Szyb Wilson

Szyby Wilson (I i II) pojawiły się kiedy prawa do eksploatacji terenów górniczych nabyli Aleksander Mieroszewski i D.H. Dalibor. Kopalnia powstała jeszcze w 1826, powierzchnia obszaru pola górniczego „Morgenhort” (Jutrzenka) liczyła 100 ha.

W latach 30. XIX w., znaczną część udziałów wykupiła spółka przemysłowa Spadkobierców Gieschego, która nadała właściwy bieg historii kopalni. Od tej pory kopalnia funkcjonowała pod nazwą Giesche. Prace nad wydrążeniem szybu Wilson rozpoczęto w 1864 roku, wkrótce w jego obrębie wydrążono kolejny szyb kopalniany oraz wzniesiono szereg budynków pomocniczych. Początkowe nazwy szybów brzmiały: Richthofen oraz Hulda – ich przemianowanie na Wilson I i II nastąpiło dopiero w 1935 roku.

Pod koniec lat 90. zespół zabudowań wokół szybów obejmował budynki nadszybia, zakład przeróbczy Wilson z dwoma sortowniami, budynek łaźni oraz cechowni. Istotnym wydarzeniem było uruchomienie kolejki wąskotorowej „Balkan” w 1914 roku, służącej jako pasażerski środek transportu na odcinku Giszowiec-Szyb Carmer (dzisiejszy Pułaski). W latach 20. kolejka kursowała również na odcinku Szopienice-Szyb Wojciecha.

W 1922 roku po przeprowadzonym podziale Górnego Śląska, kopalnia znalazła się po stronie polskiej, a jej właścicielem stała się Spółka Akcyjna Giesche z siedzibą w Katowicach. Ponowna zmiana zarządu kopalni nastąpiła już sześć lat później w wyniku przejęcia wszystkich akcji Giesche S.A. przez spółkę Silesian American Corporation. Po zakończeniu II wojny światowej kopalnię przejął Skarb Państwa.

Nazwa kopalni w ciągu kilku następnych lat ulegała ciągłej zmianie, ostatecznie jako KWK „Wieczorek, a w 1993 roku została włączona do Katowickiego Holdingu Węglowego S.A. W 1997 roku w rejonie szybu Wilson (I i II) zakończono eksploatację węgla. Niecały rok później w 1998 roku na terenie szybu powstała prywatna „Galeria Szyb Wilson”, której powierzchnia liczy ok. 2500 m². Szyb Wilson znajduje się również na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.
_____________________________________________________________________
WSTĘPNE SPRAWOZDANIE Z INWENTARYZACJI OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH
W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM, Katowice, styczeń 2012