†

Zakłady Kluźniaka

Cebulasta kopuła spadła z wieży kościoła w 1945 roku. Spowodowane to było złym stanem dachu (był źle skonstruowany i przegniły) oraz silną wichurą.
Swego czasu na stronie internetowej kościoła Św. Wojciecha, w zakładce "Historia" był zamieszczony opis, że cebulastą kopułę zburzono CELOWO w dwudziestoleciu międzywojennym, w ramach zwalczania symboli zaboru rosyjskiego.
Powyższe zdjęcie potwierdza, że cebulasta kopuła przetrwała całą wojnę, a strącił ją silny wiatr.

Myślę, że kopuła kościoła wystaje zza dachu tego budynku, widocznego głęboko w tle na tym zdjęciu:

do ArcB: W kwestii formalnej, to to zdjęcie nie potwierdza, że strącił ją silny wiatr ;)
Natomiast rzeczywiście - jest to dla mnie duże zaskoczenie! Widząc "cebulę" spodziewałbym się na zdjęciu żołnierzy z I wojny światowej, a tu... niespodzianka. Podejrzewam, że zdjęcie zostało wykonane od strony wschodniej - widać dach należący prawdopodobnie do jednej z kamienic wyburzonych pod budowę ul. IX Wieków, stojących przy ul. Kościuszki (po jej wschodniej stronie). Tu zdjęcia z ich wyburzania: a tu widać obie kamienice

do cm: To i ja zabiorę głos w kwestii formalnej: to zdjęcie potwierdza, że kopułę strącił wiatr w 1945 roku - bo w Kielcach od niepamiętnych czasów wiało, wieje i wiać będzie ... nie tylko na dworcu ;)

Na poważnie podchodząc jednak do sprawy "cebulastej kopuły na Wojciechu", to mój dobry znajomy w latach 80-tych pisał pracę na temat historii tego kościoła i miał wgląd do ksiąg parafialnych. To z ksiąg tej parafii wyłuskał wzmiankę, że kopułę po prostu zwiało z wieży, i że stało się to w 1945 roku. Dlatego zaskoczony byłem informacją na stronie kościoła (chyba jest już usunięta, bo sprawdzałem wczoraj i nie mogłem odnaleźć), że było to "celowe zwalczanie symboli rusyfikacji miasta".

Zdjęcie na aukcji było opisane: "Ghetto in Kielce", a wskazane przez Ciebie powyżej miejsca to chyba były zakład Kluźniaka (?) - a on już był raczej "poza gettem". Dlatego optowałbym za widokiem od strony zachodniej (północną i południową stronę odrzucam, ponieważ krzyż na wieży musiałby być widoczny en face), i że jest to w trójkącie; Bodzentyńska, Warszawska, IX Wieków (dawna Św. Wojciecha). Okolice budynku telekomunikacji?

Link do granic getta:

do cm: To zdjęcie przedstawia kawałek miasta ze zniszczeniami po walkach w styczniu 1945 roku. Czy na wieży kościoła Św. Wojciecha jest jeszcze "pół starej cebulastej kopuły"? Widziałeś może to zdjęcie w lepszej rozdzielczości?
Link:

do ArcB: Tak, myślałem o zakładach Kluźniaka właśnie, tylko to by oznaczało, że to nie getto. Więc albo informacja o getcie jest błędna, albo masz rację, że zdjęcie jest wykonane od zachodu. Trzeba się jeszcze poprzyglądać.

do ArcB: Mam wrażenie, że na zdjęciu w ogóle nie ma nic ponad trójkątnym daszkiem. Może to już po "zwianiu"?

do cm: Tak, te trójkątne daszki z każdej strony wieży tak mogą wyglądać. Czyli wieża już była ogołocona.

do ArcB: Gdyby tak było, oznaczałoby to zdjęcie od południa, czyli też spoza getta.

do cm: Zgadza się.
Przeglądałem zdjęcie lotnicze z 1944 i również nic tam nie wypatrzyłem. A może za blisko kościoła szukam? Może należałoby odejść na drugi krąg - ciekawe, jak daleko może być od kopuły kościoła do fotografa?

do ArcB: Sprawa jest ciężka, zwłaszcza że wieża kościoła wygląda ze wszystkich stron tak samo. Jeśli wychodzimy poza getto, to ja wracam pod zakłady Kluźniaka. Moim zdaniem to najbardziej prawdopodobne. Zwłaszcza, że kamienica w tle wydaje się stać dość blisko kościoła.

do cm: To chyba dobry trop. Nie wypatrzyłem na tym zdjęciu lotniczym widocznego spadu dachu na ścianę szczytową. Zdjęcie lotnicze z 1944 jest tylko jedno i niestety mocno niewyraźne.

do cm: Czy ten dwupiętrowy budynek miał spad dachu na ścianę szczytową z drugiej strony, tj. na ścianę wzdłuż starej ulicy Domaszowskiej?


Na tym zdjęciu lotniczym z lat 60-tych (link poniżej) wygląda, że tak. Jeśli tak, to zza tego dachu widać wieżę kościoła na zdjęciu z lat okupacji.
Link:

do cm: uważam, że szukacie ze złej strony kościoła. widoczni na zdjęciu żołnierze rzucają krótki cień (słońce blisko zenitu), czyli należy przyjąć, że ten cień wskazuje mniej więcej północ, a towarzystwo stoi na wschód od kościoła.

na zdjęciu lotniczym widać na wschodzie przynajmniej dwa placyki, z których mogło zostać zrobione zdjęcie, a także kilka kandydatów na budynki ze zdjęcia.

do nukebro: Hmmm, przecież kol. "cm" od samego początku szuka na wschód od kościoła, na placach Kluźniaka ... czyli na zalinkowanych placach.

do Robert Cze: oj, rzeczywiście przeoczyłem w gąszczu postów, zwracam honor kol. "cm".

do nukebro: Placyk wygląda na spory, więc roboczo zakładam, że to zakłady Kluźniaka. Jeżeli ktoś będzie w stanie podważyć merytorycznie takie przypisanie, to zmienimy.

do cm: Usuwam również z podpisu wzmiankę o getcie.

do cm: Bardzo dobrze - getto nie sięgało do tego placu, a zakłady mechaniczne Kluźniaka działały chyba (?) przez cały okres okupacji.

Pracownicy pozują na tle dwóch walców motorowych typu R.K.A.