†

Dworzec Wiedeński

Były dworzec kolejowy w Warszawie, budowany od 14 lipca 1844 do 14 czerwca 1845, według projektu Henryka Marconiego[1]. Był położony na rogu Alei Jerozolimskich i ulicy Marszałkowskiej[1]. 14 czerwca 1845 dokonano otwarcia drogi dworca i pierwszego odcinka linii kolejowej.

Na początku XX wieku dworzec został rozbudowany o nowy budynek dla przyjezdnych, od ul Chmielnej. W 1920 r. wybudowano również budynek Dworca Głównego Tymczasowego, co było związane z planami budowy warszawskiej linii średnicowej - zespół wszystkich obiektów stanowił już nową stację Warszawa Główna (Osobowa). W związku z budową trasy średnicowej rozebrano zachodnią część budynku, natomiast zupełnie nowy budynek dworca zaczęto budować w 1932 r. (jednak pozostał on niedokończony i został ostatecznie zburzony w 1944 przez Niemców, po upadku Powstania).

Dworzec miał 160 m, tyle ile przeciętny pociąg w tamtych czasach. Został zaprojektowany tak, aby przypominał dwa stykające się parowozy[1]. Elewacje miały formy charakterystyczne dla renesansu florenckiego. Składał się z dwupiętrowego środkowego gmachu, dwóch trzypiętrowych wież po bokach. Środkową część z wieżami łączyły piętrowe oficyny. W zachodniej wieży umieszczono telegraf, we wschodniej – zegar. Perony znajdowały się na tyłach budynku. Przed dworcem posadzono dwa rzędy włoskich topoli. W środku nie było wielkiej hali. W niewielkich pomieszczeniach urządzono oddzielne kasy, poczekalnie, i bufety dla pasażerów trzech klas, dla wojskowych, oddzielne pokoje dla dam i osób wysoko sytuowanych. W późniejszych latach dokonano niewielkiej rozbudowy oficyn. W czasie jednego z remontów usunięto rzeźby na balustradach w głównym budynku.

Pod koniec XIX w. podjęto decyzję o budowie nowego dworca. Sporządzenie projektu zlecono Józefowi Hussowi. Nowy dworzec miał być wzorowany na dworcu Kolei Magdebursko-Halbersztadzkiej w Berlinie. Miał mieć renesansową elewacje przypominającą Łuk Triumfalny. W środku miała znajdować się wielka hala z peronami nakryta przeszklonym, walcowatym dachem. Fasada miała być zwrócona w stronę ulicy Marszałkowskiej a nie jak dotychczas do Alei Jerozolimskich. Projekt nie został zaakceptowany, gdyż nie przewidywał połączenia z szerokimi torami Towarzystw Kolejowych z lewego brzegu Wisły. Władze zażądały również zmiany elewacji z renesansowej na bizantyjską, na co nie zgodził się projektant.

Ostatecznie w 1900 dobudowano od strony ulicy Chmielnej niewielki eklektyczny dworzec przyjazdowy, nazwany „Nową Poczekalnią”[2]. Nowy budynek dworca miał 62 m długości i 13,5 m szerokości[2]. Stary budynek dworca służył głównie osobom wyjeżdżającym.
Nowa Poczekalnia została zniszczona w wyniku niemieckich nalotów lotniczych we wrześniu 1939 r., pozostała część starego Dworca Wiedeńskiego również została zniszczona a ruiny rozebrano w latach 1940-1941.

W latach 30. XX w. rozpoczęto budowę linii średnicowej. Na miejscu wieży telegrafu rozpoczęto budowę Dworca Głównego (zniszczonego w 1944 r.) i tunelu. Tunel średnicowy funkcjonuje do dziś. W 1955 r. na miejscu wieży pojawiła się tablica pamiątkowa. Dziś w tym miejscu znajduje się zagłębiony plac przed stacją metra "Centrum".

Źródło:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Dworzec_Wiede%C5%84ski

Licencja: CC