Czarne diamenty

Czarne diamenty – polski film fabularny w reżyserii Jerzego Gabryelskiego z 1939 roku.
O filmie:
Osią filmu jest sprawa ratowania przez patriotycznych i solidarnych polskich górników ważnej dla kraju kopalni.
Film „Czarne Diamenty” został ukończony w całości na długo przed wybuchem wojny. Pierwotna premiera obrazu planowana była na 15 marca 1939 roku, ale została podobno zablokowana przez Józefa Lejtesa, który pracował nad konkurencyjnym obrazem „Inżynier Szeruda”. Z tego powodu dopiero w sierpniu cenzura przy Centralnym Biurze Filmowym dopuściła obraz na ekrany dla widzów powyżej 14 roku życia. Chwilę później wyznaczono nową datę premiery - początek września 1939 roku w warszawskim kinie „Colloseum” przy ul. Nowy Świat 19.
W czasie okupacji niemieckiej film Gabryelskiego nie był pokazywany. Co jednak ważne, przetrwał ją niemal kompletny. Zaraz po zakończeniu działań wojennych w Polsce nie produkowało się praktycznie filmów. Trudno było również sprowadzać je z zagranicy. Z tego powodu wyświetlało się wszystko to co ocalało – w tym „Czarne diamenty”. Film pokazano pierwszy raz szerokiej publiczności w kinie „Oświatowy” w Łodzi 12 sierpnia 1946 roku. Chwilę później, 19 września odbył się kolejny pokaz w Sopocie.
Film trafił do Filmoteki Narodowej (wówczas jeszcze Centralne Archiwum Filmowe) w 1956 roku. Od tego czasu oryginalna kopia nitro była jeszcze kilkukrotnie pokazywana m.in. w warszawskim kinie „Iluzjon” w 1957 i 1958 czy w Żarach w 1963 roku. Jak więc łatwo zauważyć, pokazy te były skutkiem postalinowskiej odwilży w Polsce z roku 1956. Na ekrany powróciło wówczas wiele przedwojennych filmów, które nie były pokazywane od końca lat 40-ych.
Na temat „premiery” z 1981 roku milczy jeden z największych dzienników śląskich „Trybuna Robotnicza”. Jedynie z Internetu dowiadujemy się, że miała miejsce 12 grudnia przy udziale żony Gabryelskiego w katowickim kinie „Światowid”. Najprawdopodobniej, aby uatrakcyjnić pokaz organizatorzy - znając burzliwą historię produkcji - ogłosili, że będzie to premiera, której film nie miał przed wojną, pomijając fakt, że był on już wielokrotnie pokazywany.[1]
Fabuła:
Młody inżynier Nawrat, syn powstańca śląskiego, na wieść o planach odsprzedania kopalni „Mars” zagranicznemu koncernowi, wysuwa projekt założenia górniczej spółdzielni, która przejęłaby zarządzanie przedsiębiorstwem. Z rozwojem wydarzeń w filmie problem społeczny ustępuje miejsca wątkowi romansowemu. W inżynierze kocha się jego sekretarka Teresa. Jednocześnie Nawrata stara się uwieść piękna i zamożna Irena La Rochelle, znajoma jednego z dyrektorów koncernu. 1700 górników wstępuje do spółdzielni, a tymczasem w kopalni wybucha pożar. Irena ukrywa ten fakt przed Nawratem, jednak gdy dowiaduje się on o nieszczęściu natychmiast udaje do kopalni. Wraz ze sztygarem Świtałą podejmują decyzję o wysadzeniu w powietrze płonącego szybu, by stłumić ogień. Wykonują podziemną eksplozję, jednak zwały węgla odcinają im powrót. Pozostali górnicy ruszają na ratunek zasypanym i szczęśliwie docierają do nich. Okazuje się, że jeden nie przeżył. Po uratowaniu kopalni inżynier Nawrat, rozczarowany nieuczciwościa Ireny, zostaje z Tereską.
Obsada:
Zbigniew Sawan jako inż. Nawrat, nadzorca kopalni „Mars”
Zofia Kajzerówna jako Teresa Pogorzałkówna, sekretarka Nawrata
Stanisława Wysocka jako matka Nawrata
Ina Benita jako Irena la Rochelle
Aleksander Zelwerowicz jako Pogorzałka, ojciec Teresy
Franciszek Dominiak jako sztygar Świtała
Helena Łopuszańska jako Zosia, przyjaciółka Ireny
Jerzy Chodecki jako Smolski
Paweł Owerłło jako Ratkiewicz
Józef Kondrat jako Gustlik, brat Teresy
Stefan Hnydziński jako Kałuża
Feliks Żukowski jako Żuczek
Włodzimierz Łoziński jako górnik Walek
Władysław Grabowski jako Ildefons

Źródło:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Czarne_diamenty_(film)

Autorzy: Licencja: [

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl

CC-BY-SA 3.0]