†

ZPL Lenko

Pierwszy budynek przędzalni lnu Alberta Neumanna powstał w 1863 r. wzdłuż ul. Grażyńskiego. W 1867 r. po wschodniej stronie parceli, przy brzegu rzeki Białej zbudowano gazownię wraz ze zbiornikiem gazu, a w na początku lat 70. przedłużono najstarszy budynek na północ. Na początku lat 90. zakład stał się własnością Hermanna Schneidera, który przekształcił go w fabrykę wyrobów jutowych. Ok. 1894 r. powstała hala fabryczna usytuowana w środku dziedzińca i zabudowania zamykające kompleks północnego wschodu. W wyniku pożaru z kwietnia 1898 r. zniszczony został najstarszy budynek, odbudowany w 1899 r. Na początku XX wieku (na pewno po 1899, a przed 1913) właścicielem fabryki stała się Union A.G. für Jutenindustrie, w okresie międzywojennym przemianowana na Spółkę Akcyjną Przemysłu Jutowego UNIA. W 1911 r. powstała parterowa hala fabryczna wypełniająca miejsce skrzydła północnego oraz teren między starszą zabudową a halą z 1894 r. i łącząca wszystkie zabudowania w jedną całość. W roku 1913 powstała kotłownia z maszynownią na rogu ul. Grażyńskiego i Mostowej oraz murowane ogrodzenie z budynkiem portierni od ul. Mostowej. Kolejna rozbudowa kompleksu miała miejsce w 1928 r. - powstała nowa hala fabryczna na północ od już istniejących. Po 1945 r. UNIA stała się częścią znacjonalizowanych Zakładów Przemysłu Lniarskiego LENKO. W 2000 r. wszystkie zabudowania zostały wyburzone. W tym miejscu powstał budynek północny centrum handlowo-rozrywkowego Galeria Sfera (którego elewacja od ul. Grażyńskiego nawiązuje do architektury kotłowni).