Park pałacowy, ob. park zdrojowy. Ograniczony ulicami: pl. Piastowskim od północy, ul. Cervi od zachodu i ul. Fabryczną oraz rzeką Wrzosówką od południa. Wpisany do rejestru zabytków pod nr rej. 230 z dn. 31.05.1950 r.
Zaczątkiem obecnego parku był ogród, założony prawdopodobnie w XVII w. przy renesan-sowym, zbudowanym w trzeciej ćwierci XVI w. dworze Schaffgotschów. Lokalizacja tego pierwszego założenia zieleni, jak można wnioskować z zachowanych rysunków może po-krywać się z północno-wschodnią częścią obecnego parku. Znaną nam dziś główną, trzy-rzędową promenadę poprzedziło założenie w 1796 r. alei topolowej.
Zapewne w związku z zmianą funkcji parku elitarnego na park powszechnie dostępny, w latach 1816 1821 obszar parku rozszerzono w kierunku wschodnim. W 1818 r. dla pojaz-dów konnych zbudowano bramę wjazdową na promenadę i poprowadzono drogi z baro-kowej części parku do Galerii. Jednocześnie barokowy ogród zastąpiony został założeniem krajobrazowo-romantycznym z kępami drzew i polanami, otwierającymi się w stronę pa-sma Karkonoszy z widocznym na pierwszym planie szczytem Śnieżki. Ta faza przemian stylistyczno-kompozycyjnych zainicjowana została przez Leopolda Christiana Schaffgot-scha, który sprowadził w tym celu dyrektora ogrodów w Berlinie – Rittera, pozostającego w swej twórczości pod wpływem teoretyka sztuki ogrodowej Pücklera von Muskau.
Rozplanowanie parku pałacowo-uzdrowiskowego około 1830 r. ukazuje mapa Cieplic z tego czasu. Granica południowa parku kończyła się tuż za elewacją południową Galerii (nie było jeszcze w tym czasie teatru zdrojowego). Z wyposażenia parku odnotowano na mapie: pawilon ptaszarni, pawilon muzyczny i ciąg handlowych kramów z pamiątkami (tzw. Waffelbude). Były to zapewne niewielkie, otwarte hale wykonane w stylu biederme-ier, z zastosowaniem dekoracyjnej konstrukcji żeliwnej lub drewnianej. W trzeciej ćwierci XIX w. w pobliżu Kursaalu, urządzono kort tenisowy i plac do gry w krykieta.
1889 r. powiększenie parku o tereny południowe i zachodnie i zagospodarowanie zielenią pod kierunkiem dyrektora ogrodów we Wrocławiu – Rothera. Promenada, która do tego czasu stanowiła zachodnią granicę założenia, stała się osią kompozycji zieleni. Wzdłuż jej północnego odcinka powstały pawilony handlowe, od zachodu luksusowe, od wschodu drobne kramy. Wprowadzenie tej małej architektury zatarło pierwotnie krajobrazowy cha-rakter tej części parku. W głębi parku powstały klomby, kwietniki, ławki, nieregularna sieć dróg. Zachowany obecnie kształt parku i jego granice pochodzą głównie z lat osiemdziesią-tych XIX w.
W 1925 r. powstał projekt bramy przejazdowej, prowadzącej z dawnego placu Zamkowego (ob. pl. Piastowski) w stronę głównej promenady. Około 1930 r. zbudowano muszlę kon-certową, istniejącą do dziś.
Stan zachowania: średni.
Zalecenia konserwatorskie:
— zachować historyczne granice parku, wyznaczone ulicami: Cervi, Fabryczną, pl. Pia-stowskim,
— zachować główną promenadę parku, założoną na osi północ-południe,
— zalecane usunięcie betonowego ogrodzenia z wschodniego odcinka granic parku i wprowadzenie takiego, które nie kolidowałoby z zabytkowym parkiem i jego historycz-ną zabudową,
— zachować istniejący układ dróg, polan i zieleni wysokiej,
— wymagana bieżąca konserwacja zieleni wysokiej,
— ochronie podlegają najbliższe okolice parku, gdzie ruch inwestycji budowlanych powi-nien podlegać ścisłej kontroli, aby nie powstawały budynki kolidujące z zabytkowym założeniem, jak stało się to z zbudowanym w latach siedemdziesiątych XX w. gmachem sanatoryjnym MSW i A, położonym przy południowo-zachodnich obrzeżach parku,
— usunąć współczesną fontannę, kolidującą z charakterem stylowym parku; do budowy nowej można ewentualnie wykorzystać archiwalny projekt fontanny z 1909 r. (zob. re-produkcja w: B. Matejuk, Studium historyczno-urbanistyczne Cieplic, Wrocław PKZ 1986 r., il. 76),
— wszystkie inwestycje budowlane na terenie parku wymagają wzmożonej ostrożności, aby nie zakłócić istniejącego układu dróg, polan, zieleni wysokiej; prace te każdorazo-wo powinny być poprzedzone projektem, opracowanym przez specjalizujące się w urządzaniu terenów zabytkowych pracownie projektowe w ścisłej współpracy ze służ-bami konserwatorskimi,
— wprowadzanie nowych elementów małej architektury parkowej, powinno uwzględniać archiwalne projekty, które w formie reprodukcji zamieszczone są w wyżej wymienio-nych opracowaniach studialnych.
więcej  |
