Bulwar Staromiejski

Budynek wybud. w 1526 na fali reformacji z inicjatywy pastora Johanna Hessa z przeznaczeniem na ewang. dom opieki i szpital. Usytuowany tuż za zewn. murem miejskim przy arsenale Mikołajskim, nad Odrą, na terenie starej strzelnicy, z wejściem przy furcie wodnej. Byt zapewne jednopiętrowy, o konstrukcji szachulcowej. Rozbudowywany w latach 1527, 1648 i 1659. W 2. pot. XVIII w. pełnił funkcję sz., do którego wzorem wrocł. szpitali katol. bonifratrów (1712) i elżbietanek (1737) zaczęto przyjmować chorych wszystkich wyznań.

W latach 1799-1801 na miejscu starego wzniesiono wg proj. K. B. G. Geisslera nowy klasycyst., 2-piętrowy gmach główny [A], Mniejsze budynki parterowy przy półcylindrycznej baszcie (stara kostnica?) [B] i jednopiętrowy przy baszcie czworobocznej (ok. 1800, fund, przez Johanna Christiana Hickerta) [C] opierały się o mur miejski arsenału. Obok, przy cmentarzu kościoła św. Barbary, usytuowano budynek szpitala św. Hioba dla chorych wenerycznie (zał. 1517), przeniesionego tu w 1635 z klasztoru Bonifratrów. 13 I 1799 szpitalnej aptece nadano status Król. Apteki Szpitalnej i Miejskiej.

Po 1802 dzięki fundacji kupca Andreasa Krischkego na murach d. furty wodnej (1526?) powstał przeznaczony dla niej budynek (ul. A. Cieszyńskiego 7) [D], Autorem reorganizacji sz. byt kierujący nim od 1810 dr Jacob Friedrich Ebers. W 1815 ukończono budynek Kliniki Medycznej (prawdopodobnie proj. J. F. Knorra) [Ej. W miejscu szpitala św. Hioba w latach 1821-23 wzniesiono tzw. budynek z zegarem (proj. J. F. Knorr) [F], Jednocześnie na terenie sz. urządzono ogród dla rekonwalescentów, ukończony ok. 1833. Po zach. stronie gmachu gt. w 1837 stanął budynek fundacji rodziny Lóschów; zaprojekt. przez -> C. H. Studta, nie odbiega) od standardów europejskich [G].

Generalna rozbudowa sz. w latach 50. XIX w. była prowadzona pod kierunkiem dyr. J. F. Ebersa wg proj. Georga Weissledera. Podwyższono wówczas o II piętro budynek Kliniki Medycznej (1852), do sz. przyłączono d. kazamaty, rozbudowując je o 2 piętra (1776, 1853) [H], powstała nowa apteka sz. na działce między ul.ul. Ruską 35 i św. Mikołaja 46 (1855-56), przeprojektowano ogród wytyczony między budynkami przy Odrze a ciągiem przy ul. Wszystkich Świętych, jak również wystawiono nową bramę sz. od strony tej samej ulicy.

Dalsze poważne inwestycje nastąpiły w latach 70. XIX w.: wzniesiono od strony Odry budynek fundacji Marii Johanny Pulvermacher (1869-71) [I] i Inst. Patologii (1874-75, proj. O. Knorr, Emil Hasenjager) [J], a do sz. przyłączono d. koszary (1773-74, 1871) [K]. Pod koniec XIX w. sz. tworzył dość jednorodny stylowo zespół archit. o cechach klasycyst. powstające lub rozbudowywane budynki nawiązywały do gmachu gł. z przeł. XVIII/XIX w. W 1898 R. Pluddemann i K. Klimm opracowali szkice projektowe nowych budynków szpitalnych w stylu neogotyku ceglanego.

W 1902 na podstawie proj. wykonawczego F. Friesego ukończono budynek fundacji Augusty Agath. Najbardziej nowocz., ale niezrealizowany proj. generalnej przebudowy sz. w typie pawilonowym opracował w 1919 M. Berg we współpracy z R. Konwiarzem. W latach 1935-36 wg proj. R. Konwiarza i Alfreda Weista rozbudowano budynek fundacji M. J. Pulvermacher [Mj. Mieściła się tutaj przychodnia szpitalna z gł. wejściem od strony Podwala. Na fasadzie nad I piętrem znajdowało się wielkoformatowe malowidło ścienne z inskrypcjami autorstwa Ottona Kaliny przedstawiające sceny z wprowadzenia reformacji we W. oraz położenia 27 VII 1526 kamienia węgielnego pod budowę najstarszego budynku szpitala.

Po wojnie w kompleksie mieścił się Wojew. Szpital Zespolony im. J. Babińskiego. W 1. pot. lat 60. XX w. wg proj. Anatola Krzywickiego przebudowano d. budynek Kliniki Medycznej wraz z łącznikiem bramnym i „budynkiem z zegarem”. Na pocz. lat 70. od strony pl. Jana Pawła II wzniesiono budynek przeznaczony na przychodnie specjalistyczne i biura dyrekcji. Od czerwca 2007 do czerwca 2008 odbywała się likwidacja szpitala. Obecnie obiekty nie są użytkowane.

Małgorzata Wójtowicz