Historia kopalni Flora zaczyna się w 1875 roku, gdy Maciej Stochelski założył na pograniczu Dąbrowy (wówczas jeszcze nie Górniczej) i Gołonoga (już na terenie Gołonoga zresztą) kopalnię Maciej, którą eksploatował wraz ze wspólnikami. Powstała ona w okolicy osady Zając - dziś ograniczonej torami kolejowymi Katowice - Warszawa (wówczas odnoga DŻWW), ulicą Graniczną (nazwa wzięła się właśnie od granicy pomiędzy Dąbrową a Gołonogiem), drogą Reden - Gołonóg (dziś ul. Piłsudskiego, wcześniej Czerwonych Sztandarów, a jeszcze wcześniej Florowska) i ul. Morcinka. W 1883 roku wspólnicy sprzedali kopalnię Austriackiemu Bankowi Krajowemu. Nowy właściciel zaczął unowocześniać kopalnię instalując w niej maszyny parowe, jednak wydobycie gwałtownie spadało - wyczerpywały się udostępnione zasoby (wydobycie w 1895 roku wyniosło 1146 ton - dla porównania szczytowe wydobycie kopalni w 1881 roku wyniosło ponad 43000 ton). Począwszy od lat 90. XIX wieku do wybuchu I Wojny Światowej do kopalni (od 1896 roku noszącej już miano Flora) przyłączono szereg okolicznych małych kopalni - w skład powiększającej się firmy weszły kopalnie Mikołaj, Zofia, Jan, Władysław. W 1903 roku założone zostaje Towarzystwo Flora, które staje się właścicielem kopalni. W 1913 roku dotychczasowy właściciel większości udziałów - Austriacki Bank Krajowy sprzedał je inwestorom francuskim.
Początkowo głównym szybem kopalni był szyb A, położony przy szosie z Dąbrowy Górniczej do Gołonoga na terenie głównego zakładu (mniej więcej w miejscu obecnego salonu samochodowego naprzeciwko Komendy Miejskiej Policji). W 1905 roku wydrążono na Podlesiu Upadową VI (w celu wydobywania urobku) - jej ostateczna długość w latach 20. osiągnęła 460 metrów przy 110 metrach różnicy poziomów, zaś w 1912 roku zbudowano szyb Albert - początkowo o głębokości 190 m, w latach dwudziestych pogłębiony został do 311 m. Szyb A stał się szybem wentylacyjnym (oprócz niego były jeszcze dwa szyby wentylacyjne - nr 2 blisko szybu A i W blisko Alberta). Szyb Albert i upadowa połączone były z zakładem koleją linową (naziemną), która służyła do przewożenia wydobywanego przez nie węgla do sortowni położonej przy szybie A. Według mapy z 1926 roku - szyb A miał głębokość 90 metrów wraz z żomplem, szyb nr 2 miał 83 m.
W 1905 roku rozpoczęto elektryfikację zakładu instalując pierwszy generator. W latach 1907-1910 zakupiono dwa kolejne, rozpoczęto też budowę elektrowni zakładowej, przerwaną przez wybuch wojny i dokończoną po jej zakończeniu. W latach 20. elektrownia ta pokrywała połowę zapotrzebowania zakładu, resztę energii kupowano w Elektrowni Okręgowej w Małobądzu.
W 1914 roku do kopalni należały następujące nadania: Adam, Aleksander, Alwina, Franciszek, Jan, Janek, Juliusz, Kazimierz, Maciej, Mikołaj, Podreden, Telmut, Władysław, Zofia.
Według opisu z 1927 roku kopalnia oprócz wymienionych wyżej szybów i upadowej posiadała jeszcze pomocniczą upadową Ewa (dł. 400 m, różnica poziomów 112 m) oraz szyb pochyły Konstanty (długość 130 m, różnica poziomów 86 m). Szyb Albert posiadał elektryczną maszynę wyciągową (prod. Brown-Boveri et Co.) o mocy 400 KM, szyb Konstanty miał austriacką maszynę o mocy 100 KM, zaś Upadowa VI kołowrót o mocy 44 KM wyprodukowany przez zakłady Fitzner i Gamper z Sosnowca.
W latach dwudziestych XX wieku zgłębiono dwa nowe szyby - w 1927 roku wentylacyjny Jan II o głębokości 98 metrów oraz w 1928 roku Mariusz - wydobywczy o głębokości 96 metrów. Szyby te połączono kolejką elektryczną z zakładem głównym/sortownią. Przy szybie Mariusz powstało sporo budynków - warsztaty, biura, kuźnia, magazyny, urządzenia podsadzkowe, większość zachowała się do dziś (z wyjątkiem nadszybia i wieży szybu oraz niektórych budynków pomocniczych). Wraz z rozpoczęciem wydobycia przez szyb Mariusz w zakładzie zaczęto stosować podsadzkę płynną - ten rejon eksploatacji był już częściowo zabudowany. Do szybu Mariusz oprócz kolejki na zakład główny dochodziła kolejka piaskowa - z piaskowni położonej w miejscu południowej części dzisiejszego zbiornika Pogoria III.
W 1932 roku zasypano szyb Albert. Również w 1932 roku kapitał francuski wycofał się z kopalni, sprzedając większościowy pakiet udziałów hurtownikowi węgla z Warszawy Bernardowi Holenderskiemu.
We wrześniu 1939 roku kopalnia znalazła się pod zarządem komisarycznym, od października tegoż roku była w składzie Głównego Urzędu Powierniczego "Wschód", który w 1942 roku wraz z innymi zagłębiowskimi kopalniami i hutami przekazał ją koncernowi "Preußag" (Preußische Bergwerks- und Hütten-Aktiengesellschaft).
W 1940 roku w celu udostępnienia nowo wydzierżawionych pól rozpoczęto drążenie szybu Walter, który po przejęciu kopalni przez Preußag został przekazany kopalni Paryż.
Po II wojnie światowej kopalnię włączono do kopalni Paryż (przemianowanej na "Generał Zawadzki"), wydobycie podjęła krótko po wyzwoleniu, jednak po kilku miesiącach na skutek błędu załogi (naruszenie filara ochronnego Czarnej Przemszy) doszło do zalania kopalni, której już nie uruchomiono. Na terenie zakładu głównego powstała (istniejąca do dziś) firma Damel, zajmująca się naprawami aparatury elektrycznej (część budynków kopalni ocalała również).
Do 1952 roku w szybie A działały pompy odprowadzające wodę z wyrobisk do Czarnej Przemszy przez Rów Florowski (kiedyś odkryty, obecnie skanalizowany). Po zakończeniu pompowania woda zaczęła spływać w niżej położony rejon szybów Mariusz i Jan II, z którego nadmiar wypływał kanałem. Szyb A zasypano w 1958 roku, szyby Mariusz i Jan II w 1950.
Na podst.
więcej  |
