Browar "Kmicic"

W 1840 roku niemiecki kolonista Limprecht założył niewielki browar na bazie istniejącego od 1829 roku budynku słodowni. W 1854 roku browar był drugim prosperującym zakładem piwowarskim zapisanym w cechu. Rozbudowa zakładu na przełomie 1856 i 1857 roku, była związana z częściowym przejęciem browaru przez rodzinę Szponów. Wzniesiono kotłownię i zamontowano pierwszą maszynę parową. Dzięki przeprowadzonym działaniom wzrósł udział browaru w sprzedaży piwa w mieście.

Od 1879 roku właścicielem browaru stał się Szymon Bohm. Kolejnym udziałowcem, a zarazem inicjatorem rozbudowy browaru w 1899 roku, był warszawski przemysłowiec Karol Szwede.

W 1900 roku rozpoczęto budowę słodowni, w 1910 roku dobudowano do niej maszynownię, a ponadto zagospodarowano przestrzenie magazynów, ramp i antałkowni.

W 1920 roku zakład przekształcono w Spółkę Akcyjną Browaru w Częstochowie, której siedziba mieściła się w Warszawie. Poza produkcją piwa zakład zajmował się również wytwarzaniem oraz transportem beczek do piwa. Ok. 1930 roku budynek maszynowni został uzupełniony wieżą wodną.

Znaczny wzrost popytu piwa miał miejsce tuż przed wybuchem II wojny światowej, piwo transportowano m.in. do Katowic, Piotrkowa, Sosnowca, Zawiercia, Radomska i Włoszczowej. W czasie wojny spółka przeszła w ręce niemieckie, nowym kierownikiem został Franciszek Bartel, a browar podlegał delegaturze w Krakowie.

Po 1945 roku browar stał się własnością państwa i w latach 50. przyjął nazwę: Częstochowskie Zakłady Piwowarsko-Słodownicze Przedsiębiorstwo Państwowe w Częstochowie. W 1968 roku Częstochowskie Zakłady Piwowarskie połączono z Dyrekcją Zabrzańskich Zakładów Piwowarskich. Ponowną rozbudowę i modernizację zakładu zainicjowano w latach 60., efektem tych działań było m.in. oddanie do eksploatacji nowej warzelni oraz nowej wytwórni wód gazowanych (1966 r.).

Począwszy od 1976 roku do 1985 roku, ze względu na zmianę procesu produkcji piwa, na terenie browaru przeprowadzono rozbudowę i modernizacje całego zespołu budynków. Na przełomie XX i XXI wieku częstochowski browar wykupiła Spółka LCC (rozpoczęto produkcję piwa Kmicic).

Od 2005 roku zaprzestano produkcji piwa w browarze, obecnie obiekt nie jest użytkowany.

Zabudowa browaru jest zróżnicowana. Reprezentacyjne obiekty usytuowane są na głównym placu, obiekty posiadają okazały wystrój architektoniczny. Sylwetka całego założenia dodatkowo wzbogacona jest o ciekawe formy architektoniczne jak wieża wodna i komin. Całość zabudowy posiada nie tylko wartość historyczną, ale i architektoniczno-przestrzenną. Budynki poza zespołem budynków związanych ze słodownią, posiadają podobną konstrukcję, wykonane są z kamienia i cegły, otynkowane, wzniesione na rzutach prostokątów, nakryte są dachami jedno- i dwuspadowymi. Pierwotnie otwory okienne i drzwiowe zamknięte były łukiem odcinkowym lub pełnym, obecnie większość budynków i elewacji uległa
przekształceniu.

Źródło: WSTĘPNE SPRAWOZDANIE Z INWENTARYZACJI OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH
W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM, Katowice, styczeń 2012