†

Szaniec Bonifraterski

Szaniec Bonifraterski był stosunkowo niewielkim dziełem ziemnym otoczonym mokrą fosą (wodami Motławy). Szaniec powstał na przedpolu rawelinu Bramy Nizinnej. Nie wiadomo jednak, kiedy dokładnie wybudowano szaniec. Miało to miejsce na pewno w XVIII w., po 1734 r.

Nazwa zaczerpnięta została od kompleksu Zakonu Szpitalnego św. Jana Bożego, czyli Bonifratrów właśnie, który został założony w 1646 r. na obrzeżach Stary Szkotów, przy tzw. Psim Zakątku, czyli w bliskim sąsiedztwie miejsca, gdzie powstał później opisywany szaniec. Podczas oblężenia w 1807 r. cały kompleks zakonny (klasztor, kościół i szpital) uległ zniszczeniu i nie został już odbudowany.

Między 1807 r. a 1813 r. Szaniec Bonifraterski przebudowano (choć znów pojawia się znak zapytania - nie wiadomo, w jakim dokładne zakresie). To właśnie wówczas zyskał on zasadniczo taką formę, w jakiej przetrwał kolejne ponad 110 lat. Dodatkowo w latach 1867-1868 szaniec zyskał murowany, podręczny magazyn prochowy oraz windę amunicyjną.

Po I wojnie światowej omawiany szaniec podzielił los szeregu innych dzieł fortyfikacyjnych - został rozebrany. Wbrew częstej opinii, likwidacja baterii, fortów czy szańców w zdemilitaryzowanym Gdańsku nie nastąpiła od razu po utworzeniu Wolnego Miasta. Nie licząc pojedynczych obiektów, zasadniczo prace rozbiórkowe przeprowadzono dopiero w połowie lat dwudziestych XX w. Wszystko wskazuje, że to właśnie między 1923 r. a 1926 r. zniknął także i Szaniec Bonifraterski. Część dawnej fosy zasypano, tworząc nowe tereny pod zabudowę czy ciągi komunikacyjne. Na zdjęciu lotniczym z 1929 r. widać już tylko zarys po szańcu. Dziś nawet i tego już nie ma. Szaniec Bonifraterski znajdował się w okolicach współczesnego adresu ul. Mostowa 3/4.

Autor - Jan Daniluk:

http://www.jandaniluk.pl/pl/166-szaniec-bonifraterski