Rosła w siłę w drugiej połowie XIX wieku opolska gmina żydowska. Z końcem wieku, w 1897 roku wzniosła nową, olbrzymią synagogę przy ul. Barlickiego 2 na wyspie.

Zaprojektowana przez architekta Feliksa Henry nowa synagoga była budowlą o założeniu centralnym, z wyniesioną wysoko kopułą z latarnią, osadzoną na wysokim ośmiobocznym tamburze. Zwartą bryłę świątyni wzbogacały cztery kopułki wieńczące narożne wieżyczki. Budowla przez swą centralność założenia i bogactwo kopuł wyraźnie orientalizująca, mieściła się w obowiązującym z końcem XIX wieku nurcie stylistyki eklektycznej.

Niespełna pół wieku służyła opolskiej gminie piękna świątynia. W 1938 roku, w czasie narastającej eksterminacji Żydów, zmiotła bożnicę z powierzchni ziemi pamiętna "noc kryształowa"; wtedy też finalizował się exodus ludności żydowskiej z Opola.

Na wolnej parceli pozostałej po synagodze zbudowano w latach 60. ubiegłego wieku przedszkole, które z powodzeniem funkcjonuje do dziś. Niewielki domek wolno stojący obok przedszkola jest jedyną pozostałością po bożnicy, w nim bowiem pomieszkiwał urzędujący sługa synagonalny (dziś gabinety lekarskie).

Ostatnio w listopadzie 1998 roku, w 60 lat po zniszczeniu synagogi, ustawiono na tym miejscu głaz pamięci według projektu architekta Floriana Jesionowskiego. "Ludzie tego nie zapomną" - głosi widniejący na kamieniu napis.

Andrzej Hamada, "Piękna nowa synagoga", Gazeta Wyborcza, Opole 2003

Budowę dwóch budynków dworcowych połączonych tunelami, podobnie jak przebudowę całego węzła kolejowego w Opolu, zaplanowano w 1890 roku. Budynki zaprojektowane zostały w stylu niemieckiego neorenesansu, zbudowane z czerwonej cegły, wykończone elementami z piaskowca oraz czarną dachówką. Gmach kasowy wykończono wewnątrz białą cegłą klinkierową oraz bogatą stolarką. Głównym projektantem obu budynków był Paul Thoemer. Budowę rozpoczęto w 1898 roku, zakończono natomiast w maju 1900 roku. Była ona bardzo drogim przedsięwzięciem, wzniesienie jedynie budynku wejściowego kosztowało 380 000 marek.



Równocześnie z częścią naziemną zbudowano część podziemną - tunele ułatwiające transport pasażerów i towarów. W tym celu powstały cztery tunele:

1. Tunel dla podróżnych, łączący budynek wejściowy z budynkiem kasowym.

2. Przejście podziemne dla podróżnych, łączące perony nr 1 i 2.

3. Tunel towarowy, łączący jeden z lokali przy budynku wejściowym z magazynem na peronie 1. Na obu jego końcach zamontowano windy towarowe. W celu jego doświetlenia w posadzce gmachu kasowego zamontowano kilka luksferów (obecnie tunel częściowo udostępniony, zlokalizowano w nim toalety oraz windy).

4. Tunel pocztowy, łączący budynek ekspozytury poczty na peronie 1. z gmachem pocztowym przy ul. Krakowskiej (obecnie tunel używany przez pracowników Poczty Polskiej, niedostępny dla osób postronnych).



Oprac. Adam Krzyształowicz.