Dwór obronny

Siedemnastowieczny budynek, znajdujący się w miejscowości Czaniec w województwie śląskim, w pobliżu Kęt. Jest to piętrowa rezydencja szlachecka o cechach obronnych.

Historia

Pierwszy renesansowy dwór powstał w początkach XVII wieku i obejmował południowe skrzydło istniejącego dziś budynku, wraz z piwnicami i obronnym tarasem, który wówczas otaczały cztery basteje umieszczone na jego narożach.

W połowie XVII wieku dwór został przebudowany przez rodzinę Stokowskich herbu Drzewica na niewielkie założenie pałacowo-ogrodowe. Zamieniono wówczas istniejący budynek na jedno ze skrzydeł nowej rezydencji, dobudowano skrzydło północne wraz z kaplicą i klatką schodową oraz obie galerie, tworząc centralny dziedziniec. Rozplanowano również założenie ogrodowe.

Rzut parteru z zaznaczonymi fazami powstawania
W ciągu wieku XVIII budowla często zmieniała właścicieli. Ważny spośród nich jest kasztelan oświęcimski Franciszek Szwarcenberg-Czerny, który przeprowadził kolejną przebudowę polegającą na zamurowaniu arkad na frontowej elewacji oraz na dodaniu od strony ogrodu tylnego ryzalitu o późnobarokowych dekoracjach.
W roku 1822 dwór przeszedł na własność żywieckich Habsburgów, którzy władali nim przez ponad 100 lat, do roku 1825, kiedy Karol Stefan Habsburg przekazał dwór wraz z folwarkiem i ogrodem na rzecz Polskiej Akademii Umiejętności. W latach międzywojennych istniał w budynku ośrodek konferencyjny PAU. Po wojnie, którą dwór przetrwał bez większych zniszczeń, umieszczono w nim mieszkańców okolicznych wsi w ramach kwaterunku. Zajmowali go oni do lat siedemdziesiątych. W latach dziewięćdziesiątych prywatna spółka rozpoczęła remont budynku, który został jednak przerwany z braku funduszy. Przez następnych kilkanaście lat dwór pozostawał pusty i niszczał. W roku 2008 budowla została zakupiona przez prywatnego inwestora z Bielska-Białej, który rozpoczął remont, planując adaptację dworu na cele mieszkalne, czyli przywrócenie go jego dawnej funkcji.

Dodatkową niedogodnością w opiece nad dworem jest położenie administracyjne budynku, gdyż granica województw śląskiego i małopolskiego została wytyczona kilka metrów przed wejściem głównym, co dzieli założenie dworskie na dwie części i utrudnia ochronę konserwatorską.

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Dw%C3%B3r_obronny_w_Cza%C5%84cu Autorzy: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dw%C3%B3r_obronny_w_Cza%C5%84cu&action=history Licencja: [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl CC-BY-SA 3.0]