Szyb Wschodni II

Wieża wyciągowa Szybu Wschodniego II (dawniej szybu ,,Scharzenfeld II”)  Na wiosnę 2017 roku kompleks zabudowy przeszedł remont. W tym czasie był on już własnością prywatną Wieża wyciągowa wraz z budynkiem nadszybia i maszynowni zlokalizowana w obrębie dawnego zespołu kopalnianego. Wieża powstała przy szybie peryferyjnym kopalni węgla kamiennego ,,Cleophas”, a po jego rozbudowie stała się głównym obiektem technologicznym zakładu. Wchodziła w skład nadziemnej części kopalnianego wyciągu szybowego, przeznaczonego do transportu ludzi i materiałów. Głębokość szybu wynosiła 110 m.

Budowa wieży wiązała się z przeprowadzanymi w latach 1913–1916 i późniejszych nowymi inwestycjami, takimi jak: drążenie nowego szybu oraz zaplecza (budynki nadszybia i maszynowni). Wieża początkowo funkcjonowała dla przedziału wschodniego, dopiero w latach 1921–1922 po pogłębieniu szybu uruchomiony został również szyb zachodni. W tym samym czasie została także wzmocniona.

Wieża w porównaniu z innymi tego typu konstrukcjami jest stosunkowo niska, z pojedynczym zastrzałem oraz kołami linowymi zamontowanymi w głowicy. Koła linowe znajdują się w podwójnej parze na wspólnym podeście w układzie ,,obok siebie” na wysokości 22,2 metra.

Podobnych wież na terenie Katowic w tego typu obiektach do 1945 roku nie znajdziemy i dlatego wieża szybu ,,Wschodniego II” stanowi odosobniony przykład. Przedział wschodni pracował dla transportu klatkowego do 1959 roku, po czym urządzenia wyciągowe wraz z kołami wyciągowymi wieży zostały zdemontowane. W 1966 roku konstrukcję wieży wzmocniono. Stanowi ona konstrukcję stalową z jednym zastrzałem, z trzonem obudowanym blachą. Istniejące obecnie koła pochodzą z 1969 roku. W trzonie wieży znajdują się schody stalowe biegnące wokół niego z czterech stron.

Wieża stanowi charakterystyczny dla przemysłowej dzielnicy Załęże element krajobrazu, jest dobrze widoczna w perspektywie ul. Bocheńskiego. Pod względem typologicznym jest zabytkiem techniki o znaczeniu regionalnym.

Źródło: WSTĘPNE SPRAWOZDANIE Z INWENTARYZACJI OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH
W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM, Katowice, styczeń 2012