Herczawa(cz.: Hrčava, niem. Hertschawa) – wieś gminna w Czechach w powiecie Frydek-Mistek w kraju morawsko-śląskim, nieopodal trójstyku granic Polski, Czech i Słowacji na wysokości 594 m n.p.m. Jest to druga położona najbardziej na wschód miejscowość Czech (zaraz po sąsiednim Bukowcu).
We wsi znajduje się urząd gminy, samodzielna poczta, szkoła podstawowa, przedszkole oraz kościół katolicki pw. Świętych Cyryla i Metodego. Komunikacja autobusowa z Mostami koło Jabłonkowa. W pobliżu do 21 grudnia 2007 roku funkcjonowało na szlaku turystycznym przejście graniczne do Polski (Hrčava Trojmezí – Jaworzynka Trójstyk) oraz przejście małego ruchu granicznego Hrčava - Jaworzynka, a w okresie Czechosłowacji jeszcze Hrčava I - Jaworzynka.
Pierwsza wzmianka o Herczawie wiąże się z ekspansją turecką w Europie w XVII w. Wtedy to, w ramach akcji umacniania południowych granic Księstwa Cieszyńskiego, w 1645 r. został wybudowany tzw. Mały Szaniec na wzgórzu Wały (606 m n.p.m., na południe od Jaworzynki Trzycatka, obecnie na terenie Słowacji). Ponieważ teren ten zawsze leżał w strefie nadgranicznej, książęta cieszyńscy długo nie zezwalali na osiedlanie się tu ludności. Dopiero w 1779 r. z polecenia Komory Cieszyńskiej „na Hyrczawym” wymierzono „...pole 360 sążni długie, 30 sążni szerokie, wraz z przyrobiskiem mającym 80 sążni długości, a 114 sążni szerokości, dla Jerzego Małyjurka z Jaworzynki”. W ciągu kilku następnych lat pozwolono osiedlić się tu kolejnym poddanym zaznaczając, „...że ci otrzymujący działy mają bronić granicy przeciw Węgrom i w lasach pańskich nie czynić żadnej szkody, pod groźbą odebrania im gruntów i wypędzenia ich stamtąd...”.
Herczawa należała administracyjnie do Jaworzynki. Oddzielona masywem Girowej od Mostów i Bukowca, w sposób naturalny zawsze ciążyła ku tej wsi. W 1910 mieszkało tu 171 z 1642 mieszkańców Jaworzynki zamieszkałych w 25[4] z 288 budynków. W 1921 r. Rada Ambasadorów przyznała całą Jaworzynkę, wraz z Herczawą, Polsce. Miejscowa ludność pod wodzą Jana Gazura i Jana Sikory wystosowała wówczas do komisji granicznej petycję, domagającą się włączenia całej Jaworzynki do Czechosłowacji. Ostatecznie 20 czerwca 1924 r. Herczawę odłączono od Jaworzynki i jako osadę o powierzchni 1,14 km² z 31 domami mieszkalnymi i 230 mieszkańcami włączono do Czechosłowacji. W 1927 r. – po przyłączeniu dużego obszaru lasów z katastru sąsiedniego Bukowca – utworzono samodzielną gminę o powierzchni 2,88 km² z 271 obywatelami.
więcej  |
