Skarżyce

Biskup krakowski Iwo Odrowąż osadzając Kanoników Regularnych NMP w powstającym w 1221r klasztorze w Mstowie, oddał im w posiadanie wieś Żyrkowice. Król Władysław Łokietek w 1327 r. w dniu Oczyszczenia NMP dokonał zamiany z ojcem Janem prepozytem klasztoru w Mstowie za część Włodowic będących własnością klasztoru Kanoników, dał im wsie: Skarżyce i Morsko z Komornikami (L. B. II 216 III 158). Z późniejszych opisów dowiadujemy się, że wieś w połowie XV w. miała 7 zagrodników z rolą, na których ciążył obowiązek oddawania po 1 fertonie,2 koguty i 20 jaj rocznie. Wszyscy posiadający rolę płacili biskupowi krakowskiemu dziesięcinę snopową i konopną, zaś folwarczni dawali dziesięcinę roczną, przemienni w jednym roku biskupowi krakowskiemu, a w następnym klasztorowi we Mstowie.Skarżyce od niepamiętnych czasów należały do parafii kromołowskiej. Przy wieży obronnej w Skarżycach istniała kaplica,w której kapelanem był zakonnik mstowski ojciec Bartłomiej, wspomagający proboszcza kromołowskiego, a w szczególności w okresie świąt i uroczystości odpustowych, obchodzonych w kościele p.w. św. Mikołaja w Kromołowie.W połowie XVI w. Seweryn Bonar (kasztelan i bankier królewski, starosta rabsztyński i właściciel Ogrodzieńca przejął w drodze kupna Kromołów od dziedzica Stanisława Kromołowskiego (1524). Po jego śmierci (1549) majątkiem nieletnich synów: Jakuba Fryderyka i Seweryna zarządzała wdowa Jadwiga Bonarowa z d. Kościelecka. Kasztelanowa wraz z dziećmi przeszła na kalwinizm, a kościół kromołowski przekazała na zbór kalwiński ( 1552-­97).Oskarżali kasztelanową J. Bonarową, że wprowadziła herezje i sprofanowała kościół w Kromołowie. Właściciel Skarżyc Wojciech Giebułtowski herbu "Lis", obserwując jak Bonarowie zakorzeniają kalwinizm w kościele kromołowskim
(w okresie ponad 40 lat) i głoszoną herezją zwalczają Trójcę Przenajświętszą, postanowił wybudować kościół dla katolików ku czci Trójcy Przenajświętszej. Kościół bowiem ufundowany został w 1583r przez Dziedzica Skarżyc Mikołaja Brzeskiego. W budowie kościoła wykorzystano istniejącą w Skarżycach od XII w. wieżę obronną i przy niej kaplicę z XIV w. Rozbudowany kościół konsekrowano w 1598 r. Do czasu wybudowania kościoła w Skarżycach wierni kościołowi katolickiemu z Kromołowa chodzili do kaplicy katolickiej
w Skarżycach istniejącej na wzgórzu od XII w. Sekretarz królewski Wojciech Giebułtowski -właściciel Skarżyc, w 1610 r. rozbudował kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej (od południa dobudował trzy kaplice). Początkowo był to kościół filialny parafii kromołowskiej .O Wojciechu Giebułtowskim wiemy, że w 1599 r. był sekretarzem królewskim, w czasie panowania Henryka Walezjusza posłował do Anglii, a za Zygmunta I1I Wazy do cesarza Rudolfa. Umarł w 1623 r.i został pochowany w kościele p.w. Św. Trójcy w Krakowie. Jego siostra Jadwiga Wojkowska, zm. w 1643 r. ma pomnikw Kroczycach.Jak podaje Jan Długosz (1410), krewny właściciela Koziegłów, niejaki Krystyn z Koziegłów,słynny wojownik Władysława Jagiełły, który za zasługi wojenne w 1424 r. otrzymał od króla Dupice, Żyrkowice i inne wsie (przeniesione na własność wg prawa niemieckiego, (średzkiego),wraz z przyrodnimi braćmi wziął w działach w 1434 r. zamek Bąkowiec , Lgotę Wielką i Małą, Siemięrzyce (Siamoszyce) i Przyłubsko (w parafii Kroczyce) oraz Giebułtów w miechowskim.w parafii Książ Wielki. Od nazwy miejscowości Giebułtowa późniejszy kasztelan sandomierski Krystyn z Koziegłów przyjął nazwisko Giebułtowski. Z tego rodu wywodzi się również Stanisław Giebułtowski, ojciec Wojciecha, który usiadł we wsi Lgota (par. Kroczyce). Za młodu walczył on z Turkami na Węgrzech, potem wrócił do Lgoty, ożenił się Z Anną Korycińską herbu "Topór", z którą miał czterech synów i pięć córek. Zmarł mając 80 lat 20 czerwca 1599, został pochowany przez synów w kościele w Kroczycach.Pod koniec XVI w. po śmierci ostatniego właściciela Kromołowa Seweryna Bonara (juniora) w 1592 r. rozpoczęło się powolne wygasanie kalwinizmu. Miasto odziedziczyła Zofia Firlejowa(wdowa po słynnym Janie Firleju ostatnia z rodu Bonarów), która przekazała miasto wraz z prawem kolatora do kościoła najstarszemu synowi Mikołajowi Firlejowi. Spadkobierca po odnowieniu świątyni przywraca kościół katolikom (1594)Więcej

http://www.skarzycemiro.republika.pl/historiakosciola.htm