Mury miejskie

Najdłuższy odcinek zachowanych toruńskich murów obronnych ciągnie się wzdłuż Wisły. Jest to jednak zaledwie nieco ponad kilometrowa część z dawnego 3-kilometrowego obwodu (łącznie murów Starego Miasta i Nowego Miasta, nie licząc murów zamku krzyżackiego). Poza tym fragmenty murów wraz z innymi elementami średniowiecznego i nowożytnego systemu fortyfikacyjnego znaleźć można m.in. wzdłuż południowego i północnego odcinka ulicy Podmurnej oraz w okolicach placu po dominikańskim zespole klasztornym i Kościele św. Mikołaja.
Dawne, średniowieczne mury miejskie zostały w większości rozebrane przez władze pruskie w latach 1873-1889, głównie w części wschodniej, zachodniej i północnej toruńskiego Średniowiecznego Zespołu Miejskiego.

Toruń praktycznie od początku istnienia, tj. od połowy XIII wieku, otoczony był podwójnym (tzw. mur niski z zewnątrz i mur wysoki od wewnątrz miasta) pierścieniem murów obronnych z mokrą fosą pomiędzy nimi (jedynie od strony Wisły mur był pojedynczy). W ciągu kolejnych lat i wieków mury ciągle udoskonalano - były podwyższane, wzmacniane, rozbudowywane; po raz pierwszy już w końcu XIII wieku.

Jako pierwsze zaczęto budować mury od zachodniej strony miasta. Fragment zachodniego odcinka murów obronnych Starego Miasta przy placu Rapackiego, między Krzywą Wieżą a nieistniejącą Bramą Starotoruńską, datowany jest na lata 1246-1262. Jest to jednocześnie najstarszy w Polsce zachowany fragment muru miejskiego.

Swój system obronny posiadały wszystkie trzy toruńskie jednostki urbanistyczne: Stare Miasto, Nowe Miasto (mur istniał też pomiędzy nimi, tj. wzdłuż ulicy Podmurnej, nawet pomimo połączenia miast w 1454 roku) oraz Zamek Krzyżacki. Obwód murów staromiejskich wynosił 1,7 km, obwód murów nowomiejskich: 1,1 km.

Nieodłącznym elementem obronnym tego systemu fortyfikacyjnego były baszty, bramy i barbakany. W ciągu 3,2-kilometrowej linii toruńskich murów obronnych znajdowały się około 54 baszty, 12 lub 13 bram i 2 barbakany typowe. Do dziś zachowało się: ok. kilometrowej długości odcinek murów, 9 baszt i 3 bramy.

Toruńskie średniowieczne obwarowania należały do najsilniejszych nie tylko w państwie krzyżackim, ale i na obecnych ziemiach polskich. Ich siła polegała na zastosowaniu podwójnych murów z międzymurzem, nawodnionej obmurowanej fosy, wzniesieniu zespołów obronnych bram: Starotoruńskiej i Chełmińskiej składających się z barbakanów i baszt. Fortyfikacje takie miały tylko nieliczne miasta europejskie.

Od początku budowy tak mury, jak i baszty i bramy, obdzielane były ozdobami; zwyczaj dekorowania nie był czymś nadzwyczajnym i w tym typie budownictwa. Prawie zawsze na basztach i bramach umieszczano ceramiczne fryzy ornamentacyjne, wprowadzając także malowane motywy na tynkowanych blendach. Poszczególne odcinki murów przyozdabiano wprowadzając rombowe układy z ciemnych cegieł "zendrówek". Zasada dekorowania fortyfikacji tłumaczona jest m.in. tym, że miały one w oczach przyjezdnych i atakujących podkreślać bogactwo i potęgę miasta.

Mury, oprócz funkcji militarnych, dla średniowiecznego społeczeństwa miały charakter ideowy. Mur był symbolem miasta, określał jego granice, wewnątrz których toczyło się życie wg ustalonych zasad i norm prawnych.

Źródło:

http://www.turystyka.torun.pl/art/67/mury-obronne.html