Fabryka Samochodów Osobowych S.A. (FSO)

Fabryka Samochodów Osobowych (FSO) – polskie przedsiębiorstwo przemysłu motoryzacyjnego produkujące samochody osobowe zlokalizowane w Warszawie w dzielnicy Praga-Północ na Pelcowiźnie zbudowane od podstaw na przełomie lat 40. i 50. XX wieku. W latach 1986–2003 w skład FSO wchodził Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie.
Rząd Polski po zakończeniu II wojny światowej zdecydował o odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego, którego początki sięgają roku 1918. Kluczowym problemem rządu była licencja na produkcję pojazdu. W związku z przedwojenną współpracą polskiego przemysłu motoryzacyjnego z Fiatem wybrano go do podjęcia negocjacji licencyjnych. Po zakończonych negocjacjach Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego podpisała 31 lipca 1948 roku umowę na budowę fabryki motoryzacyjnej w Warszawie i zakup licencji na model Fiat 1400. Warunki porozumienia przewidywały osiągnięcie w ciągu trzech lat produkcji rocznej na poziomie 20 tysięcy pojazdów, przy czym transakcja miała charakter barterowy – umowa przewidywała zapłatę polskim węglem. W lipcu 1948 roku rozpoczęto budowę fabryki.
Niestety w 1949 roku w miarę postępów budowy w związku z sytuacją polityczną nasiliła się zimna wojna, co doprowadziło do zerwania umowy z Fiatem. Według niektórych główną przyczyną zerwania umowy było wycofanie się strony włoskiej w związku z wejściem planu Marshalla, w ramach którego Włochy miały otrzymać duże ilości bardzo taniego węgla amerykańskiego, z tym że za już dostarczone pojazdy Polska zapłaciła węglem, zgodnie z umową.
Rząd Polski postanowił kontynuować budowę fabryki na warszawskim Żeraniu. Jeszcze w 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ-M20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych[3]. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.
Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a odpowiednie jej wyposażenie – 250 milionów.
6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20. Ze względu na opóźnienia we wdrażaniu produkcji w pierwszym samochodzie (jak i początkowo w kolejnych) zamontowano jedynie oznaczenia FSO, zaś właściwego montażu dokonano wcześniej w ZSRR. Do końca 1951 roku złożono jedynie 75 sztuk. W 1952 roku rozbudowano fabrykę powiększając ją o kolejne hale montażowe.
Kalendarium
1948: decyzja o budowie Fabryki Samochodów Osobowych, która miała produkować licencyjne Fiaty 1100. Stalin ostrzega polskich przywódców przed produkcją kapitalistycznych pojazdów. Wynegocjowana z Fiatem umowa trafia do kosza. Zapada decyzja o produkcji radzieckiej Pobiedy M20
1951: 6 listopada – rozpoczęcie produkcji Warszawy M-20
1953: maj – podjęcie decyzji o rozpoczęciu polskich prac konstrukcyjnych FSO Syrena
1955: prezentacja prototypów FSO Syrena na Targach Poznańskich
1957: 20 marca – rozpoczęcie produkcji polskiego auta Syrena 100
1959: prezentacja projektu Syreny Mikrobus – jednego z pierwszych na świecie aut z nadwoziem typu van
1960: uruchomienie produkcji Syreny 101 i Warszawy 201
1 maja - prezentacja projektu auta sportowego Syreny Sport
1961: prezentacja projektu Syreny Laminat – następcy Syreny 104 oraz Syreny Kombi
1962: uruchomienie produkcji Syreny 102
1963: uruchomienie produkcji Syreny 102S i Syreny 103
1964: uruchomienie produkcji Warszawy 203/204
prezentacja projektu Warszawa 210
1965: zakupienie licencji na włoskiego Fiata 125
1966: uruchomienie produkcji Syreny 104
prezentacja projektu Syreny 110
1967: 28 listopada - rozpoczęcie produkcji Polskiego Fiata 125p
1968: zmiana nazwy Warszawy 203/204 na Warszawa 223/224 po proteście francuskiego Peugeota
1971: prezentacja projektu Polski Fiat 125p Coupé
1972: przekazanie produkcji Syreny do nowych zakładów FSM w Bielsku-Białej
1973: 30 marca 1973 – Zakończenie produkcji Warszawy
1974: prezentacja projektu FSO 1300 Coupé oraz Polski Fiat 125p Cabrio
1975: ItalDesign opracowuje prototyp samochodu o nazwie Polonez
1977: prezentacja projektu FSO Ogar – auta sportowego
1978: rozpoczęcie produkcji Poloneza 1300/1500 według włoskich projektów
1981: powstaje pierwsza krótka seria Polonezów Coupé
prezentacja projektu Polonez Pickup trzyosiowy z napędem na środkową oś
1982: prezentacja projektu Poloneza Sedan opartego na modelu 1300/1500 oraz Poloneza Long – 7-drzwiowej limuzyny
1983: wygaśnięcie praw do marki FIAT; zmiana nazwy z Polski Fiat na FSO 125p
powstaje druga i ostatnia krótka seria Polonezów Coupé
1984: Fabryka zatrudnia ok. 14 tys. pracowników[17]
1985: prezentacja nowoczesnego auta rodzinnego FSO Wars
1988: 1 grudnia - parafowanie umowy, zgodnie z którą w warszawskiej fabryce miał być produkowany mały samochód Uno, później unieważnioną[18]
1989: modernizacja Poloneza i wprowadzenie modernizacji MR'89
1991: 29 czerwca – zakończenie produkcji FSO 125p
31 lipca – gruntowna modernizacja Poloneza i wprowadzenie modelu Caro
1993: modernizacja modelu Caro oraz wprowadzenie do produkcji wersji Cargo dostępnej głównie jako sanitarka
1994: FSO Polonez Cargo produkowany w FSO, a ostateczne wykończenie odbywało się w zakładzie FSO-ZTS w Grójcu
General Motors rozpoczyna montaż Opla Astry I w FSO
prezentacja projektu FSO Polonez Analog
1995: prywatyzacja FSO; sprzedaż akcji Daewoo Group
1996: powstanie Daewoo-FSO; początek produkcji Poloneza Atu; fabryka zatrudnia 20,5 tys. osób, z czego 3,5 tys. w administracji
uruchomienie montażu Daewoo Espero i Daewoo Tico
1997: gruntowna modernizacja rodziny Polonezów zgodnie z linią Plus
uruchomienie produkcji Daewoo Lanos i Daewoo Nubira
uruchomienie montażu Daewoo Leganza
1998: uruchomienie produkcji Daewoo Matiz
1999: uruchomienie produkcji Poloneza Kombi
zakończenie montażu Daewoo Espero
2000: przejęcie GM Daewoo przez General Motors
uruchomienie montażu Daewoo Tacuma
2001: zakończenie montażu Daewoo Leganza, Tacuma, Tico oraz produkcji modelu Polonez Cargo Plus
2002: Zakończenie produkcji Poloneza oraz Daewoo Nubira
2004: powrót do nazwy FSO; produkcja FSO Matiz i FSO Lanos
2005: podpisanie umowy AwtoZAZ o przejęciu FSO
2007: zakończenie produkcji FSO Matiz
uruchomienie produkcji Chevroleta Aveo
2008: zakończenie produkcji FSO Lanos
2009: wstrzymanie produkcji Chevroleta ze względu na niski popyt na nowe samochody
2011: wygaśnięcie licencji na produkcję Chevroleta Aveo

https://pl.wikipedia.org/wiki/Fabryka_Samochod%C3%B3w_Osobowych