†

Cmentarz przykościelny

Za kościołem pw. Matki Boskiej Śnieżnej mieścił się cmentarz należący do jednych ze starszych nekropolii w okolicy. Można było go podzielić na dwie części.W pierwszej, najstarszej, były nagrobki swoją historią sięgające XVIIIw. oraz druga,gdzie pochowano Zarzeczan, którzy zginęli lub zmarli w okresie międzywojennym oraz podczas II wojny światowej. Nad cmentarzem górował mający swoją historię wyniosły krzyż Boża Męka czuwający nad spokojem zmarłych i pochowanych tutaj kapłanów,znanym lokalnie osobistości, a także skromnych rolników i robotników.Spoczęły tu zwłoki mieszkańców, którzy zginęli w nawiedzających miejsce klęskach żywiołowych tj.epidemii azjatyckiej cholery (1831r.), tyfusu (1847-48), grypy „hiszpanki”(pierwsze lata I wojny św.) i gruźlicy po II wojnie światowej. Rozpoczęte na początku lat 50-tych prace przy budowie największego w owych czasach w Polsce zbiornika retencyjnego w pierwszej kolejności przetrzebiły lokalne lasy gdzie wykarczowano ok.400ha, potem zlikwidowano majątki ok. 3000 osób, w tym ok.340 budynków mieszkalnych i ponad 1000 zabudowań gospodarczych, kościół z 1788r.,kaplicę z pocz.XVIIw., 2 szkoły, pozostawiając na koniec cmentarz i pochowanych na nim mieszkańców. Ekshumację prowadzono w zimie. Robili to więźniowie, których upijano, bo nikt nie chciałpracować w takim smrodzie. Razem z wydobywanymi z grobów zmarłymi, na nowe miejsca w okolicznych cmentarzach wywożono w pośpiechu pomniki i kapliczki. Mimo szeroko zakrojonej akcji, jeszcze przez wiele lat po zalaniu zapory wypływały ludzkie kości i niski poziom wody odsłaniał zatopione ruiny./opr.na podstawie:Edward i Hermina Przemykowie Pamiętnik Zarzecki 2004