Wieża widokowa

Wieża widokowa (obiekt prywatny).
Wieżę zbudowali Niemcy w 1935 r. - trochę w celach propagandowych, trochę z zamiarem utworzenia tu w przyszłości muzeum archeologicznego. Miała być symbolem i pomnikiem niemieckości tych ziem. Autorem projektu był powiatowy architekt Heckel. Piętnastometrową budowlę wzniesiono na planie kwadratu o boku 6,5 m. Miała swoją formą nawiązywać do krzyżackiego zamku, który rzeczywiście stał tu w odległych czasach. Piętnastowieczny pierwowzór przetrwał raptem 20 lat, wieża ma już ich ponad 70 i nikt jej dziś z Krzyżakami nie kojarzy. Częściej mówi się o jeszcze wcześniejszym, istniejącym na wzniesieniu gródku obronnym Pomorzan. Niemiecka propaganda nazistowska w specyficzny sposób interpretowała wyniki badań archeologicznych, a odnalezione podczas wykopalisk szkielety czterech wojów miały być dowodem na pragermańskość okolic Santoka. Umieszczono je w szklanej gablocie w piwnicach wieży tak, aby każdy mógł je podziwiać. Dziś nikt już nie zbada, czy były to szczątki Askańczyków (jak chcieli Niemcy) czy - zgodnie z powojenną dyrektywą - wojów Chrobrego. Szkielety zaginęły w niewyjaśnionych okolicznościach, ale wykopaliska trwają nadal i archeolodzy dokonują coraz to nowych odkryć.

Chichot historii spowodował, że wytwór niemieckiej propagandy stał się jednym z symboli polskiego Santoka.