†

Tramwaj żłobek

Po połączeniu zajezdni przy ul. Ołbińskiej i Słowiańskiej Zakłady Komunikacyjne miasta Wrocławia otrzymały na żłobek pracowniczy budynek przy al. Młodej Gwardii 7 (obecnie al. L. Różyckiego 7). Z uwagi na koszty zrezygnowano z transportu dzieci samochodami i zaproponowano stworzenia tramwaju-żłobka.
1 maja 1949 roku pracownicy Warsztatów Głównych przekazali (oczywiście w ramach majowego czynu) wyremontowany i przebudowany jeden z 48 zachowanych wozów silnikowych typu Falkenried Maximum o nr 2023.
Zmodyfikowany pojazd umożliwiał przewiezienie 36 dzieci. Wnętrze pomalowano białą farbą dla ułatwienia utrzymania czystości. Oświetlenie zapewniało 9 lamp sufitowych, a ogrzewania w zimie 8 piecyków elektrycznych (po wojnie kabiny pasażerskie w tramwajach nie były ogrzewane). W każdym z rogów przedziału dziecięcego ulokowano piętrowy kojec dla najmłodszych dzieci. Pośrodku wagonu znalazły się 4 kojce dla dzieci raczkujących, natomiast dla nieco starszych przewidziano miejsca na ławeczkach. Ponadto wagon wyposażono w umywalkę z bieżącą wodą , a także szafkę z nocnikiem. Ze względów sanitarnych do pojazdu nie miały wstępu osoby postronne, a dziećmi opiekowała się sanitariuszka.
Tramwaj-żłobek stacjonował w zajezdni przy ul. Słowiańskiej. Każdego roboczego dnia dowoził na godz 6.00 dzieci do żłobka na Zalesiu. Trasa wiodła przez ul. Słowiańską, ul. Marszałka J. Stalina (Jedności Narodowej), ul. Nowowiejską, ul. Piastowską, ul. H. Sienkiewicza, ul. Grunwaldzką, most Szczytnicki i al. L. Różyckiego. Przy skrzyżowaniu Piastowskiej i Sienkiewicza znajdował się pośredni punkt przyjmowania i odbioru maluchów.
19.12.1949 przekazano wykonany dla Warszawy drugi egzemplarz. Wizualnie różnił się on numeracją (nr 500) i odbierakiem prądu.
Na podstawie artykułu Tomasza Sielickiego (MPK Wrocław) „Prywatna i miejska – dwie zajezdnie tramwajowe na Przedmieściu Odrzańskim” [v]


W dniu 19 grudnia 1949 r. uroczyście przekazano w Warszawie tramwaj – żłobek, dar miasta Wrocławia dla robotników Warszawy. Był to wyremontowany wagon typu L (oznaczenie warszawskie), wyprodukowany w 1901 r. w zakładach Falkenried w Hamburgu, użytkowany początkowo przez BSEG, następnie (od 1911 r.) przez SSB (Städtische Strassenbahn Breslau), a w trakcie wojny przez Breslauer Verkehrsbetriebe.

W ramach remontu wagon został wyposażony w ogrzewanie, łóżeczka i bieżącą wodę. Wagon pomalowany był na kremowo, na burtach nosił herby Warszawy i Wrocławia oraz napis "wagon specjalny - żłobek". Po przybyciu wagon otrzymał numer taborowy 500 i został przydzielony do zajezdni "Wola".

Pierwszy kurs odbył się w dniu 22 grudnia 1949 r., następnie przez miesiąc wagon jeździł nieregularnie i dopiero 28 stycznia 1950 r. uruchomiono regularną linię "Żłobek" po trasie Dworzec Wschodni-Targowa-Grochowska-Gocławek (linia kursowała w godzinach 5-7 rano i 15-17 popołudniu). Wagon połączono w skład z dopasowaną kolorystycznie doczepą typu P14 - w pierwszym wagonie pod opieką pielęgniarek podróżowały dzieci (większe dzieci na ławkach, mniejsze w kojcach, niemowlęta w łóżeczkach), w drugim ich rodzice - pracownicy fabryki "E. Wedel", Zakładów Urządzeń Teletechnicznych i Zakładów Przemysłu Gumowego "Rygawar". W połowie 1950. r, po zakończeniu przekuwania torów na Pradze, wagon-żłobek został przeniesiony do zajezdni "Praga".

W kolejnych latach trasa linii ulegała zmianom - od 5. 04.1951 r. linia kursowała po trasie Stalowa-11 Listopada-Targowa-Dworzec Wschodni-Targowa-Grochowska-Gocławek, natomiast 7. 06. 1952 r. trasę uproszczono likwidując podjazd pod Dworzec Wschodni (od tej pory żłobek jeździł po trasie Stalowa-11 Listopada-Targowa-Grochowska-Gocławek). W drugiej połowie lat 50-tych wagon 500 kursował w składzie z doczepą typu P11 o nr taborowym 1239. W dniu 15 czerwca 1958 r.. zlikwidowano linię "Żłobek". Skład rozłączono, wagon 1239 po krótkim czasie powrócił do ruchu liniowego, natomiast wagon-żłobek odstawiono. W 1959 r. wagon o nr taborowym 500 został skreślony ze stanu. Po przebudowie przez kilka następnych lat służył jako bufet na terenie Warsztatów Głównych, po czym w 1964 r. został złomowany.
Za: http://tramwar.republika.pl/twzlobek.html