Chałupa z Karmonek Nowych jest przykładem budynku mieszkalno-gospodarczego. Takie łączenie domu z oborą czy stodołą było często spotykane w małych XVIII i XIX - wiecznych zagrodach zagrodniczych. Zbudowana w konstrukcji zrębowej, w 1876 roku, o czym informuje data budowy wycięta na jednej z belek stropowych w izbie. Chałupa jest budynkiem szerokofrontowym o jednotraktowym układzie wnętrza z sienią, izbą, komorą i jednownętrznym pomieszczeniu gospodarczym, do którego wejście prowadzi z podwórza. W sieni znajduje się komin z wędzarnikiem, za którym wydzielano niewielką komórkę. W izbie znajduje się piec z kominkiem, zwany wieloukiem.
Zagrodnicy, tworzący w wiejskiej społeczności dość liczną grupę, byli chłopami posiadającymi niewielkie pola uprawne. Ponieważ ilość posiadanej ziemi nie zaspokajała potrzeb rodziny, zagrodnicy musieli się imać dodatkowych zajęć - najmowali się więc do pracy w folwarku, u bogatszych gospodarzy lub dorabiali prowadzeniem drobnej działalności rzemieślniczej.
Różnice w wyposażeniu domu jedno- i wieloizbowego były nieznaczne - mniej zamożni gospodarze mieli z reguły mniejsze chałupy, a co za tym idzie, mniej sprzętów. Sposób ustawienia mebli był zatem identyczny, jak w domach wieloizbowych. W izbie domu jednoizbowego skupiało się całe życie rodziny - tutaj wykonywano wiele czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, świętowano, jadano posiłki. Istotnym elementem wyposażenia każdej izby był stół, pełniący ważną rolę w życiu rodziny, rolę domowego ołtarza. Dlatego też traktowano stół w odpowiedni sposób - nie wolno było na nim siadać, leżeć, ani nawet położyć czapki.
W niewielkiej sieni przechowywano drobne sprzęty i narzędzia, używane w gospodarstwie domowym - żarna do mielenia mąki, miarki czy skórzane wiadro przeciwpożarowe. W warsztacie, do którego prowadzi wejście z podwórka, przedstawione zostały urządzenia i narzędzia związane z wykonywaniem zawodu kołodzieja - rzemieślnika wytwarzającego wozy gospodarcze i bryczki. Znajduje się tu tokarka do toczenia piast, czyli osi kół, kobylice, służące do przytrzymania obrabianego materiału, siekiery i ciosła, a także różnego rodzaju piły, dłuta i świdry stolarskie. Przed chałupą, ustawioną szczytem do drogi, usytuowany jest niewielki ogródek kwiatowo-ziołowy.
więcej  |
