Chałupa z Kamieńca zbudowana została prawdopodobnie w 1798 roku, na co wskazuje data wyryta na belce, tzw. sosrębie, biegnącej pod belkami stropowymi. Chałupa według informacji ustnej byłego właściciela została wybudowana w 1745 r. przez Antoniego Niesiony, który sprzedał ją w 1798 r. Jakubowi Kottowi. Ten ostatni remontując chałupę, prawdopodobnie ją częściowo przebudował. Być może pierwotnie budynek był dłuższy; z reguły w takich chałupach sień dzieliła je na dwie połowy, a w przypadku tej chałupy sień znajduje się z boku, przy ścianie szczytowej. Jest to budynek szerokofrontowy, półtoratraktowy z sienią, izbą i komorą. Posiada wysoki, dwuspadowy dach kryty słomą na gładko, o szczytach szalowanych pionowo deskami. Chałupa wyposażona została w obiekty typowe dla gospodarstwa zagrodniczego z połowy XIX w.. W sieni, za schodami prowadzącymi na strych, znajdują się kamienne żarna tzw. obrotowe, w których mieliło się mąkę na potrzeby rodziny. Żarna ustawione zostały na prostym, drewnianym stojaku, kamienie zamocowano w odpowiednio wydrążonej podstawie z "lejkiem", którym wysypywała się mąka. W sieni znajdują się również przedmioty związane z obróbką lnu i wełny: cierlice do oddzielania włókna od słomy lnianej, gręplarka i grzebień do wełny, motowidła i snowadła, nicielnice, stanowiące element krosna tkackiego, a także sprzęty gospodarcze - prosta sieczkarnia do cięcia słomy, koryto drewniane, stępa do tłuczenia ziarna na kaszę.
W izbie, obok pieca stoi masywna ława wsparta na nogach - podporach wykonanych z ozdobnie profilowanych desek. Wolne przestrzenie między nogami ławy wykorzystywano jako miejsce do ustawienia konewek i wiader klepkowych, a czasem jako kojec dla drobiu lub królików. W izbie znajdowało się zazwyczaj jedno łóżko, które ustawiano w rogu pod ścianą naprzeciwko pieca kuchennego - ustawienie łóżka przy ścianie chroniło przed zimnem i przeciągami, zwłaszcza w źle ogrzewanych izbach. Pościel na łóżko uszyta z białego płótna, zdobiona jest niebieskim wzorem klockowym, tzn. wykonanym techniką nanoszenia ornamentu przy pomocy drewnianych klocków, do których przybite były mosiężne gwoździki ułożone w roślinno-kwiatowy wzór. Zwiększeniu ilości miejsc do spania służył tzw. szlabanek, czyli ława z oparciem, której podstawę stanowi skrzynia w ciągu dnia złożona ława służyła jako miejsce do siedzenia, a w nocy wymoszczoną słomą skrzynię wykorzystywano jako dodatkowe miejsce do spania.
Komora za izbą służyła jako tzw. izba wycużna dla starzyków. Tzw. wycug był administracyjnie zagwarantowanym dożywotnim utrzymaniem dla gospodarzy, przekazującym swoje gospodarstwo dzieciom. Przepisując majątek zapewniali sobie miejsce w domu dziec (np. w komorach, czy innej wydzielonej części domu), a nawet osobny dom wycużny, który najczęściej znajdował się w obrębie gospodarstwa, rzadko poza nim. Starzykowie mieli również możliwość hodowania zwierząt w części pomieszczeń gospodarczych i uprawiania ogródka na swoje potrzeby.
więcej  |
