Cmentarz żydowski

Cmentarz przy ulicy Granicznej to dawny cmentarz dla obywateli Opola, wyznawców judaizmu. Położony jest na terenie Nowej Wsi Królewskiej, dawniej podopolskiej wsi, od 1955 roku w granicach miasta Opola. Decyzja o założeniu cmentarza była jedną z pierwszych podjętych przez opolską gminę żydowską (do tej pory pochówki opolskich Żydów odbywały się poza Opolem w Białej Prudnickiej). Zgodę otrzymano w 1816 roku i już w następnym roku zakupiono od rolnika Josefa Kurpiersa 0,12 hektara ziemi w niezabudowanej okolicy, na terenie Nowej Wsi Królewskiej z przeznaczeniem pod budowę cmentarza. Pierwszy pogrzeb odbył się w 1821 roku, oficjalne otwarcie cmentarza rok później. Wobec znacznego wzrostu liczebnego opolskiej społeczności żydowskiej cmentarz szybko się zapełniał więc w 1866 roku dokupiono od rolnika B. Dudy 0,4375 hektara gruntu przylegającego do cmentarza rozszerzając jego obszar. Na nowym terenie wydzielono drugą kwaterę grzebalną, oraz rezerwą pod przyszłe pochówki. Tę trzecią kwaterę zaczęto użytkować na początku XX wieku. Taki podział cmentarza na trzy kwatery grzebalne zachował do dziś. We wschodniej części cmentarza w latach 70. XIX wieku wzniesiono budynki domu pogrzebowego, dom bractwa pogrzebowego zajmującego się organizowaniem pochówków oraz budynek mieszkalno-gospodarczy dla dozorcy cmentarza, od tej strony było też wejście na cmentarz. Ostatni pochówek członka niemieckiej opolskiej gminy żydowskiej odbył się w 1940 r.
Po wojnie opiekę nad cmentarzem przejęła wrocławska gmina żydowska, skupiająca Żydów przybyłych na teren Śląska ze wschodnich terenów przedwojennej Polski. Do 1957 roku użytkowano dom mieszkalny dozorcy, dokonywano też okazjonalnych pochówków zmarłych polskich Żydów. Ostatni taki pochówek odbył się w 1960 roku, a w 1963 roku cmentarz oficjalnie zamknięto. W 1969 roku rozebrano pozostałości zabudowań, a teren po nich wyłączono z cmentarza. W latach 70. XX wieku wykonano nowe wejście na teren cmentarza od strony ul. Granicznej. Inwentaryzacja cmentarza w latach 1986-87 wykazała istnienie 778 nagrobków, ich fragmentów lub pozostałości, w tym 592 całych nagrobków wolnostojących. Napisy na nagrobkach są w języku hebrajskim lub w niemieckim, są też inskrypcje dwujęzyczne. Najstarsze nagrobki to tradycyjne macewy w formie pionowej, półkoliście zakończonej płyty z inskrypcją i charakterystycznymi dla judaizmu dekoracjami, najmłodsze pozbawione symboliki judaistycznej, przypominają rozwiązania znane z cmentarzy chrześcijańskich.
Opis na podstawie:
1. M. Borkowski „Opole przełomu wieków XIX/XX”
2.

http://cmentarze.opole.pl