Kościół św. Katarzyny

Kościół Dominikanek wraz z klasztorem Dominikanek zaczęto wznosić przed 1309, z 1314 pochodzi wzmianka o dalszych pracach budowlanych. Pierwotny kościół byt budowlą salową. Wnętrze przykryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym spoczywającym w części wsch. na pótfilarach, w części zach. na rzeźbionych konsolach. Fasada zach. mieściła ostrołuczny portal. O następnym etapie budowy mówi dokument papieża Urbana VI z 1378 określający liczne beneficja dla klasztoru Dominikanek we Wrocławiu. W 1386 i 1398 mowa jest o odpuście dla odwiedzających kościół, co także może świadczyć o prowadzonej wówczas budowie empory w przęśle zach. ze sklepieniem trójpodporowym (ob. niezachowanym), wspartym na 2 granitowych slupach. Ustanowiony przez kolegium kardynalskie w Awinionie odpust z 1463, i in. z 1459, 1468 i 1473, łączyć można ze zdobywaniem środków na prowadzenie prac bud., które mogły dotyczyć zarówno klasztoru, jak i (wg niektórych badaczy) górnej kondygnacji kościoła.

Obecna 2-kondygnacyjna forma budowli jest efektem przebudowy z przeł. XVI/XVII w. polegającej na przedłużeniu mieszczącej się w zach. poł. budowli d. empory zakonnic i wprowadzeniu kam. słupów wspierających archaiczne krzyżowo-żebrowe sklepienia. Dolna kondygnacja kościoła mogła służyć wiernym spoza zgromadzenia, górna wyłącznie mniszkom. Takie późne datowanie części wsch. mogą także potwierdzać odnalezione na wysokości sklepień malowidła w ścianie pn. i na narożniku pn.-wsch. budowli, pochodzące z pocz. XVI w. i widoczne być może aż do pocz. XVII w. Malarstwo to, konserwowane w latach 1979-82, przedstawiało m.in. św. Katarzynę adorującą NMP i motywy heraldyczne. Takie widzenie etapów rozwoju może być również potwierdzone przez nowoż. widoki kościoła wówczas budowli 5-przęsłowej, z oknami pozbawionymi wyraźnych podziałów na kondygnacje. Z późniejszych przebudów należy odnotować wzniesienie w 1740 podwójnego barok, portalu zach. z figurą św. Katarzyny (niezachowany). Jego umieszczenie na poziomie d. ulicy spowodowało konieczność wyznaczenia nowego stropu dzielącego d. pierwszą kondygnację kościoła i wyznaczenie piwnicy pełniącej wówczas funkcje krypty. Od tego czasu kościół miał już 3 kondygnacje. Jak wynika z widoku miasta z 1562, kościół posiadał nakrytą hełmem wieżę, która została rozebrana w końcu XVIII w. W 1806 kościół został częściowo zniszczony, w 1812 naprawiony, o czym świadczyła inskrypcja z taką datą roczną na zworniku sklepienia dolnego kościoła. Po 1811 kościół zsekularyzowano i w 1814 przekształcono w magazyn i winiarnię. Od lat 30. XIX w. służył jako świątynia staroluterańska i nadal był częściowo wykorzystywany do celów magazynowych. W 1907 pod kierunkiem król, radcy bud. Schródera wzniesiono nową wieżę po stronie pd. i klatkę schodową.

Zniszczoną w 1945 budowlę odbudowano w 1975-80 wg proj. Jadwigi Maciejowskiej i Andrzeja Kamińskiego z przeznaczeniem na pracownie Przedsiębiorstwa Państw. Pracownie Konserwacji Zabytków, w formach postmodernist., z charakterystycznymi wysokimi pionowymi oknami w neogot. elewacji zachodniej. Obecnie budowla mieści klub muzyczny.

Rafał Eysymontt