Ulica Grunwaldzka

Zdjęcie (niestety) słabej jakości, ale może warto je zostawić.

Niechaj zostanie. W lewym górnym rogu wyłania się koniec nieistniejącej ul. Zygmunta z ogrodzeniem i budynkiem nr. 7 po którym pozostał asfaltowy plac i resztki murów. Niegdyś dom wychowawczy chłopców, w czasie wojny szkoła, w której nauczano do połowy lat 60-tych.
Niewiele niestety istnieje zdjęć tego budynku mimo że pełnił ważne funkcje edukacyjne. Wzmianka o nim widnieje w historii powstania wielu sosnowieckich szkół (Zygmunta 7) z których naukę skoncentrowano w czasie wojny w tym jednym budynku.

Wejścia do klatek schodowych w blokach "cedlera" znajdują się od strony parku. Miejsce fontanny to obecnie "zegar słoneczny" i z tej perspektywy wykonano zdjęcie. Po prawej między blokami widoczna kamienica przy ul. Urbanowicz, zaś po lewej stronie widoczny budynek to szkoła przy ul. Zygmunta 7 - nieistniejąca. Stąd też przepasana wstęgami tworzącymi flagę na kształt XX, jakby jakieś dwudziestolecie. Strzelam że djęcie wykonane 8/9 mają 1965r.

Założyłem Jarku że to było święto Narodowego Dnia Zwycięstwa z uwagi na kwiaty wokół fontanny (zapewne róże) które wypuściły już pąki ale obficie jeszcze nie zakwitły. 8 maja w 1965 r. wypadał w sobotę. Faktem jest również to że wstęgi na szkole są barwami flag Polski i ZSRR. Oba święta były obchodzone w Polsce Ludowej.
Doczytałem, że nazwa Grunwaldzka była wprowadzona na krótko. To trochę poszerza szanse na poszukiwania informacji. Może odnajdą się jakieś dokładniejsze zdjęcia tych obiektów z przeszłości, zanim zostały zburzone.
Raz jeszcze dziękuję za zainteresowanie tym tematem. Każda informacja przybliża do odtworzenia tej zapomnianej zabudowy.

do Banita: Szkoła raczej pod 11, a "XX" odnosi się zapewne do 20-lecia PRL które się wiązało z 22 lipca, i raczej obchodzone było w 1964 roku.
Przy okazji - obiekt ulicy też jest do zmiany, bo ostatnia nazwa ulicy przed likwidacją to Grunwaldzka.

do Jarosław Dubowski: W albumie rodzinnym mam te fotki datowane na 1965.

do Jarosław Dubowski: Skorygowany opis ulicy.

Prawdopodobnie tyły posesji Warneńczyka 28.

Ćwiczenia jakieś?

Budynek nr 5 przy ulicy Zygmunta. Dziś nie istnieją, Zburzone w latach 60-tych podczas budowy bloków "Cedlera". Po lewej znajduje się ulica Warneńczyka, dawniej Jasna.

Wyjaśnione, uporządkowane.

do ritterswalder: Tak, bo ten sam budynek co tu . Na razie dopisałem do Warneńczyka, bo nie znam adresu.

do Banita: Ulica Zygmunta, to nieistniejąca obecnie ulica?

do labeo7: Po zbudowaniu bloków Cedlera wykreślili ją z map, tymbardziej że wszystkie przypisane do niej budynki z nr 1,3,5 i 7 zamienili w gruz.

do Banita: Dzięki za wyjaśnienie. Założę w takim razie tą nieistniejącą ulicę budynek nr 5.

do labeo7: Super. Jest tu także kilka fotek z blokami cedlera i fragmentem kamienic na Zygmunta, kawiarenką kolorowa i fragmentami budynku nr 7 na Zygmunta, widokiem na przemszę i LO Plater z zarysem tego budynku z nr 7. Wszystkie takie rozsiane a przecież to była ulica na widoku z magistratu, w samym centrum i mało informacji na jej temat.
Na żurawia mieszka starsza Pani która chodziła w 64 do szkoły na Zygmunta 7

do Banita: Dodam, że istnieją pozostałości murów po tych budynkach z nr 1 lub 3 a na pewno po nr 7. Te murki zaczynają się sypać. Zjazd do parku z bulwarami na asfaltowy plac też jest pozostałością po ulicy Zygmunta. Albo był to przyszkolny dziedziniec albo w miejscu tego placu była szkoła.

do Banita: Wikizagłębie nadmienia o Zygmunta jako Grunwaldzka, choć nigdy z taką nazwą się nie zetknąłem. Niby że w tym budynku z nr 5 istniała szkoła powszechna siedmioklasową i był siedzibą technikum kolejowego. Zaś w historii szkoły podstawowej nr 16 można wyczytać że w czasie wojny była przeniesiona między innymi do szkoły handlowej przy Zygmunta 7

do 4elza: Zastanawiałem się czy ten obiekt nie został postawiony dla pracowników papierni Lamprechta, która mieściła się w pobliżu. Z map tamtego okresu wynika że miał kształt zakrzywionej litery Y ale mapki mogą być zbyt ogólnikowe. Mógł to być jeden budynek doklejony do drugiego, lub blisko sąsiadujący. Wiemy już że istniał budynek z nr 11 na końcu Zygmunta, a ten budynek mógł istnieć z numeracją 5, 7 lub 9. Ewentualnie dwie numeracje. Informacje pozyskane z historii wielu szkół wskazują także na nauczanie przy Zygmunta 7, więc musiałby być to sporej wielkości obiekt jak ten na zdjęciu. Cieszy mnie jednak fakt że rozgorzała dyskusja nt. tej okolicy i zapomnianych zabudowań. Dzięki 4elza, Jarosławowi i każdemu kto przypomni sobie ten fragment historii.

do 4elza: Po wnikliwych analizach stwierdzam że to Warneńczyka 26 (ten wyższy) Zygmunta 5 stał bardziej na prawo i w tyle, zapewne nie po sąsiedzku, gdyż za nim równolegle istniał jeszcze Warneńczyka 24.

do Banita: Dopisałam Warneńczyka 26, dziękuję.

Przede wszystkim, opis znajdujący się po prawej stronie pod miniaturkami jest błędny.
Zakłady papiernicze i tzw. "Kościarnia" to dwa różne obiekty w różnych miejscach i żaden z nich nie znajdował się przy ul. Franciszkańskiej. Mało tego, ta ulica nawet nie istniała kiedy powstawała papiernia i likwodowano fabrykę nawozów a przez następne kilkadziesiąt lat, od przędzalni Shoena aż do torów, ciągnęły sie tereny zielone.

Fabryka papieru i tektury Lamprecht mieściła się w Sielcu na przeciwko pałacu Shoena (który jeszcze nie istniał w chwili jej powstania), pomiędzy obecną ul. Legionów a Przemszą. Wyburzono ją w latach 70. i postawiono osiedle.

Fabryka Sztucznych Nawozów Chemicznych, czyli tzw. "Kościarnia", otwarta w 1853 r., znajdowała się na Starym Sosnowcu na skrzyżowaniu obecnych ulic Grabowej i Piłsudskiego (jej zabudowania także wyburzono w latach 70., teraz jest tam skwer).

Dopisz jeszcze autora, Tadeusz Drążkiewicz.

do asiej: Uzupełniłam brakujące imię, dzięki.

Przede wszystkim, opis znajdujący się po prawej stronie pod miniaturkami jest błędny.
Zakłady papiernicze i tzw. "Kościarnia" to dwa różne obiekty w różnych miejscach i żaden z nich nie znajdował się przy ul. Franciszkańskiej. Mało tego, ta ulica nawet nie istniała kiedy powstawała papiernia i likwodowano fabrykę nawozów a przez następne kilkadziesiąt lat, od przędzalni Shoena aż do torów, ciągnęły sie tereny zielone.

Fabryka papieru i tektury Lamprecht mieściła się w Sielcu na przeciwko pałacu Shoena (który jeszcze nie istniał w chwili jej powstania), pomiędzy obecną ul. Legionów a Przemszą. Wyburzono ją w latach 70. i postawiono osiedle.

Fabryka Sztucznych Nawozów Chemicznych, czyli tzw. "Kościarnia", otwarta w 1853 r., znajdowała się na Starym Sosnowcu na skrzyżowaniu obecnych ulic Grabowej i Piłsudskiego (jej zabudowania także wyburzono w latach 70., teraz jest tam skwer).

Skorygowałam informacje umieszczone w opisie obu obiektów: fabryka Lamprechta (b465452) i skwer przy Piłsudskiego (b450421), zmieniłam przypisanie ulic i lokalizację na mapie. Sprawdźcie proszę, czy teraz jest w porządku.

do asiej: Masz recję ale chyba nie do końca. Tutaj zamieszczam link do google maps. Moim zdaniem nikt nie robiłby takiego narożnika do garażu. Moim zdaniem to ostatni ślad kościarni. Co Ty na to?

do rdx0: Tam się trochę działo przez ponad 70 lat lat po zamknięciu fabryki. Główną halę produkcyjną wyburzono już na początku XX wieku. Możliwe, że to ściana podłużnego budynku stojącego wzdłuż ulicy albo jakiejś późniejszej dobudówki.
Co nadal nie zmienia faktu, że żadne z tych zdjęć nie przedstawia Kościarni a tym bardziej niczego stojącego przy ul. Franciszkańskiej.

do 4elza: Fabryka była wzdłuż Legionów (na tych fragmentach map po prostu nie mieści się opis stąd wrażenie, że jej teren sięgał aż do ul. Chłodnej).
W rzeczywistości nie przylegała nawet do rzeki (co też widać na tych mapach) a przynajmniej nie do tej znanej nam obecnie. Kiedy powstawały pierwsze zabudowania Przemsza rozdzielała się w tym miejscu na dwa koryta (na odcinku od obecnej ulicy Warneńczyka aż do Przyjaciół Żołnierza), z których jedno wkrótce zlikwidowano. Papiernia straciła dostęp do rzeki a młyn wodny zamieniono na maszyny parowe.
Patrząc na współczesną mapę, zabudowanie były tam gdzie teraz jest parking przy ul. Wesołej wchodzącej pomiędzy bloki.

Odpowiedziałem też pod innym zdjęciem bo tam jest problem

Według info ze źródła: "Siedmioklasowa Szkoła Handlowa/.../ budynek Szkoły Kolejowej, czy Technikum Kolejowego ( mieścił się mniej więcej jakieś 200 – 300 metrów już poza kawiarnią, czy restauracją Kolorowa, jednak tuż, tuż przy bulwarach Czarnej Przemszy/..."

A nie jest to szkoła im. Mariana Buczka na Okrzei?

Przyglądam się tej Cerkwii i willi Gallota raczej nie stwierdzam. Potwierdzałoby to jej budowę w latach 20-tych

11 czerwca 1916 ;P

do 4elza: "Na mapach Miasta obecna od drugiej dekady XX wieku; początkowo (1915) jako Zygmunta (Sigismundstrasse)', przejściowo Planstrasse (1940) [1-4]. Do pierwotnej nazwy powrócono po II Wojnie Światowej, którą rychło zmieniono ostatecznie na Grunwaldzk-ą (1950) [1, 5, 6]. Zanikła w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia [6-9].W nieistniejącym budynku przy ulicy Zygmunta mieściła się Szkoła Powszechna Siedmioklasowa numer 5" się zgadza

do 4elza: Budynek przy Okrzei powstał dopiero w latach 30. Poza tym w lewym górnym rogu na 99% stoi nieistniejąca już cerkiew (zdradzają to zarys budowli i te charakterystyczne białe plamy). Przyjrzałem się mapom i dodałem komentarz pod drugim zdjęciem:

do Banita: Spójrz na swojego maila

do Banita: mapa 1914-1918

do rdx0: I na tej mapie oba budynki stoją tak, jak widoczne są na zdjęciu lotniczym. Jednak przestrzeń między nimi nie jest tak wielka jak to widać na obu tych fotkach z 1916, choć oba wykonane z pewnej wysokości. Skoro w 1916 tego Technikum Kolejowego jeszcze nie było a mapa ma widełki 1914-1918 to coś trzeba by tu doprecyzować :P Szpital opisany jako Lazaret

do rdx0: Przy Zygmunta parzystych numerów nie było. 1 i 3 stały u zbiegu z Jasną, obecnie Warneńczyka. Z nr 7 to był Dom wychowawczy dla chłopców, z nr 11 Technikum Kolejowe. Piszesz że z nr 5 Siedmioklasówka, o nr 9 nie wiele wiadomo a skoro było Technikum z nr 11 to i numer 9 musiał istnieć. Wygląda na to że cały ten rejon związany był ze szkolnictwem i być może z tego powodu Niemcy skoncentrowali nauczanie w tym obszarze

do Banita: "Przez lata szkoła istniała w różnych formach, ostatecznie od roku 1951 jako Technikum Kolejowe"- takie były koleje losu. Wtedy była siedmioklasowa powszechna

do rdx0: Zwróć uwagę na zdjęcie lotnicze. Tam jest na tyle budynków. Ewentualnie numeracja się zmieniała w związku z budowaniem nowych budynków. Z tego co okoliczni mi opowiadali to tam gdzie ten asfaltowy plac stała Szkoła do której chodzili. Jest ona widoczna fragmentarycznie na niektórych ujęciach parku lub kolorowej. To zupełnie inny budynek od tego na zdjęciu i o płaskim dachu.

do rdx0: Przedszkole z nr 30. Przyłóż linijkę do jego frontowej długości na zdjęciu lotniczym i wyznaczysz wysunięcie na północ tych budynków przy Zygmunta na Google Map i na tej mapie z 2014-2018
Ten na zdjęciu nie ma płaskiego dachu, brak w nim także okien. Nie sądzę aby to było Technikum Kolejowe. To w mojej ocenie ostatni z budynków przy Zygmunta, wysunięty najbardziej na północ i stał w miejscu tego małego placu zabaw obecnie. Linijka zdradza też że ten asfaltowy plac to był plac szkolny między nr 7 a Technikum Kolejowym (płaski dach). Przyłóż teraz linijkę do Zwycięstwa po północnej stronie Magistratu na lotniczym. W miejscu placu zabaw stał ten co widoczny na zdjęciu

do Banita: no ale dom jest długi plac duży . To tam. Co tutaj kombinować? Po co?

do Banita: tutaj fotka w kierunku na łaźnie

do Banita: tam lekko po prawej między drzewami wypatrzysz wieżę kościoła Barbary

do rdx0: Ten asfaltowy plac znam jak własną kieszeń. On nie jest tak szeroki jak przestrzeń na tej drugiej fotce. Na lotniczym zaś przestrzeń między dwoma ostatnimi budynkami na Zygmunta jest jeszcze mniejsza. Więc na tych fotkach czegoś brakuje i jest to Właśnie to Technikum Kolejowe. Skoro zostały wykonane w 1916 i tego Technikum wciąż nie ma, zaś istnieje na mapie z 1914-1918 to jaki wniosek ? ;)

do Banita: Że kto ma w głowie olej ten idzie na kolej. :-)

do rdx0: taaa...na sokistę :D

do rdx0: Tu ładnie widać to Technikum Kolejowe. Między nim a blokiem za tą kobietą fragment ogrodzenia i drzewa. I to jest właśnie szerokość tego asfaltowego placu. Ogrodzenie schodzi w dół, było ono podmurowane. Plac jest grubo o metr niżej od terenu bloków, czyli podmurówka po całej długości, jednak w moim przekonaniu ta podmurówka to pozostałość po Zygmunta 7. To technikum w niczym nie przypomina budynku na omawianym zdjęciu, gdyż stał bardziej w głębi parku, bardziej na lewo w podlinkowanym. I pewnie dlatego nic tam nie rośnie :D
Tu jeszcze lepiej widać, że Technikum Kolejowe to była już inna architektura

Jeden z komentarzy (źródło) "...tył budynku przypomina stojący przy ul Swobodnej. Tył widoczny od Grabowej. Może, to w-f uczniów Prusa mieszczącego się na Dziewiczej".

Podłużny budynek pojawia się na mapie z 1914 roku. Na mapie z lat 50. opisany jako szkoła. Obecnie jest tam plac zabaw (na mapach Google'a to Warneńczyka 26B).
Okolica na obu zdjęciach pasuje do tego co na mapach. Z lewej pustka i cerkiew w oddali (widać ją na drugim zdjęciu: a z prawej zabudowania. W oddali widać wieżę kościoła oraz kominy kopali i elektrowni przy Narutowicza.

Zygmunta 9 lub Zygmunta 11. Na zdjęciu lotniczym widoczne są dwa podłużne obiekty usytuowane prostopadle do ul. Zygmunta. Ten ostatni, widoczny według mnie na fotce, niemal stykał się z łukiem Przemszy. Odległość między budynkami nie była wielka, ten przedostatni ma płaski dach, mógł być wybudowany później, mniej więcej w miejscu gdzie chłopcy są ustawieni do popisu gimnastycznego. Obecnie znajduje się tam asfaltowy plac, w zarysie tego obiektu Szkoły ??? ktorej na zdjęciu jeszcze nie ma. Ostatni z budynków wygląda na zdjęciu lotniczym jakby miał dwuspadowy dach (jeden spad oświetlony od słońca a drugi w cieniu), Brałem nawet pod uwagę że mógł to być wysoki mur, jednak teraz widzę że po prostu był to budynek z dachem jednospadowym a cała ta ściana odbija się w słońcu. Z prawej za drewnianym płotem płynie Przemsza i zabudowa Legionów. Drzewa mogą wyznaczać bieg ulicy Legionów. Ten wyższy z czterema oknami poddasza i białą elewacją to przypuszczam obiekt Szpitala w miejscu którego wybudowano Technikum nr 6, obecnie Grafiki, Logistyki i Środowiska, wcześniej Górnicze. Zatem na jego tle powinna być widoczna Łaźnia. Zgadzam się z użytkownikiem asiej także co do wieży kościoła świętej Barbary na Wawelu i kominów zakładów na Narutowicza. Jedyne co pozostanie zagadką to numeracja. Budynek Szkoły ??? której na zdjęciu jeszcze nie ma, zwanej Technikum Kolejowe powstał później i opisywany jest z numerem 11. To by wskazywało że ten na zdjęciu to numer 9 ale w takiej sytuacji kolejność numeracji pozostaje nie zachowana. Częstą wzmianką jest także szkoła dla chłopców na Zygmunta 7, przewija się to w wielu opisach. Nie wykluczam więc że ten widok jest na terenie między Zygmunta 7 a 9, gdzie zbudowano Zygmunta 11. Miałoby to jakiś sens ?

do 4elza: Poniższe zdjęcie nadesłał Pan Adam Gołębiowski. Udostępniła je Pani Agnieszka Michalska, krewna Jana Fazanowicza. Zostały one odnalezione wśród pamiątek i dokumentów po nim. Widoczny budynek to wg Pana Adama oceny Siedmioklasowa Szkoła Handlowa (po 1945 r. tzw. Kolejówka). Jan Fazanowicz od 1910 r. pełnił w niej funkcję nauczyciela gimnastyki. Z prawej strony między koronami drzew widoczna wieża kościoła św. Barbary. Dziękujemy- tak jest na fejsie opisane i tak jest .

do Banita: Renardowski Lazaret w większym formacie. Myslę jednak, że za tym budynkiem bez okien przy samej Przemszy stało coś jeszcze, zanim rzeka została "wyprostowana" na tym odcinku. Bynajmniej zdjęcie lotnicze zdradza kształ i cień

do rdx0: Różne czytałem opisy i słyszałem historie od starszych wiekiem. Nie wnikam która szkoła jak się zwała bo tych nazw przewija się bardzo wiele. Istota dla mnie to same budynki a tych było więcej niż jeden czy dwa. Skoro z w różnych opisach pojawia się Technikum Kolejowe z nr 11 to i 6 obiektów na Zygmunta powinno stać z numerami nieparzystymi. I faktycznie tyle też było. Dużo osób mi mówiło że tam była szkoła, szkoły ale gdzie i jaka tego już nikt nie mógł dokładnie wskazać i określić. Przemianować nazwę szkoły to żadna sztuka, jednak budynek z numerem fizycznie musiał istnieć. W miejscu gdzie realizowany jest ten pokaz wybudowano kolejny obiekt, kolejno z numerem 11 ale pomiędzy dwoma budynkami tj. z numerem 7 i 9. Nie wiem czy w takiej sytuacji zamieniano numerację i budynek na zdjęciu był z numerem 9 czy też 11. Biorąc pod uwagę że tego nowego wciąż na zdjęciu nie ma to ten widoczny będzie dziewiątką. "Szkoła mieściła się w budynku Towarzystwa Dobroczynności przy ul. Zygmunta 11 (późniejsza ulica Grunwaldzka). Przez lata szkoła istniała w różnych formach, ostatecznie od roku 1951 jako Technikum Kolejowe. Ważnym momentem w życiu szkoły była przeprowadzka w 1975 roku do nowego budynku przy ulicy Kilińskiego 31"

do rdx0: Abstrahując od wszelkich tez i wniosków, Wielkie Podziękowania dla Pana Adama i dla Pani Agnieszki oraz wszystkich bliskich Pana Jana za przechowanie i udostępnienie tych zdjęć. Dzięki nim mam o wiele pełniejszy obraz w głowie zabudowy tego zapomnianego skrawka Sosnowca łącznie z ulicą Zygmunta. Przyznaję, że sam o niej dowiedziałem się do 5 lat wstecz. Szacun. :)

do rdx0: Pod zdjęciem jest link do strony i każdy może przeczytać.
Niemniej dziękuję za uwagi.