Huta "Józef"

W latach 1818 – 1822 w ramach planu uprzemysłowienia Królestwa Polskiego w Samsonowie rozpoczęto budowę nowego zakładu wielkopiecowego, huty „Józefa” – kilkaset metrów na południe od dawnego zakładu hutniczego. Budowniczym był Bogusław Szmidt, a kamień węgielny wmurował namiestnik Królestwa Kongresowego generał Józef Zajączek. Obok wielkiego pieca zbudowano skład żelaza i rudy, węgielnię oraz murowane domy dla pracowników. Nowa lokalizacja w pewnej odległości od rzeki wymusiła budowę kanału – częściowo zasklepionego, którym płynęła woda napędzająca koło wodne, dzięki któremu na wieżę gichtociągową wciągano wózki z wsadem węgla, rudy i topnika. Obsługę stanowił majster, 2 – 3 smelcerzy i gichciarze, którzy zsypywali do pieca wsad. Piec opalany był węglem i dawał około 800 ton surówki rocznie. Wszystkie urządzenia początkowo napędzane były wodą, a od 1829 roku maszyną parową. Od 1847 roku zakład był własnością Rządowego Górnictwa Krajowego. Podczas powstania styczniowego 1863 - 1864 w Samsonowie produkowano broń dla powstańców, za co Rosjanie 6 czerwca 1866 roku wzniecili pożar, który spowodował ogromne zniszczenie i zamknięcie zakładu. Podczas I Wojny Światowej wojska austryjackie zniszczyły częściowo ocalałą z pożaru wieżę gichtociągową i wysadzili niektóre z zabudowań zakładu. 28 lipca 1922 roku od Ministerstwa Przemysłu i Handlu Andrzej Kondrak i Józef Kozłowski zakupili za 8 milionów marek „majątek górniczy Samsonów rozległość 51 mórg, w skład którego wchodzą staw i ruiny pofabryczne”. W 4 lata później, 28 kwietnia 1926 roku, Józef Kozłowski sprzedaje swoją połowę majątku Józefowi i Mariannie Fert z pobliskiej Kołomani za kwotę 5 tysięcy złotych. Kilka lat później Józef Fert wykupił udziały i stał się jedynym właścicielem zabytkowych ruin. Po drugiej wojnie światowej zwrócono uwagę na zabytkową wartość pozostałości zespołu wielkopiecowego w Samsonowie. W okresie powojennym Józef Fert, mając na względzie historyczną wartość zespołu wielkopiecowego w Samsonowie, ochronę niszczejących murów fabrycznych i zapobieżenie ich rozbiórce na materiał budowlany przez okolicznych mieszkańców, obejmuje funkcję społecznego opiekuna zabytków, będąc jednocześnie ich właścicielem. W roku 1958 Muzeum Techniki w Warszawie zadeklarowało się podjęcia opieki i zabezpieczenia zabytku. W roku 1958 - w dniach od 15 do 18 października - na zlecenie Muzeum Techniki NOT w Warszawie przeprowadzone zostały w Samsonowie prace badawcze przy wielkim piecu. Brali w nich udział starsi asystenci Katedry Historii Techniki i Nauk Technicznych Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie oraz przedstawiciel Muzeum. W 1976 roku ruiny od córki Józefa Ferta - Modesty Czmuchowskiej - wykupił Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach. W roku 1987 obiekt ogrodzono, a w latach 1981 - 1983 wykonano prace konserwatorskie - uzupełniono ubytki koron murów, udrożniono kanał wodny, wybrukowano podłoża i wykonano komin wentylacyjny - dzięki którym możemy dziś podziwiać zabytek w formie trwałej ruiny. ktualnie obiekt jest przygotowany do zwiedzania turystów. Teren jest ogrodzony i regularnie porządkowany. W obrębie obiektu znajdują się kosze na śmieci i ubikacja, a od strony ulicy ruiny podświetlane są 3 masztami oświetleniowymi. Niestety informacje o obiekcie są bardzo skromne – 1 tablica informacyjna przy furtce od strony ulicy. Brak jest tablic z opisem ruin i ich historią.
b/h/2009 na podstawie

http://swietokrzyskie.org.pl/i...e&option=com_content&Itemid=60