Dzielnica Grabary

Studium konserwatorskie podaje:
"Grabarów położony jest w dolinie Bobru, przy drodze z Bolkowa do Jeleniej Góry, pomię-dzy Maciejową a Jelenią Górą. Od północnego zachodu sąsiaduje ze Strupicami, a od połu-dnia z Dąbrowicą. Jak się wydaje istniejącą dziś miejscowość można zidentyfikować jako dawny Grabarów Wielki z dwoma folwarkami. Natomiast nie wiadomo, gdzie znajdował się Grabarów Dolny.
Układ przestrzenny wsi jest odbiciem jej historii. Z dawnych folwarków należących do Grabarowa zachowały się tylko dwa należące do majętności II i III (patrz dzieje dóbr). Jeden z folwarków położony był bardziej na zachód, przy drodze do Jeleniej Góry (przy obecnej ul. Chłopskiej 5), a drugi usytuowany poza terenami zasiedlonymi, na płaskowyżu, ponad kory-tem Bobru (przy obecnej ul. Batalionów Chłopskich 4). Pierwszy z folwarków już w 1419 r. związany był ze wsią, która około poł. XVIII w. była niewielką, zagrodniczo-chałupniczą, łańcuchówką. Natomiast przy drugim folwarku (polnym) położonym nad korytem Bobru ok. poł. XVIII w. nie było żadnej osady. Wykształciła się ona dopiero przed 1824 r. Ta niewielka, wschodnia część Grabarowa uformowała się na północ od folwarku, przy drodze z Maciejo-wej do Jeleniej Góry.
Już ok. 1824 r. ukształtowana była sieć lokalnych dróg łączących wieś z miejscowościami na północ i zachód od niej. Istniał też powyżej zachodniej części wsi, na podmokłym terenie zalewowym Bobru zwanym Łąkami Bobrzańskimi, układ nieregularnych przejść groblowych. Po 1863 r. zachodnia część Grabarowa została rozbudowana w kierunku południowym. Tu też powstała obecna ul. Lotnictwa. Natomiast w 1870 r. na południową część gruntów gminy wiejskiej weszła linia kolejowa. Historyczny podział wsi na dwie, oddzielone od siebie prze-strzennie części, zachodnią i wschodnią nadal istniał w 1 poł. XX w. Przed 1938 r. przy za-chodnim krańcu Grabarowa rozplanowano niewielkie osiedle z ul. Kozią. Do 1938 r. zabu-dowano tylko jedną parcelę. Pomiędzy osiedlem przy ul. Koziej, Grabarowem i linią kolejową zbudowano lotnisko.
Tak przedstawiający się układ przestrzenny wsi i urządzenie jej otoczenia zachowały się zasadniczo do dziś. Siedlisko zredukowano do działek budowlanych. Zniszczeniu uległa część stosunkowo skromnej zabudowy wsi. Nadal też istnieje lotnisko, użytkowane przez Jeleniogórski Aeroklub. Istnieją także oba folwarki."