Willa "Kraj"

W 1898 r. na gruncie rolnika Jana Błaszczyka seniora w dolnym Ustroniu (w rejonie obecnej ul. Katowickiej I, po prawej stronie torów kolejowych, poniżej stacji „Ustroń Główny”) odkryte zostały złoża torfu (borowiny), zwanego wówczas „ziemią mułową”, znanego ze swych właściwości leczniczych. Ówczesny lekarz kuracyjny i zakładowy dr Roman Passek zlecił jego zbadanie, które wykonał prof. Ernst Ludwig z C. K. Instytutu Patologiczno-Chemicznego w Wiedniu, stwierdzając przydatność ustrońskiej borowiny do kuracji kąpielowych. Rozpoczęto zatem starania zmierzające do powstania nowych inwestycji, ściśle przystosowanych do wykonywania tychże zabiegów. Największe zasługi w tym względzie położył burmistrz Ustronia Andrzej Broda, który w tym celu zakupił parcelę nr 284/1, gdzie później stanęły rzeczone obiekty. Po uzyskaniu stosownych zezwoleń i koncesji (C. K. Śląskiego Rządu Krajowego, C.K. Śląskiej Krajowej Rady Sanitarnej), za zgodą Rządu Krajowego w Opawie utworzono spółkę akcyjną o nazwie „Pierwsze Kąpiele Mułowe w Ustroniu na Śląsku Austriackim” (Ersters österreichisch-schlesisches Moorbad in Ustron). Plany Moorbadu sporządził z początkiem 1899 r. Józef Motyka (Josef Mitika), mistrz budowlany z Cieszyna. Później były one jeszcze dwukrotnie zmieniane i modyfikowane (ze względów finansowych i higienicznych). Obiekty zostały oddane do użytku 2 lipca 1901 r. Ustroński Moorbad to zespół dwóch budynków – domu mieszkalnego (zdrojowego) i zakładu kąpielowego. Ich architektura cechuje się dużą prostotą i funkcjonalnością. Dom mieszkalny (o numerze pierwotnym 478, w czasie okupacji – Gartenstrasse 2) to obiekt siedmioosiowy z fasadą zwróconą w kierunku południowym, podzielony poziomo bardzo oszczędnym w wyglądzie profilowanym gzymsem. Więcej dekoracji przejawiają jedynie okna i drzwi główne, ujęte w spięte kluczem obramienia. Dach łamany w kalenicy, kryty dachówką ceramiczną. Budynek zakładu kąpielowego (o numerze pierwotnym 503, w czasie okupacji – Gartenstrasse 3) z charakterystycznym kominem usytuowanym od strony wschodniej, wyposażony był w kuchnię borowinową z kotłownią oraz kabiny do kąpieli mułowych. W 1927 r. od jego strony frontowej dobudowano werandę pełniącą rolę wypoczywalni. Dodatkową dekorację obu budynków stanowi kuta metalowa brama oraz płot biegnący na całej długości posesji. W okresie powojennym dawny Moorbad działał pod nazwą Zakład Przyrodoleczniczy przy ul. Adama Mickiewicza 2, stanowiąc filię Przedsiębiorstwa Państwowego „Uzdrowisko Jastrzębie”. Funkcjonował w tym miejscu do 1992 r., kiedy to rozpoczęto aplikację zabiegów w Zakładzie Przyrodoleczniczym na Zawodziu. Obecnie mieszczą się tutaj luksusowe apartamenty – Willa Kraj. [Tekst: vstrone. Bibliografia: Z. Białas, Ustroński Moorbad – historia powstania, „Pamiętnik Ustroński”, t. 15, Ustroń 2011, s. 27-45; Z. Pokorny, Przyczynek do dziejów ustrońskiego Moorbadu po 1945 roku, „Pamiętnik Ustroński”, t. 15, Ustroń 2011, s. 46-52; B. Kubień, Osoby należące do Towarzystwa Upiększania Ustronia (Verschönerungs-Verein in Ustron) na przestrzeni lat 1888-1924, „Pamiętnik Ustroński”, t. 14, Ustroń 2009, s. 96-98; Budowle i budynki. Ustroń znany i nieznany, red. B. Kubień, Ustroń 2003, s. 74]