Zamek Sobień

Sobień (Soban 1372, castro Sobyen 1460) – średniowieczny zamek w dolinie Sanu, na granicy Pogórza Bukowskiego i Gór Słonnych, obecnie w ruinie.

Początki warowni strzegącej szlaku wzdłuż doliny Sanu sięgają XIII wieku. Na przełomie XIII i XIV wieku powstał tu murowany zamek. W dokumentach pojawił się po raz pierwszy jako Soban, stanowiąc własność królewską. W roku 1389 zamek został nadany przez Władysława Jagiełłę rycerskiemu rodowi Kmitów. Dnia 5 sierpnia 1373 r. Elżbieta Łokietkówna nadała na zamku Sobień przywilej dla klasztoru w Starym Sączu. Od 1415 roku właścicielem posiadłości był Piotr Kmita, który w roku 1417 gościł na zamku króla Władysława Jagiełłę ze świeżo poślubioną Elżbietą z Pileckich Granowską. Według Jana Długosza, król w 1417 roku podróżował ze Lwowa przez Felsztyn i Sobień do Sanoka, gdzie w tamtejszym kościele św. Michała wziął ślub.

Dobra te posiadał następnie Jan Kmita. Z 1434 r. pochodzi wzmianka o kaplicy zamkowej. W 1436 r. Sobień po zmarłym bracie, Janie Kmicie, odziedziczyła Małgorzata Kmita Mościsławska. W 1436 r. Jan Goły ze Strzałkowa i Goliszewa w imieniu żony Małgorzaty Kmity wystąpił do sądu grodzkiego w Sanoku przeciw Mikołajowi Kmicie, kasztelanowi przemyskiemu, który zajął gwałtem dobra swojej siostry. Spór Gołego z Kmitą trwał do 1441 r., gdy doszło do ugody między Małgorzatą a jej stryjem Mikołajem z Wiśnicza, kasztelanem przemyskim. Małgorzata była już wtedy żoną Mościca z Wielkiego Koźmina. Odstąpiła Mikołajowi i jego synom zamek Sobień z wsiami do niego należącymi, jak Huzele, Myczkowce, Uherce Mineralne, Izdebki i inne.

W 1443 r. Jan Kmita daje intromisję Marciszowi na wsiach Lesko, Łukawica, Jankowce i inne położone pod zamkiem Sobień. W latach 1456-1457 Stanisław, Mikołaj i Jan Kmitowie, bracia z Wiśnicza, synowie Mikołaja z Sobienia, pozywali Jana Kmitę z Wiśnicza, kasztelana lwowskiego, o gwałtowne zajęcie dóbr im przypadłych - zamku Sobień i wsi Łukawica, Lesko, Jankowce.

Zamek Sobień został zniszczony w 1474 roku przez wojska węgierskie. W 1474 roku w odwecie za zniszczenia dokonane na Węgrzech Górnych przez Pawła Jasieńskiego, Maciej Korwin poprowadził wyprawę na polską Ruś dochodząc do Nowego Sącza i Jasła. W 1512 r. Węgrzy ponownie zniszczyli zamek. Wkrótce potem Kmitowie przenieśli swoją siedzibę do Leska, a opuszczony zamek zaczął popadać w ruinę. W latach 1518–1519 Sobień i Bóbrka stanowiły własność Piotra i Stanisława Kmitów. Piotr Kmita Sobieński (1477-1553) - wojewoda krakowski, marszałek wielki koronny, starosta spiski (1522-1553) w 1541 r. zapisał żonie, Barbarze Kmicie z Felsztyna, córce Jana Herburta, 5000 zł na dobrach Sobienia. W 1553 r. Sobień był w posiadaniu wdowy, Barbary Kmity z Herburtów. W 1580 r. przeszedł Sobień na rodzinę Stadnickich - na Stanisława Stadnickiego z Ożomli na Lesku herbu Szreniawa (zm. 1610), kasztelana przemyskiego, stryja Stanisława Stadnickiego. Do Stadnickich Sobień należał w latach 1580-1713.

Właściciele :

Stefan - syn Wojosta z Sobniowa w 1359 otrzymał Sobień.
1389 - 1580 Kmitowie herbu Szreniawa.
Jan Kmita (1330 - 1376) - starosta generalny ruskikrakowski
Piotr Kmita (1348 - 1409) - wojewoda krakowski
Klemens Kmita - (1421) h. Szreniawa, ze Żmigrodu, starosta sanocki.
Jan Kmita - brat Małgorzaty z Kmitów.
Małgorzata z Kmitów żona Przedpełka Mościca z Wielkiego Koźmina
Mikołaj Kmita z Wiśnicza - kasztelan przemyski - stryj Małgorzty
Jan Kmita (zm. 1450) - prowincjał prowincji czesko-polskiej franciszkanów.
Jan Kmita (zm. 1458/1460) - kasztelan lwowski,
Andrzej Kmita - i jego córka Nawojka
Dobiesław Kmita (zm. 1478) - wojewoda lubelski
Jan i ks. Stanisław Kmita - dziedzice na Sobniu
Maciej Kmita - podkomorzy sanocki i ks. Piotr (Balowie)
Stanisław Kmita (ok. 1450-1511) - kasztelan sanocki, wojewoda wojewoda ruski
Piotr Kmita Sobieński (1477-1553) - wojewoda krakowski, marszałek wielki koronny
Barbara Kmita z Felsztyna - córka Jana Herburta
1580 - 1713 Stadniccy herbu Szreniawa
1713 - 1803 Ossolińscy, Mniszchowie - jako wiano zamek Teresy ze Stadnickich przeszedł na jej męża
Józefa Kantego Ossolińskiego
1803 - 1939 Krasiccy z Sienna, Julia Teresa Wandalin-Mniszech
Edmund Konrad Krasicki z Siecina (ur. 26 listopada 1808 w m. Bachórzec)


Z 9 na 10 maja 1946 r. pod wzgórzem Sobienia rozegrała się jedna z większych potyczek partyzanckich po II wojnie światowej. Dowodzony przez kapitana Jarosza pociąg pancerny Panzertriebwagen 16 stoczył bój z połączonymi sotniami Bira, Stacha i Chrina, które zaatakowały posterunki SOK na odcinku Załuż - Olszanica.

(opis pochodzi z wikipedii

http://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_Sobie%C5%84

)