Podstawowa Szkoła Realna, powstała dzięki zaangażowaniu Stanisława Stratilaty - "człowieka wielkiego charakteru, umysłu i serca", zasłużonego wówczas obywatela dzielnicy Niwka . On to bowiem założył pierwszą szkołę przeznaczoną dla dzieci miejscowych górników. Ich nauczycielami byli między innymi Witold Budryk i Bolesław Krupiński - studenci Instytutu Górniczego im. Katarzyny II odbywający praktyki w kopalni "Jerzy" ( później od 1928 - "Niwka"). Tym samym edukacją niweckiej młodzieży zajmowali się późniejsi wybitni profesorowie Akademii Górniczo - Hutniczej, imionami których nazywano ulice, osiedla oraz zakłady wydobywcze. Również inżynier Stratilato aktywnie włączył się w pracę grona pedagogicznego złożonego głównie z podlegających mu sztygarów. Osobiście poszerzał horyzonty młodych uczniów, jako wykładowca geografii. Szkoła Realna utworzona przez dyrektora kopalni "Jerzy" mieściła się w nieistniejącym już budynku Towarzystwa Śpiewaczo - Kulturalnego "Lutnia" usytuowanym niegdyś w miejscu, gdzie dziś znajduje się sklep "Biedronka".
Część dzieci z Dańdówki uczęszczała do szkoły powszechnej mieszczącej się w budynku „Lutnia” (stara). Z myślą o tych dzieciach inżynier kopalni „Jerzy” Bolesław Krupiński (zatrudniony od 1914r.), zamówił za prywatne pieniądze projekt nowej szkoły. Decyzja ta podyktowana była coraz większą ciasnotą szkoły w „Lutni” wynikającą ze stale zwiększającej się ilości uczniów.
Szkołę oddano do użytku w roku 1919. Był to budynek I-piętrowy, wybudowany z kamienia(stoi do dnia dzisiejszego przy ul. Wojska Polskiego 140, naprzeciwko dworca PKP Dańdówka). Placówka ruszyła jako 7-klasowa Publiczna Szkoła Powszechna.
W 1924 Rada Gminy podjęła decyzję o rozpoczęciu budowy nowej, ogólnodostępnej placówki oświatowej.
Od roku szkolnego 1933/1934 kierownictwo szkoły objął Władysław Chmielewski i pełnił tę funkcję do 31 sierpnia 1937r. W 1937 r. na pieczęci szkoły widniała nazywa: 7-mio klasowa Publiczna Szkoła Powszechna w Dańdówce poczta Niwka pow. Będzin. Przez pięć miesięcy, tj. od 1 września 1937r.
Po wybuchu wojny zajęcia szkolne zostały zawieszone. Na otwarcie szkół zezwolono w kwietniu 1940 r. Szkoła ruszyła 17 czerwca jako placówka 7-klasowa z polskim językiem wykładowym. Funkcjonowała w swoim budynku do roku 1942, kiedy to został on zabrany na obóz dla jeńców. Placówkę przeniesiono do ciasnych i ciemnych pożydowskich sklepów. Po wyzwoleniu naukę w szkolę rozpoczęto 12 lutego 1945r.
Od roku 1953 do momentu włączenia Dańdówki w granice administracyjne miasta Sosnowiec, szkoła otrzymała numer 13.
W szybko rozbudowującym się osiedlu Dańdówka „stara” szkoła powoli przestawała mieścić coraz większą liczbę dzieci. W tym celu, w baraku na Osiedlu „Przyszłość” przy ul. Wrzosowej (obecnie nr 10), otwarto w roku 1956 filię szkoły dla dzieci klas 1-3. Rozpoczęto także starania o budowę nowej placówki. Z chwilą oddania do użytku nowego budynku szkolnego przy ul. Jedności w dniu 8 lutego 1961r. filię zlikwidowano. Zarządzeniem Kuratorium Okręgu Szkolnego Katowickiego Nr/1/120/60 z dnia 12 października 1960r. szkole nadano imię Tomasza Bando. Od września 1978r. w budynku szkoły umieszczona została Zasadnicza Szkoła Budowlana Przyzakładowa nr 2 Kombinatu Budownictwa Ogólnego „Zagłębie”, Technikum Budowlane oraz Policealne Studium Budowlane.
Od września 1981r. w budynku „Trzynastki” przestało funkcjonować V LO, które decyzją Kuratorium Oświaty w Katowicach Nr O.W. – 5090/13/81 zostało zamknięte.
Uchwałą Rady Miasta nr 78/VII/99 z dn. 25 lutego 1999r. ośmioletnią szkołę podstawową przekształcono od 1 września 1999r. w publiczną szkołę sześcioletnią. W związku z wprowadzoną reformą edukacji z dn. 1 września 2017r. gimnazja zaczęto ,,wygaszać”, zatem w efekcie zmian ostatni rocznik ukończył naukę w czerwcu 2019r. Charakter szkoły ponownie przekształcono z ,,sześciolatki” w ośmioletnią szkołę podstawową.
