Gminna Biblioteka Publiczna

Nietypowy dwór myśliwski zbudowano w Turośni Kościelnej, położonej 18 km na południe od Białegostoku, w końcu lat 60. XVIII wieku na podstawie planów Jana Henryka Klemma, tego samego, który projektował letnią rezydencję Branickich w Choroszczy. Właścicielem dóbr turośniańskich był wówczas Wiktoryn Jan Zaleski, starosta borecki w województwie ruskim, który postanowił przebudować w stylu późnego baroku istniejące od początków XVI stulecia renesansowe założenie dworsko-ogrodowe. Najął więc odpowiednich fachowców, którzy wznieśli mu barokowy pawilon w centralnej kwaterze dawnego ogrodu włoskiego. Kiedy zmarł w 1798 roku, posesorką majątku została jego bratanica Marianna, córka generała Piotra Zaleskiego, a żona Józefa Kajetana hr. Ossolińskiego, właściciela Rudki. Od tegoż 1798 roku Turośń Kościelna stała się na 100 lat centrum jednego z kluczy dóbr rudzkich. Józef Kajetan Ossoliński i jego syn Wiktor Maksymilian, właściwy dziedzic turośniańskich włości, mieszkali na stałe w Rudce. W tym czasie z wyjątkiem barokowego pawilonu inne dworskie zabudowania były zaniedbane i Ossolińscy podczas krótkich pobytów w Turośni zatrzymywali się tylko w nim. Wyruszali wówczas na polowania i prawdopodobnie od tego czasu ogrodowy pawilon zaczął być powszechnie nazywany myśliwskim dworem.
Po Ossolińskich właścicielami Turośni Kościelnej byli w krótkich odstępach czasu Potoccy, Jabłonowscy, Zamoyscy i Grunnerowie. Ci ostatni popadli w długi i majątek poszedł pod młotek. W wyniku licytacji uległ on znacznemu rozdrobnieniu i przeszedł w ręce Zimnochów, Michała Bartosiewicza, Onufrego Zabrodzkiego, Juszczuków oraz Józefa i Marii Szrzedzińskich. Pawilon myśliwski nabyli Juszczukowie i byli jego właścicielami aż do końca lat 70. XX wieku, kiedy to sprzedali go Urzędowi Gminy. W 1979 roku przeprowadzony został generalny remont pawilonu, podczas którego zniszczono piękną barokową boazerię i dwór myśliwski stał się Gminnym Ośrodkiem Kultury oraz Urzędem Stanu Cywilnego. Obecnie mieści się w nim Gminna Biblioteka Publiczna.
Wśród resztek starych parkowych drzew odnowiony dwór, czy może pawilon ogrodowy, świetnie prezentuje swoje późnobarokowe walory. Jest budowlą jednopiętrową, zwieńczoną czterospadowym, łamanym dachem, pokrytym dachówką. Nie posiada fasady, a poszczególne elewacje różnią się od siebie tylko liczbą okien i obecnością drzwi. Płaskie pilastry, wąskie otwory okienne w kształcie prostokątów zamkniętych łukiem, stanowią charakterystyczne elementy późnego baroku. Barokowy pawilon jest rzadkim już dzisiaj w Polsce przykładem dworu myśliwskiego, zbudowanego w XVIII wieku.

Źródło:

http://dworypogranicza.pl/index.php/dwory/174-turosn-koscielna