FIlm produkcji polskiej. Zdjecia rozpoczęto w marcu 1954 roku. Zdecydowana większość scen nakręcona została we Wrocławiu. Fragmentem miasta, który najczęściej był obiektem zdjęć jest fragment miasta ograniczony ulicami Benedyktyńska, Miła, Piwna, Szczytnicka, Wyszyńskiego. Fakt tej lokalizacji spowodowany był lokalizacją sprawnej stacji energetycznej w tym rejonie, jaka mogła zaspokoić ówczesne potrzeby filmowców. Sceny na klatkach schodowych to Świdnicka i Szczytnicka. Choć mało zdjęć, które można jednoznacznie przypisać to Piwna czy kościół na Miłej co jakiś czas pojawia się w kadrach. Sceny kanałowe to skrzyżowanie Górnickiego i Benedyktyńskiej. Dziś trudno poznać to na zdjęciach w związku z przebudową rejonu a także zastosowaniem przez reżysera scenografii.
Reżyseria: Andrzej Wajda
Asystent reżysera: Kazimierz Kutz (w czołówce pisownia nazwiska: Kuc)
Kierownictwo artystyczne: Aleksander Ford
Scenariusz: Bohdan Czeszko
Zdjęcia: Jerzy Lipman
Operator II: Stefan Matyjaszkiewicz
Asystent operatora obrazu: Czesław Grabowski
Oświetlenie: Józef Ciećwirek
Scenografia: Roman Mann
Dekoracja wnętrz: Jerzy Skrzepiński, Józef Galewski
Kostiumy: Jerzy Szeski
Muzyka: Andrzej Markowski
Wykonanie muzyki: Orkiestra Filharmonii Narodowej (Warszawa)
Dyrygent: Andrzej Markowski
Dźwięk: Józef Koprowicz
Współpraca dźwiękowa: Zygmunt Nowak, Józef Tomporek
Montaż: Czesław Raniszewski
Asystent montażysty: Anna Rubińska
Charakteryzacja: Zdzisław Papierz
Asystent charakteryzatora: Stefan Szczepański
Kierownictwo produkcji: Ignacy Taub
Kierownictwo zdjęć: Roman Kowalski, Zygmunt Rybarski, Romuald Hajnberg
Sekretariat planu: Maria Pietrzak
Produkcja: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
Obsada aktorska: Tadeusz Łomnicki (Stach), Urszula Modrzyńska (Dorota), Tadeusz Janczar (Jasio Krone), Janusz Paluszkiewicz (Sekuła), Ryszard Kotas (Jacek), Roman Polański (Mundek), Ludwik Benoit (Grzesio), Zofia Czerwińska (barmanka Lola), Zbigniew Cybulski (Kostek), Tadeusz Fijewski (niemiecki wartownik w tartaku), Zygmunt Hobot (Żyd Abram), Cezary Julski (woźnica), Bronisław Kassowski (spekulant), August Kowalczyk (ksiądz), Jerzy Krasowski (Władek), Zenon Laurentowski, Stanisław Milski (dozorca Krone, ojciec Jasia), Juliusz Roland, Hanna Skarżanka (matka Stacha), Janusz Ściwiarski (kierownik stolarni), Kazimierz Wichniarz (Werkschutz), Zygmunt Zintel (majster Ziarno), Ryszard Ber (Zyzik, chłopiec kradnący węgiel; nie występuje w czołówce), Seweryn Dalecki (nie występuje w napisach; informacja pochodzi z życiorysu aktora ze zbiorów Teatru Żydowskiego w Warszawie), Bronisław Dardziński (nie występuje w czołówce), Wiesław Gołas (żandarm niemiecki na patrolu; nie występuje w czołówce), Jerzy Gruza (żandarm ścigający Jasia na klatce schodowej; nie występuje w czołówce; informacja pochodzi ze wspomnień Jerzego Gruzy), Zofia Jamry (sklepikarka; nie występuje w czołówce), Mieczysław Kalenik (esesman; nie występuje w czołówce), Henryk Kucharski (żołnierz niemiecki ścigający Jasia Krone w sekwencji kończącej się samóbojczym skokiem ściganego; nie występuje w czołówce), Kazimierz Kutz (członek GL; nie występuje w czołówce), Jan Machulski (członek GL; nie występuje w czołówce), Franciszek Pieczka (Niemiec na patrolu; nie występuje w czołówce), Janusz Strachocki (robotnik; nie występuje w czołówce), Mieczysław Waśkowski (nie występuje w czołówce), Danuta Wodyńska (Franusiowa, sąsiadka Stacha; nie występuje w czołówce), Stefan Wroncki (nie występuje w czołówce)
Jeden z ważniejszych filmów polskiej kinematografii powojennej. Powstałe w 1954 roku "Pokolenie" pojawiło się na ekranach niemal w tym samym czasie co "Celuloza" Jerzego Kawalerowicza i "Człowiek na torze" Andrzeja Munka. Był to dla polskiego filmu i sztuki w ogóle czas przełomu. Kończyła się epoka realizmu socjalistycznego. Awangardę rodzimej kultury zaczynali tworzyć uzdolnieni debiutanci, czasem nie pierwszej już młodości, których głos dotychczas tłumił kaganiec stalinowskiej cenzury. W poezji pojawiły się nazwiska Herberta, Grochowiaka, Białoszewskiego; w prozie i dramacie Hłaski, Nowakowskiego, Mrożka. W filmie zaczynał się rodzić kierunek, ochrzczony później mianem "szkoły polskiej". Za jej pierwszego reprezentanta uważa się właśnie "Pokolenie". Debiutancki film Andrzeja Wajdy powstawał w niezwykłej atmosferze. Realizowali go ludzie bardzo młodzi (sam reżyser był wówczas jeszcze studentem) i pełni zapału, głodni nowych jakości artystycznych, opozycyjnych wobec "propagandowo-produkcyjnych" zadań sztuki. Wokół Andrzeja Wajdy skupiło się wiele przyszłych znakomitych nazwisk polskiego, a nawet światowego kina. Jerzy Lipman, Stefan Matyjaszkiewicz, Roman Polański, Tadeusz Łomnicki, Tadeusz Janczar, Zbigniew Cybulski, Kazimierz Kutz - podówczas jedynie asystent reżysera...Rezultatem ich pracy był film niezwykły - poruszający hołd dla pokolenia "Kolumbów", a zarazem utwór niebanalny pod względem plastycznym, o oryginalnie komponowanych kadrach i ciekawym, kontrastowym montażu.
W warstwie fabularnej "Pokolenie" jest opowieścią o grupie lewicujących młodych ludzi, zaangażowanych w konspiracyjną walkę z hitlerowskim okupantem. Główny bohater - Stach rozpoczyna pracę w stolarni Berga. Działa tam komórka AK. Stach wszakże zaprzyjaźnia się z robotnikiem, związanym z lewicową Gwardią Ludową. Sekuła wyjaśnia mu istotę wyzysku kapitalistycznego i mobilizuje do nauki. Na tajnych kompletach Stach poznaje Dorotę - aktywistkę ZWM. Pod wpływem dziewczyny postanawia wstąpić do organizacji. Składa przysięgę wojskową, stara się też pozyskać do organizacji kolegę, ale on odmawia. Wkrótce Stach zostaje niesłusznie oskarżony o kradzież drewna i pobity przez niemieckiego oficera. Kolega zmaltretowanego chłopaka wykonuje na Niemcu wyrok, czym narusza zasady konspiracji. Tymczasem wybucha powstanie w getcie. Bohaterowie otrzymują rozkaz przejęcia grupy Żydów. Jasio Krone, ścigany przez Niemców, nie znajduje wyjścia z klatki schodowej i ginie samobójczą śmiercią . . . Stach zostaje na noc u Doroty. Rankiem, kiedy wychodzi po chleb, gestapo aresztuje dziewczynę . . . Teraz on przejmuje jej zadanie - organizuje nową grupę chłopców.
Ta nieskomplikowana historia, miejscami z konieczności nagięta do socrealistycznych rygorów, pozwoliła reżyserowi mistrzowsko oddać klimat moralny, któremu podlegali polscy dwudziestolatkowie w czasie okupacji. Ich patriotyzm, ofiarność, odwagę i poświęcenie ukazał Wajda w błysku młodzieńczego idealizmu. Udała mu się rzecz niezmiernie rzadka. Dawkując umiejętnie patos i liryzm wykreował bohaterów czystych moralnie, lecz nie śmiesznych, naiwnych czy infantylnych. Przeciwnie - żyjących w obliczu codziennie dokonującej się apokalipsy, świadomych otaczającego ich barbarzyństwa, doświadczających cierpienia i niejednej tragedii. Być może dlatego, po prawie 50 latach, debiutancki film Wajdy wytrzymuje próbę czasu. [PAT]
bonczek/hydroforgroup/2008 za i wspomieniami mojego Taty, który jako młody chłopak był przy kręceniu w/w scen
więcej  |
