółdzielcze, a w latach 80. także na terenie na północ od ul. Browarnej. Samo stare centrum zmieniło się w niewielkim stopniu. Dopiero w ostatnich dwudziestu latach przyspieszeniu uległ proces modernizacji lub zastępowania starej zabudowy nową. Od kilku lat władze miasta dążą do opracowania koncepcji rewitalizacji tej części miasta.
Panoramy Turku
więcej zdjęć (5)
pl. Wojska Polskiego
więcej zdjęć (118)
Dawniej: Rynek, Piłsudskiego, Horst Weßel Platz, Adolf Hitler Platz
Plac Wojska Polskiego to dawny rynek położony w najstarszej części miasta. Plac mimo upływu wieków nadal spełnia ważną funkcję w miejskiej strukturze jako element układu komunikacyjnego i miejsce koncentracji placówek handlowych i usługowych.

Już w okresie przedmiejskim przez Turek prowadziły trzy główne szlaki komunikacyjne: ze Spicimierza do Starego Konina i Poznania, z Sieradza do Gniezna i z Kalisza do Włocławka. Początkowo zbiegały się one w miejscu przejścia przez strumień- obecny kanał Folusz obok wsi usytuowanej w okolicy obecnej ul. Nowej, od połowy XI w. będącej własnością arcybiskupów gnieźnieńskich. Po ustanowieniu w parafii w XII w. i wybudowaniu kościoła tam, gdzie stoi obecny kościół parafialny, skrzyżowanie ww. dróg uległo przesunięciu w ten rejon, czyli w pobliże miejsca wytyczenia późniejszego rynku.

Miasto Turek zostało lokowane w pierwszej połowie XIV w. jako miasto III kategorii (miasto małe) w układzie otwartym. Lokacyjny układ uliczny był bardzo prosty, ale rzadko spotykany: z prostokątnego rynku wybiegały cztery ulice, każda z nich była przedłużeniem jednego z boków placu rynkowego. Centralny plac miasta wytyczono w najwyżej położonej części łagodnego wzniesienia dla umożliwienia odpływu wód opadowych. Rynek pierwotnie miał kształt kwadratu o boku ok. 80 m zorientowanego zgodnie z kierunkiem obecnych pierzei zachodniej i południowej. Z upływem wieków kształt rynku uległ deformacji. Do początku XIX w. wokół rynku istniała wyłącznie zabudowa drewniana występująca częściowo w układzie szerokofrontowym, częściowo wąskofrontowym. Brak było budynku ratusza. W zachodniej części istniała ogólnodostępna studnia miejska.

Obecny kształt plac uzyskał po regulacji miasta na podstawie planu z 1823 r. Do połowy XIX w. z rynku zniknęła zabudowa drewniana wyparta przez domy murowane (początkowo z dużym udziałem budynków z muru pruskiego) przeważnie parterowe. Duży wpływ na kształtowanie się zabudowy wokół rynku miały kilkukrotne pożary. Istniejąca obecnie zabudowa placu pochodzi głównie z lat 80. I 90. XIX w. W latach 1867-79 wzniesiono ratusz miejski. W kamienicy pod nr 21 funkcjonowały biura zarządu powiatu a później starostwa. Tutaj zlokalizowanych było najwięcej sklepów. W latach 90. rynek został wybrukowany. W okresie międzywojennym w południowej części placu noszącego wtedy imię marszałka Józefa Piłsudskiego uruchomiono stację benzynową, a po wschodniej stronie przystanek autobusów międzymiastowych. W takiej postaci plac dotrwał do II wojny światowej.

Niemieckie władze okupacyjne przeniosły targowisko na teren przy obecnej ul. Legionów Polskich i urządziły na środku trawnik. Wyburzono również dwa ostatnie domy parterowe na pierzei południowej. W latach powojennych środek placu zagospodarowano wytyczając alejki z ławkami i sadząc krzewy. W 1966 r. w centrum placu usytuowano fontannę przebudowaną w latach 80. Dopiero w połowie lat 70. po wybudowaniu ciągu obecnych ulic Niepodległości-Legionów Polskich-Piłsudskiego-Dworcowej i Obwodnicy Północnej (al. Jana Pawła II) usunięto z placu samochodowy ruch tranzytowy. Ostatnie lata przyniosły pewne zmiany w otoczeniu placu: na miejscu kamienicy pod nr 7 powstał nowy budynek w pseudohistorycznym stylu, a domy pod nr 8 i 14 przebudowano na małą galerię handlowe i market. Również władze miejskie od kilku lat planują rewitalizację placu i zmianę organizacji ruchu w tym rejonie miasta.
ul. Kaliska
więcej zdjęć (96)
Dawniej: Muchlińska, Nowy Świat (na części), Straße des 13 September,
Ulica Kaliska, to jedna z głównych ulic miasta. Ulica ma długość ponad 2 km. Obecnie na odcinku od pl. Wojska Polskiego do skrzyżowania z ulicami Mickiewicza i Gorzelnianą jest tylko lokalną ulicą prawie w całości przeznaczoną wyłącznie dla ruchu pieszego. Na dalszym dwujezdniowym odcinku do ronda Dmowskiego pełni funkcję ulicy zbiorczej, a odcinek od ronda do granicy miasta prowadzi ruch tranzytowy w ramach drogi krajowej nr 470 Koło – Kalisz.

Ulica Kaliska ma bardzo stary rodowód. Już w XI w. biegła tędy droga w kierunku Starego Konina (obecnie Stare Miasto), Lądu i Poznania. Początkowy odcinek ulicy wytyczono już podczas lokacji miasta w XIV w. Jednocześnie po południowej stronie od Rynku do obecnej ul. Gorzelnianej wytyczono szereg działek budowlanych. Północna strona nie była zabudowana, ponieważ pierwsza działka zachodniej pierzei Rynku dochodziła aż do drogi zaplecznej , obecnej ul. Szerokiej. Dopiero w XVI w. również tu pojawiła się zabudowa, która była związana z tzw. Nowym Miastem obejmującym rejon ul. Przebiegłej (obecnie ul. Szeroka). Ten staromiejski odcinek ul. Kaliskiej nosił nazwę Muchlińska, ponieważ przedłużeniem jej była droga prowadząca do Muchlina i dalej do Tuliszkowa, i która biegła w przybliżeniu tak jak obecnie ul. Kaliska i Konińska.

Po III zaborze władze pruskie wydały pierwsze zarządzenie o przebiegu linii zabudowy, wzdłuż których z biegiem lat wyrosły w zwartym szeregu nowe domy murowane zastępując budynki drewniane usytuowane wąskofrontowo względem ulicy. W 1820 r. wybudowano trakt bity z Koła do Kalisza, będącego stolicą województwa, a później guberni, jako odnogę drogi głównej z Warszawy do Poznania. W wyniku tego ustalony został obecny przebieg ul. Kaliskiej. Od Rynku trakt prowadził dawną ulicą Muchlińską przemianowaną na Kaliską, a od dzisiejszego skrzyżowania z ul. Mickiewicza był szosą o jezdni z kamieni pokrytych ubitym tłuczniem ułożonej na niskim nasypie z obustronnymi rowami odwadniającymi i obsadzonej drzewami. Trakt kaliski wykorzystywany był przez pocztę wozową (przewóz osób i poczty dyliżansami). W Muchlinie w miejscowej karczmie usytuowanej przy rozwidleniu dróg tymczasowo zorganizowano jedną ze stacji pocztowych przeniesioną ostatecznie w 1826 r. do stałej siedziby w Turku na ul. Kaliskiej (dzisiejszy gmach poczty). W tym samym czasie rząd Królestwa Polskiego w ramach polityki aktywizacji gospodarczej małych miast zdecydował o założeniu w Turku kolonii fabrycznych dla tkaczy. Zgodnie z planem regulacyjnym miasta z 1823 r. wzdłuż traktu kaliskiego po obu jego stronach na odcinku od ul. Mickiewicza do ul. Sportowej (ówczesna granica z Muchlinem) wytyczono działki budowlane z biegiem lat zabudowane w większości jednakowymi parterowymi domami. W nowej osadzie nazwanej Nowy Świat (Neue Welt), tak jak i ten odcinek ulicy, osiedlali się głównie Niemcy z północnych Czech i Saksonii.

W drugiej połowie XIX w. zabudowa wzdłuż ulicy uległa zagęszczeniu głównie poprzez rozbudowę w głąb posesji. Powstało tu również kilka drobnych zakładów przemysłowych. W latach 90. ulicę wybrukowano. Na początku XX w. zabudowa przekroczyła granicę miasta (m.in. Wilhelm Müller uruchomił tu swój zakład włókienniczy) i w związku z tym w latach 20. XX w. przesunięto tę granicę do miejsca, gdzie istniał przepust drogowy (obecnie skrzyżowanie z ul. Młodych), a ulica otrzymała ujednoliconą nazwę Kaliska. W latach 30. od ul. Mickiewicza do granicy ulicę przebudowano: zlikwidowano rowy, wytyczono dwie jezdnie z pasem zieleni pośrodku. W tym samym czasie na terenie posesji pod obecnym nr 47 należącej do Związku Rzemieślników Chrześcijańskich w sali teatralnej zaczęło działać kino „Kino Teatr Stylowy” (później kino „Jutrzenka”). W 1939 r. na trzech posesjach pod dzisiejszym wspólnym nr 59 rozpoczęto budowę gmachu starostwa ukończoną już przez okupanta niemieckiego (po wojnie mieściło się w nim Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, a obecnie Urząd Miejski). Władze okupacyjne planowały urządzenie naprzeciwko tego budynku reprezentacyjnego placu otoczonego monumentalną zabudową.

W końcu lat 40. przyłączono do Turku sąsiednią wieś Muchlin, a na terenie dawnego majątku w pomiędzy ul. Kaliską i Konińską w pierwszej połowie lat 50. urządzono bazę samochodową PKS. Obok w rozwidleniu dróg powstała stacja benzynowa istniejąca do 1971 r. Na miejscu dawnej fabryki Müllera w latach 1952-56 wybudowano Turkowskie Zakłady Przemysłu Jedwabniczego (późniejsze ZPJ „Miranda”). Na początku lat 60. przedłużono dwujezdniowy odcinek ulicy do skrzyżowania z ul. Konińską. Wtedy też po zachodniej stronie odcinka wylotowego z miasta powstało osiedle domów jednorodzinnych. W końcu lat 90. wybudowano rondo (Rondo Dmowskiego) na skrzyżowaniu z ulicami Konińską, Łąkową i al. Jana Pawła II. W latach 2010-11 zburzono całkowicie zabudowania zakładów jedwabniczych, w przyszłości ma powstać w tym miejscu osiedle mieszkaniowe. W ostatnich latach stopniowo postępuje zabudowa po stronie wschodniej ostatniego niezabudowanego odcinka ulicy od ul. Łąkowej do granicy miasta.