Willa "Źródło Żelaziste"

W górnej części doliny potoku Gościradowiec znajduje się źródło Żelaziste (Eisenquelle), zwane również źródłem Jana, odkryte przez Jana Kubischa – arcyksiążęcego urzędnika hutniczego w 1884 r. Wypływało wówczas z zawalonej sztolni, z której od lat 70. XVIII w. wydobywano rudę żelaza (syderyt) na potrzeby ustrońskiej huty. Woda ze źródła, zawierająca szczawy żelaziste, uważana jest za leczniczą, szczególnie przy chorobach związanych z niedokrwistością.
W 1889 r. źródło ocembrowało i opieką otoczyło założone w 1888 r. Towarzystwo Upiększania Ustronia (Verschönerungs-Verein in Ustron), od 1924 r. noszące nazwę Towarzystwo Miłośników Ustronia, które wówczas było właścicielem nieruchomości w dolinie Gościradowca.
Stowarzyszenie wzniosło przy źródle drewniany pawilon restauracyjny według projektu cieszyńskiego budowniczego Friedricha Eduarda Fuldy.
W 1926 r. obiekt ten został obmurowany, zmodernizowany i rozbudowany przez firmę bielskiego architekta i budowniczego Józefa Kozieła.
W 1932 r. źródło Żelaziste zyskało zachowaną do dzisiaj, nowoczesną obudowę, wykonaną według projektu wybitnego cieszyńskiego architekta Alfreda Antona Wiedermanna.
W 1938 r. Towarzystwo Miłośników Ustronia sprzedało swą nieruchomość w dolinie Gościradowca restauratorowi Emilowi Brychowi, który w 1939 r. na miejscu zburzonego, dawnego pawilonu restauracyjnego wystawił modernistyczną willę „Źródło Żelaziste”. Obiekt zaprojektował cieszyński architekt Karol Kozieł, a wykonawcą była firma ustrońskiego budowniczego Jana Hanusa. Bryła budynku cechuje się prostotą i funkcjonalnością. Obiekt posiada dwie kondygnacje. Atrakcyjny wygląd nadają mu charakterystyczne balkony, ciągnące się wzdłuż jego zaokrąglonej części. Interesująco prezentuje się przyziemie, obłożone piaskowcem godulskim (kamieniem breńskim), co świetnie współgra z leśnym otoczeniem willi.
Dolina potoku Gościradowiec była niegdyś jednym z najpiękniejszych uzdrowiskowych zakątków Ustronia. Dzisiaj zarośnięta – zatraciła swój dawny urok, niemniej jej niezwykły i tajemniczy klimat pozostał niezmienny.
[Tekst: vstrone]