"Kościół Mariacki był w tamtym czasie (1900 r.) najważniejszym kościołem gminy ewangelickoluterańskiej w Stargardzie, najliczniejszej gminy wyznaniowej w mieście. Według stargardzkiej książki adresowej w 1900 roku pastorem był Willy Kiesow. Pastor mariacki pełnił zaszczytną funkcję superintendenta synodu stargardzkiego, nadzorującego parafie i pastorów luterańskich w mieście i we wsiach stanowiących własność miasta. Otto Zuck pisał: „Kompleksowa odnowa kościoła, do której, miejmy nadzieję, skutecznie przyczynią się władze państwowe, jest planowana i przygotowywana od kilku lat”. Do renowacji kościoła doszło w 1902 roku i w latach 1905-1911 pod kierownictwem stargardzkiego architekta Heinricha Denekego. 30 sierpnia 1911 roku na uroczystości jego konsekracji obecna była para cesarska: Wilhelm II i Augusta Wiktoria. Wiosną 1945 roku świątynia uległa uszkodzeniom w wyniku ostrzałów i pożaru. Spłonęły dach i hełm wieży północnej, w kilku miejscach zawaliły się sklepienia. Kościół zabezpieczono w latach 1946-1948. Parafię Rzymskokatolicką pw. NMP Królowej Świata erygowano dopiero 4 maja 1957 roku, poświęcenia kościoła dokonał 30 listopada 1957 roku Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. W 1995 roku kościołowi przyznano zaszczytne miano kolegiaty. W 2010 roku w uznaniu jej wartości została ustanowiona Pomnikiem Historii rozporządzeniem Prezydenta RP. Od 2020 roku trwa kolejny „remont stulecia”. Jego zakończenie planowane jest w 2023 roku. Żródło MAH Stargard (W.S)

 

Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata – najcenniejszy zabytek na Pomorzu Zachodnim; zamyka od strony południowej wschodnią pierzeję Rynku Staromiejskiego. Bryła kolegiaty widoczna jest ze wszystkich prowadzących do miasta dróg. W krajobrazie Stargardu porównywalna z nią pod względem wysokości jest jedynie wieża kościoła św. Jana — po archikatedrze szczecińskiej najwyższa na Pomorzu.



Źródło:

Autor: Licencja: CC-BY-SA 3.0 /p>

Fragment ze wspomień przedwojennego Stargardu Horsta Beckmanna

"Niezliczeni Stargardczycy powinni jeszcze pamiętać szereg domów An der Marienkirche 1a - 3, który stał naprzeciwko placu kościelnego i został zbombardowany. Po powrocie ze szkoły gimnazjaliści szli w stronę szeregu domów, jeśli mieszkali w mieście lub na osiedlu i musieli zdążyć na autobus, który zatrzymywał się na rynku. Dotknęło to również mieszkańców Zartziger-, Wilms-Ravensburgstr. itp., jeśli chcieli iść do miasta.

Szereg domów "An der Marienkirche" obejmuje trzy domy o numerach domów 1a-3.W XX wieku były to domy:

Nr 1a właściciel miasta, w którym mieszkali pracownicy miasta, ostatni policjant Hidde.

Nr 2 Właściciel Mistrz stolarski Erich Beckmann

Nr 3 właściciel mistrz farbiarz Harry Üebel, dawniej Neumann (tam też farbiarnia)

Wszystkie trzy domy zostały wpisane na listę zabytków, ponieważ miały kilkaset lat. Pierwotnie ten ciąg domów miał być klasztorem przylegającym do kościoła Mariackiego, w którym mieszkali mnisi (Johannici lub Krzyżacy), którzy opiekowali się kościołem. Z poszczególnych piwnic domów podziemne przejścia prowadziły pod ulicą do Marienkirche, ale były one zamurowane.

Największe pomieszczenie na piętrze domu średniego nr 2 z trzema oknami miało być kapitularzem. Piwnice domów miały bardzo solidne sklepienia, które w czasie wojny służyły okolicy jako schrony przeciwlotnicze.

Rynek Staromiejski w Stargardzie (d. Markt) - jeden z głównych placów miasta, stanowi centrum życia lokalnego od połowy XIII wieku.
Rynek jest obecnie największym skupiskiem cennych zabytków w mieście, znajdują się tu: Kolegiata Mariacka, Ratusz miejski, Odwach oraz barokowe kamieniczki. Po II wojnie światowej Rynek (podobnie jak duża część miasta) utracił swój pierwotny wygląd. Najpiękniejsze kamienice np. Loewen Aphoteke z 1487 czy kamienica wzorowana na fasadzie ratusza zostały zastąpione budynkami z wielkiej płyty.
W 1874 roku w centralnej części placu ustawiono pomnik Germanii - ku czci żołnierzy poległych w wojnie francusko-pruskiej. Monument został rozebrany jeszcze przed wybuchem wojny przez narodowych socjalistów.
Od średniowiecza do zakończenia II wojny światowej plac pełnił funkcje targowe wraz z okolicznymi Rynkami: Solnym, Mięsnym, Drzewnym stanowił miejskie centrum handlowe. Na początku XX wieku ulokowane były w Rynku agencja ubezpieczeniowa, bank, hotel, zakład kolonialny, restauracja, apteka, dom mody i in.
W planach rewitalizacji miasta do końca br. przewiduje się zamknięcia dla ruchu kołowego Rynku Staromiejskiego wraz z ulicami przyległymi. Przebudowana ma być płyta placu, zbudowane podziemne szalety, fontanna, i pozostała mała architektura.
Z Rynku wychodzi 5 ulic: Grodzka ( w dwóch kierunkach d. Poststr. i Radestr.), Mieszka I (d. Pyritzerstr.), Mariacka (d. An der Marienkirche) oraz Kramarska (d. Krammerstr.). Za

Po przejęciu władzy przez NSDAP w 1933 r. policja stargardzka została podzielona na ochronę, ochronę, policję drogową i porządkową, podzielona na dwa komisariaty policji w ratuszu i na dworcu kolejowym (Barnimstraße) z policją liczącą 32 funkcjonariuszy, z dobrze znane czako (cylindryczne nakrycie głowy przypominające hełm noszone przez policję po 1918 r.) z kokardą. Ponadto w domu przy Markt 14 na parterze znajdował się wydział kryminalny z 7 funkcjonariuszami, w ratuszu wydział handlowy z kontrolą żywności i cen oraz policja targowa z 4 doświadczonymi policjantami. Policja administracyjna składała się z 2 inspektorów miejskich. W 1937 r. szefem starogardzkiej komendy policji, której obszar obejmował obecnie dzielnicę miasta i osiedla Giesenfelde oraz Jägerhof, był nadinspektor policji Sandleben. Zadania policyjne od 1933 r. były w mieście bardzo zróżnicowane i jeszcze bardziej skomplikowały się w związku z przejęciem politycznym. „Reichsführer SS" został teraz także najwyższym szefem policji w całym kraju. Partia NSDAP coraz bardziej starała się ingerować w czysto policyjny obszar odpowiedzialności w naszym mieście. Na początku Druga wojna światowa, wprowadzenie reglamentacji żywności, dóbr konsumpcyjnych, zaciemnienie, zakaz słuchania zagranicznych rozgłośni radiowych, zawyżanie cen, gromadzenie zapasów i wiele innych rzeczy dodatkowo obciążyło działalność policji.(Wojtek W.S)