Przejście podziemne

Informacje o budowie zewn. Bramy Mikołajskiej po-chodzą z pocz. XIV w.; składała się z kwadratowej w planie wieży poprzedzonej niewielkim przedbramiem, powiększonym w 1427. W 1479 położono kamień węgielny pod wielką 4-kondygnacyjną basteję flankującą wjazd od południa. Wkrótce podobną, nieco mniejszą, wzniesiono od pn., a pomiędzy nimi

urządzono nowy wjazd do miasta. Większa basteja została dodatkowo oflankowana 2 mniejszymi od jej pd. strony. W 1503 trwały jeszcze prace. Na szczycie budynku bramnego umieszczono późnogot. kompozycję Ukrzyżowania (zapewne autorstwa B. Gauskego) zawierającą także kartusze z elementami herbu Wrocławia. W 1632 w pd. bastei założono górny taras artyleryjski. W 1637 usypano przed bramą rawelin zastąpiony już w 1637 wielkim dziełem koronowym powstałym wg proj. przebudowy wróci, fortyfikacji V. von Saebischa z 1634. Dzieło koronowe osłonięto w 2. pot. XVIII w. płaszczem z lunetą. W 1802 basteję pn. przykryto wysokim dachem. Brama uszkodzona podczas oblężenia 1806/07 miała zostać rozebrana w pierwszej ko-lejności, ale na skutek interpelacji mieszczan rozebrano ją dopiero w 1817, a płaskorzeźby ze szczytu budynku wjazdowego przeniesiono do kościoła 11 Tysięcy Dziewic, Na osi d. wjazdu powstał w 1823 żeliwny most Królewski, przy budowie jego wsch. przyczółka wykorzystano częściowo fundamenty bastei północnej.

Relikty obu przyczółków tego mostu wraz z pozostałościami zespołu bramnego zostały odkryte w 1979-81 podczas urządzania przejścia podziemnego. Projekty konserwacji i ekspozycji wyk. przez E. Małachowicza, Jerzego Kościuka i J. Rozpędowskiego nie zostały do końca zrealizowane. Przejście na peron tramwajowy dla pojazdów jadących w stronę ul. Legnickiej przebite zostało częściowo poprzez mur wjazdu pomiędzy bastejami. Położone po jego obu stronach pozostałości bastei nadbudowano następnie i zaadaptowano jako elementy pawilonów handlowych. Niestety, zamierzenie to jest mało czytelne dla zwiedzających.

Adam Żurek