W 1840 r. na łące dominialnej zwanej wówczas Łąką Goryczki, wybudował Paweł Górniak / Gurniak fabrykę octu i octanu ołowiu (cukier ołowiany). Paweł Górniak (Paul Gurniak - ~ 4/II 1791 w Cieszynie. - * w Ropicy nr 38. - Rodzice chrzestni: Paul Ploschek, Susanna Boruta. - ∞ 8/XI 1814 z Marią Cięgielówną [Maria Cingel]. - † 14/VIII 1845 w Cichawie pod Bochnią (parafia ewangelicka Neu Gawlow). - Syn poprzedniego: Paweł Górniak [Paul Gurniak] - ~ 8/IV 1825 w Cieszynie. - * w Ropicy nr 38. - ∞ 10/XI 1846 z Anną Stonawską, siostrą posła do Sejmu Krajowego. - † 31/V 1884 we Wiedniu. - (†) w Cieszynie. - Chemik, fabrykant w Cieszynie i w Jeziorkach pod Chrzanowem). Zakłady odziedziczył po nim jego syn Paweł urodzony również w Ropicy w roku 1825, a zmarły we Wiedniu w roku 1884. Paweł-syn studiował chemię na Uniwersytecie Wiedeńskim. Do rodziny Górniaków należały m.in. dom zajezdny oraz nieduży dwór . Fabryka składała się z kompleksu różnej wielkości obiektów. Przypisana była do dzielnicy Saska Kępa z numerem konskrypcyjnym 22. Obiekty rozkładały się na dwóch ulicach (zabudowania miały charakter rogowego budynku), a mianowicie na obecnej ul. Ostrawskiej i ul. Tyrša. Numer posesji przy ul. Tyrša był 1, natomiast przy ul. Ostrawskiej 5, który w późniejszym okresie został zastąpiony nr 7, w końcu nr 15-17 w okresie międzywojnia. W fabryce, której dzierżawcą była Komora Cieszyńska, pracowało dwóch robotników. Zakład wyposażony był w kocioł parowy. Na roczną produkcję, która czyniła 30 t octanu ołowiowego, potrzeba było 2800 wiader octu, 20 t glejtu (żółtoczerwona odmiana tlenku ołowiu - stosowana do produkcji glazury) i około 50 m³ węgla kamiennego. Produkcja przeznaczona była na eksport do Polski i na Węgry, tylko mała część pozostawała na Śląsku Cieszyńskim. Oprócz octanu ołowiu wytwarzano także parafiny, oleje, torf i inne. 3 października 1870 r. zakład sprzedano małżeństwu Antoniemu i Marii Kordulom. W 1886 r. Kordulowie sprzedali fabrykę firmie Jakob i Josef Kohn za sumę 28 tys. florenów. Kohnowie zamierzali zabudowania te adaptować na mieszkania robotników dla własnej fabryki mebli giętych (były to tylko negocjacje). W 1894 r. budynki odkupił za 25 tysięcy reńskich Franciszek Górniak właściciel cegielni w Sibicy . Urządził w nich mleczarnię i składy nawozów sztucznych. Planował przebudowę na szkołę rolniczą, internat, szkołę gospodyń wiejskich i restaurację. Miał to być prezent dla Towarzystwa Rolniczego, by miało własną siedzibę. Jednak mleczarnia (spółdzielcza) upadła. 7 listopada 1908 r. zabudowania przeszły w posiadanie Adolfa Walka (pisany też Wallek - zmarł w 1935 r.). W 1910 r. fabrykę rozparcelowano i przebudowano na między innymi: pralnię parową (dampfwäscherei) pod nazwą "Edelweiß", skład nawozów sztucznych (kunstdünger), farmę drobiu (geflügelzucht), gospodę (w niej miało swą siedzibę Towarzystwo Rolnicze), zakład kołodziejski Józefa Wiedlaka, który był połączony z sklepem broni palnej i zakładem do wypychania zwierząt, lakiernię Józefa Bubaka, warsztat Józefa Raschki zajmujący się produkcją bryczek, sań i naprawą wozów pociągowych (equipagenwerkstätte), Karol Buchta, również trudniący się kołodziejstwem, natomiast kuźnię i odlewnię metali prowadził Karol Kafka. Zespół tak licznych przedsiębiorstw określano mianem: Industriehof. Ciekawostką jest również to, iż od 1875 r. działała tu fabryka pieców kaflowych i wyrobów glinianych Benona Heybacha, która wcześniej znajdowała się w niedalekim Żukowie. Przypuszczalnie chodziło o przodka późniejszego fotografa Benona Heybacha. Po podziale miasta w 1920 r. odbywały się tu pierwsze nabożeństwa ewangelików (po polsku i niemiecku). W 1926 r. część budynków zagospodarowano na potrzeby łaźni parowych pod nazwą ,,Centralne Łaźnie,, gdyż pierwotne zostały na prawym brzegu (obecnie w Polsce). Oprócz łaźni, która jednorazowo kosztowała 5kcz, znajdowała się tu kawiarnia i winiarnia Adolfa Wallka, stolarnia Ryszarda Riedla (pod numerem 15), dom ubrań M. Kubitzy (pod numerem 17), a także trafika Karla Michny, do której się w 1929 r. włamał niejaki Cholewa z Karwiny. W 1929 r. podczas wyborów do parlamentu (pomieszczenia kaplicy ewangelickiej) oraz senatu (pomieszczenia gospody) znajdowały się lokaly wyborcze dla mieszkańców obecnych ul. Kameralna, Mánesa, Krzywej, Kopernika, Nerudy, Ostrawska, Karwińska (Rohrmanna) oraz Wiaduktowa. Adolf Wallek trudnił się również wywozem śmieci miejskich, za co otrzymywał 20 000 Kcz. Adolf Wallek (zmarł w 1935 r.) był spokrewniony z Adamem Sikorą - fundatorem Parku jego imienia oraz rodziną Raszka (zapewne córka Wallka wyszła za mąż za Johanna Raszkę - budowniczego, który zmarł w 1926 r. w wieku 47 lat - pochowany został na cmentarzu ewangelickim w Cieszynie). W 1924 r. o wywóz śmieci obiegały się trzy osoby: Chromik, Śpiewak i Wallek. Przetarg wygrał Wallek, który już wcześniej wywoził śmieci od 1922 r. Następny przetarg odbył się w 1931 r., który ponownie wygrał Wallek, za co otrzymał 22 000 Kcz. W drugim przetargu uczestniczyli: Penkała, Sikora, Chromik senior, Duława, Lanzer, Wallek, Recman, Mrowiec, Chromik junior oraz Kristl. Mogły to być osoby wyłącznie z czeskim obywatelstwem i zamieszkałych w Cz. Cieszynie. Planowano zakupić samochód do wywożenia śmieci, ale ostatecznie zrezygnowano z braku odpowiednich dróg dojazdowych do posesji. Jeden powóz konny oraz dwie osoby wywoziły śmieci raz w tygodniu z sześciu obwodów miasta. W 1927 r. przeniesiono tu z dawnego Domu Robotniczego przy ul. Hasnera 15 Instytut Matki i Dziecka, który w tym miejscu działał do 1930 r. po czym został przeniesiony do gmachu ratusza. Po 1945 r. znajdował się tutaj Dom Skautów, w którym skauci dysponowali pięcioma pomieszczeniami łącznie z salą z teatrzykiem kukiełkowym: Królestwo pajacyka. W 1953 r. otwarto w tym miejscu pralnie miejską, z której korzystały instytucje publiczne jak i osoby prywatne - razem około 1800 osób. W obrębie tzw. Domów Wallka znajdował się park z fontanną oraz komin fabryczny. Przez dziedziniec przepływał sztuczny ciek wodny nazywany Rów octowy . Była to odnoga tzw. Młynówki, która napędzała Młyn walcowy . Dzisiaj w tym miejscu stoi dom czynszowy, którego budowę rozpoczęto w 1957 r. a zakończono w 1958 r. Inwestorem były Ostrawsko - Karwińskie Kopalnie.
więcej  |
