Szyb "Dicke"

Szyb powietrzny III stanowi pozostałość dawnej kopalni „Dicke Verwandschaft” powstałej w 1857 roku. W 1861 roku do kopalni przyłączono nadanie Wallhofe. Niestety pokłady nie przynosiły większych zysków i zakład stawał się nieopłacalny, co w konsekwencji oznaczało zamknięcie kopalni.

Jej ponowne uruchomienie miało miejsce dopiero w 1890 roku, kiedy teren został wykupiony przez kopalnie „Charlottengrube”. W obrębie zabudowań kopalni jeden z dwóch dawnych szybów przystosowano do funkcji wentylacyjnych. Wkrótce w jego sąsiedztwie wzniesiono budynki pomocnicze i przemysłowe. Nowa nazwa szybu brzmiała Diecke Verwandschaft. Początkowo posiadał on nadszybie drewniane z wieżą wyciągową, którą dopiero na przełomie 1914–15 objęto modernizacją i przebudowami.

Począwszy od lat 20. XX wieku po lata 50. tegoż stulecia teren zespołu był poddawany szeregu prac budowlanych i adaptacyjnych. Po 1945 roku kopalnia została znacjonalizowana i przemianowana na „Rydułtowy”. W latach 90. zespół został przejęty przez PPHU Herkules sp. z o.o.

Zespół zabudowy szybu powietrznego III zajmuje teren o nieregularnym kształcie. W środkowej strefie, od wsch. istniał niegdyś otwór szybowy, który w późniejszym okresie został zasypany.
Budynki należące do zabudowy szybu zostały rozmieszczone w dwóch zasadniczych zwartych ciągach. Od północnej strony szybu zlokalizowane są budynki łaźni oraz cechowni z markownią i kotłownią.
Drugi ciąg rozmieszczony jest po zachodniej stronie szybu, obejmuje on maszynownię z dobudowaną od południa rozdzielnią i stacją transformatorową.

Nad szybem góruje wieża wyciągowa o konstrukcji stalowej, nitowanej, kratownicowej z parą kół w układzie nad sobą. Współczesnymi realizacjami były zabudowania nadszybia i stacja wentylatorów – obecnie rozebrane. Pozostałe budynki wzniesione z cegły ceramicznej, jako nieotynkowane.

Budynki zespołu zabudowań szybów wzniesione są na planach wydłużonych prostokątów na osi pn.-zach.–pd.-zach. W większości charakteryzuje je prosta bryła, kryta dachem dwuspadowym. Wyjątek stanowi budynek rozdzielni o bryle złożonej z trzech zasadniczych części. W zamknięciu każdej z nich widoczne odrębne dachy dwuspadowe z kalenicami. Budynek posiada dwa charakterystyczne elementy: w pd.–wsch. części występuje dwukondygnacyjna wieża, a w pd.–zach. elewacji jednokondygnacyjny ryzalit. Otwory okienne i drzwiowe we wszystkich budynkach mają kształt zbliżony do prostokąta, zamknięte łukami pełnymi. W elewacjach widoczne są dekoracyjne gzymsy, opaski nadokienne oraz rozety.

Do zespołu zabudowań należy budynek nowego wentylatora, który jest połączony technologicznie z szybem powietrznym. Jest to obiekt wolnostojący o zwartej bryle, na rzucie wydłużonego prostokąta, wzniesiony z cegły pełnej, w górnej części otynkowany. Od południa bezpośrednio do budynku przylega niższa wiata, wykonana z betonu i stali.

Źródło: WSTĘPNE SPRAWOZDANIE Z INWENTARYZACJI OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH
W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM, Katowice, styczeń 2012