Ulica Klasztorna

Wymiana, inne źródło.

Podmiana na skan + autor.

Południowo - wschodnia pierzeja murów obronnych Starego Miasta widziana z Alei 23 Stycznia w l. 2000 - 2005 z płynącym w betonowych kręgach kanałem Trynka - schowanym pod ziemią a na nim posadowiona alejka spacerowa biskupa Chrystiana. Mury obronne wyremontowane , fosa odkopana aż do ul. Szkolnej - prezentuje część wschodnią starych murów nad którymi widoczny kościół ewangelicko - augsburski pw. św. Jana. Widoczne w tle budynki przy ul. Szkolnej i częściowo ul. Szewskiej . Widoczny po lewej stronie fragment wysuniętej z murów średniowiecznych wieżyczki wodociągowej zwanej Kunstem służącej do pobierania wody z Kanału Trynka na potrzeby nielicznych studzienek wodociągowych Starego Miasta. W narożniku murów znajdowała się baszta tzw. Katowska - miejsce przetrzymywania zatrzymanych i skazanych. Po widocznym okienkiem w baszcie wysunięty kamienny pręgierz.

To dzisiejsza ul. Klasztorna widoczna od strony obecnej Alei 23 Stycznia w kierunku północnym do ul. Szkolnej . Ulica znajduje się w południowej pierzei Starego Miasta za istniejącymi do dzisiaj murami obronnymi i kanałem Trynki uchodzącym poniżej z lewej strony / poza kadrem / do Wisły. Luisenbrucke to pochodzący ze średniowiecza most nad kanałem Trynki - pierwszy / od strony Wisły / z 12 innych nad Trynką na jej długości do ul. Polnej. Kamienica po prawej stronie zdjęcia istnieje do dnia dzisiejszego i mieści się w niej Przychodnia Lekarska nr. 1 przy ul. Klasztornej 5 . W widocznej po lewej stronie kamienicy / zniszczonej w trakcie działań wojennych w końcówce lutego 1945 / - mieszkał i pracował w latach pruskich ceniony artysta malarz Gustaw Breunning (1835-1902) . Pomiędzy tymi kamienicami w średniowieczu znajdowała się jedna z bram miejskich w murach obronnych zwana Bramą Toruńską .

Bogatą historię tej krótkiej ulicy opisał p. Henryk Kamiński w cyklu artykułów pn. Ulice , uliczki i alejki - odnoszącym się do historii grudziądzkich ulic. Przedstawiam artykuły dot. ul. Klasztornej.

Ulica Klasztorna jest stara Jak Grudziądz, ale bardzo ważna dla Jego życia gospodarczego. Była bowiem wewnętrzną drogą wyjazdową z centrum miasta.
Prowadziła do Bramy Toruńskiej, mostu na Trynce (dawniej struga młyńska - Mühlgraben), stamtąd do przedmieść Chełmińskiego i Rybaki, i dalej do południowego traktu do Chełmna i Torunia.
Jeśli nauka potwierdzi
Już sam wjazd w ulicę Klasztorną, czyli most na Trynce (Trynka płynie w tym miejscu beto-nowymi kręgami ułożonymi pod ziemią. Pod mostem znajduje się aleja spacerowa) godny jest szerszej uwagi. Jeśli potwierdzą się szczegółowe badania naukowców (szkoda, że dotąd takich badań nie przeprowadzono), może się okazać, że jest to najstarszy ceglany most w Polsce. Dotychczas uważano, że najstarsze zabytki tego typu znajdują się w Reszlu i Kłodzku, i pochodzą z końca XIV w. Grudziądzki most przy ulicy Klasztornej, miałby po-chodzić z pierwszej połowy XIII w.
Do wysunięcia takiego twierdzenia skłoniła lokalnych badaczy analiza materiału z jakiego zostały wykonane najstarsze fragmenty obiektu. Są to charakterystyczne dla architektury pierwszej połowy XIII w. płyty ceglane oraz cienka „oliwska” cegła (grubości 6,5 cm) także typowa dla budownictwa tego okresu. Z takim samym budulcem spotkaliśmy się przy opisie Bramy Wodnej, w poprzednich odcinkach cyklu „Ulice, uliczki, alejki”. Najstarszą część mostu
stanowi arkada o łagodnym łuku zbudowana właśnie z „oliwskiej” cegły. Najprawdopodobniej
takich arkad jest więcej, lecz zostały zakryte późniejszymi konstrukcjami. Nad późnoromańską arkadą znajdują się bowiem łuki gotyckie, wykonane z grubszej cegły, tzw. „palcówki” i są
efektem XIV-wiecznej przebudowy mostu. Także przypory podtrzymujące przęsła pochodzą z XIV
w. Na zabytkowe warstwy ceglane nałożone są warstwy młodsze, XIX i XX-wieczne. Dlatego do
dziś obiekt nie stracił nic ze swej funkcyjności i nadal pełni rolę łącznika komunikacyjnego.

Brama Toruńska
Z kolei Brama Toruńska uchodziła za najokazalszą z bram dawnego Grudziądza. Była w kształcie dwupiętrowej, czworobocznej baszty obronnej z ostrołukowym otworem wjezdnym. Jeśli wierzyć sporządzonej w drugiej połowie XX w. rekonstrukcji w postaci makiety dawnego
Grudziądza, baszta zwieńczona była czterospadowym dachem. Na rycinie z połowy XIX w.
dach taki już nie istnieje natomiast zauważyć można poszarpane i zniszczone górne
krawędzie budowli. Widoczne też są blendy, czyli typowe dla gotyku zaślepienia okienne.

W czasach świetności Brama Toruńska posiadała wysunięte za most mocno ufortyfikowane
przedbramnie. Jeszcze w pierwszej połowie XIX w. bramy grudziądzkie, tak jak przed
wiekami, pełniły swe obowiązki i były na noc zamykane. W tym pewnie czasie pomieszczenia
budynku zostały zamienione na mieszkania, a na początku drugiej połowy XIX w. magistrat
podjął decyzję o całkowitej rozbiórce Bramy Toruńskiej

Był tu Fryderyk Wilhelm III

Ulice, uliczki i alejki. W budynku przy ul Klasztornej 5 działo się wiele
Wjazd przez Bramę Toruńską do Grudziądza wprowadzał przyjezdnych w Jedno z cen-trów handlowych miasta.
Według danych z 1504 r. przy kościele św. Ducha znajdowały się 4 kramy kupieckie i 2 przy samej bramie. Nie odnotowano zapewne licznych w tym miejscu drobnych przekupniów. W 1608 r. przy dzisiejszej ulicy Klasztornej istniało 14 straganów (12 przy kościele i 2 przy bramie).
Toruńska Klasztorną
Na planie miasta z 1781 r. ulica zaznaczona jest pod nazwą Thorner Strasse (Toruńska). Imię Klasztornej otrzymała zapewne w pierwszej połowie XIX w. choć sam klasztor praktycznie już nie istniał. Taka nazwa przetrwała do II wojny światowej. W łatach 1939-1945 Niemcy przechrzcili ją na Fallerslebenstrasse, a z kolei po wojnie otrzymała imię ulicy Mostowej. W 1957 r. przywrócono ulicy nazwę przedwojenną - czyli Klasztorna. Gdy z końcem XIX w. pociągnięto grudziądzką starówką linię tramwajową, przy ulicy Klasztornej umieszczono przystanek (tuż przy moście), który funkcjonował w tym miejscu przez wiele lat.

Napoleon w komendanturze
Niezwykle ciekawie przedstawiają się dzieje budynku, w którym obecnie mieści się przychodnia lekarska „Jedynka” (Klasztorna 5). Z końcem XVIII w. znajdowała się tu komendantura garnizonu. W 1806 r. (w dniach od 2 do 16 listopada) w pokojach komendantury za-trzymała się, uciekająca przed Napoleonem, pruska rodzina królewska - król Fryderyk Wilhelm III i królowa Luiza (Ludwika Augusta). Niebawem gmach został opuszczony przez sztab garnizonu i po przebudowie w 1816 r. przekazany na potrzeby szkolne. Początkowo umieszczono w nim szkołę rzemiosła, następnie średnią szkołę dla dziewcząt. Z czasem tak-że stojący w podwórzu budynek został zaadaptowany na cele szkolne. Były okresy, że w tym samym czasie w obiektach tych działało kilka szkół jednocześnie, a można nawet pokusić się o stwierdzenie, że większość grudziądzkich szkół, które dziś szczycą się wieloletnią tradycją początki brały właśnie w budynku przy Klasztornej 5. W1831 r ulokowano w nim Wyższą Szkołę Obywatelską, przekształconą w 1866 r. w gimnazjum, a w 1874 r. w Gimnazjum Królewskie przeniesione następnie w 1881 r. do nowo wybudowanego gmachu przy dzisiejszej ulicy Sienkiewicza 27. Od 1884 r. w budynku po dawnej komendanturze znajdowało się pierwsze muzeum grudziądzkie, czyli zbiory Grudziądzkiego Towarzystwa Starożytności (potem przeniesiono je do siedziby Gimnazjum Królewskiego przy ulicy Sienkiewicza). Po pożarze ratusza w 1893 r. w wolnych pomieszczeniach po ekspozycjach muzealnych urządzono tymczasowe biura Magistratu. Działały w tym miejscu aż do 1897 r., to jest do przeprowadzki do gmachu po dawnym Kolegium Jezuickim, czyli tam gdzie władze miasta urzędują do dziś. W 1907 r. przy Klasztornej 5 ulokowano Szkołę Budowy Maszyn, przemianowaną w 1912 r. na Królewską Szkołę Budowy Maszyn. Rok później nastąpiła przeprowadzka placówki do nowego gmachu przy ulicy Radzyńskiej (obecnie ulica Hallera).

To właśnie tu uczyli handlu
W1924 roku w dzisiejszym budynku przychodni „Jedynka” urządzono trzyletnią Szkołę Handlową Związku Towarzystw Kupieckich na Pomorzu.
Jednak już w 1927 r. przeniesiono ją na ulicę Sobieskiego (obecnie Armii Krajowej). W tych też latach, dyrektor Stanisław Markiewicz prowadził w omawianym budynku Koedukacyjne Wieczorowe Kursy Handlowe i Buchalteryjne. W tym samym czasie istniała Prywatna Szkoła Powszechna, a także Szkoła Powszechna im. Działyńskich. Szkoła ta przetrwała po 1945 ro-ku. Budynek SP nr. 7 przebudowywany był w latach 1952-1962 (m. in. kapitalny remont w 1956 r.) Potem mieścił się tu m. in. Klub Nauczycielski „Kaganek”. W latach 20. ubiegłego wieku przy Klasztornej 5 działał także Państwowy Urząd Pośrednictwa Pracy

Kamienica pełna zagadek
W nieistniejącym budynku naprzeciw przychodni lekarskiej, w wieku XIX mieszkał i praco-wał ceniony artysta malarz Gustaw Breunning (1835-1902). Prowadził sklep z przyborami malarskimi, a także urządził pracownię malarską. Gustaw Breunning jest autorem wysoko dziś cenionych obrazów, pejzaży podgrudziądzkich i widoków XIX-wiecznego Grudziądza. Firma kupiecka Gustawa Breunninga istniała jeszcze w latach międzywojennych. Sklep pod szyldem cenionego malarza prowadził wówczas Otto Jaeschke sprzedając farby, tapety, lakiery, pędzle i inny tego rodzaju asortyment.
Wiele niewyjaśnionych jeszcze zagadek kryje w sobie siedziba Centrum Caritas. Kamienica pochodzi z XIX w., lecz została zbudowana na miejscu znacznie starszej budowli. Obszerne pomieszczenia piwniczne (jedno z nich zostało niestety zasypane) znajdują się trzy metry poniżej ulicy Klasztornej i charakteryzują się cechami architektury romańskiej i gotyckiej. Pewne detale sklepień i układ pomieszczeń piwnicznych pozwoliły historykom na wysunięcie hipotezy, iż właśnie tutaj mieściła się najstarsza, XIII-wieczna świątynia grudziądzka, ka-plica p. w. św. Michała Archanioła , oraz połączony z kościołem św. Ducha szpital dla starców, kalek i pielgrzymów .

do † jerzy furmanski: Hmm, raczej nie powinny znajdować się w komentarzach a w opisie ulicy czy poszczególnych obiektów. Na razie część skopiowałem do opisu ulicy a potem kolejno się dołoży tekst do poszczególnych obiektówl, więc na rzie niech tu są jako "baza wypadowa" :)
P.S. Pytanie, dlaczego opisujesz budynek Klasztorna 5 jako miejsce przychodni lekarskiej a jednocześnie że jest to pierwszy z prawej widoczny budynek, skoro na mapach jak i adresie przychodni figuruje nr 9/11 ? To na mapach i w adresie przychodni jest jakieś przekłamanie czy budynek ten po prostu nosił wcześniej nr 5?

To jest to miejsce:

C.d.:

do Dana : Dziękuje, dopisałem do widocznego z lewej budynku i murów miejskich.

Proszę o dopisanie do obiektu ul. Klasztornej dawnej nazwy Nonnenstrasse.

do Dana : Dodane.

Oficjalne adresu Szkolnej 2 nie ma. Szkolna zaczyna się od numeru 6. Z racji położenia można też przypisać do Klasztornej 2, oficjalnie zaczyna się od 4. Nie musimy powielać błędów wikipedii. Po sąsiedzku muzeum przy Wodnej 2. Wodna po parzystej nie ma żadnych numerów muzeum to nr 3/5

do maj: To nie jest błąd wikipedii, a oficjalny adres parafii. Mają to na swojej stronie nawet. Więc nie sądzę, aby sie mylili.
Również oficjalny grudziądzki geoportal podaje Szkolna 2. Również na rządowej stronie zabytek.pl parafia jest adresowana na Szkolną 2.

do maj: Z tymi adresami nie musi być tak do końca, jakby to mogło wynikać z tego, co widać np. na Geoportalu. Budynek Szkolna 6 jest nowy. Wcześniej ta działka długo była pusta i pierwotnie zanim ucięto jej część narożną dla złagodzenia łuku torów tramwajowych prawdopodobnie były to dwie posesje - nr 4 i nr 6. Wobec tego teren kościoła podpadał pod nr 2 przy Szkolnej lub nr 2 przy Klasztornej (do wyboru). Oczywiście taka numeracja musiała pochodzić z czasów mocno dawniejszych i została zachowana, choć na Geoportalu tego nie pokazano.

Rok 1920-ty - jeszcze niemieckie napisy, ale już polskie orły.

Taki układ tablicy rejestracyjnej od 1928

Wieżyczka wodociągowa zwana Kunstem.