W roku 1903 architekt Max Kiehnel wykonał projekt kamienicy dla aptekarza Georga Hallmanna. Narożny budynek pod numerem 13 (wówczas 15), sklasyfikowany jako Wohn und Geschäftshause mieszkalnousługowy) miał stanąć u zbiegu ulic gen. Ignacego Prądzyńskiego i Waleriana Łukasińskiego (wówczas odpowiednio Löschstrasse i Marthastrasse) na Przedmieściu Oławskim. Zachowane rysunki fasad ukazują bardzo elegancki dom łączący historyzm (neobarok) z secesją (głównie w zakresie dekoracji). Ostatecznie w latach 1904-1907 zrealizowano budynek o wyraźnie secesyjnej stylistyce, zarówno w kształtach akcentów architektonicznych, jak i w detalach sztukatorskich. Kamienica o rozedrganej sylwetce (dzięki miękkim liniom szczytów), ze zgrabną narożną wieżyczką zwieńczoną hełmem o niepowtarzalnym w mieście kształcie, była budynkiem wyraźnie odróżniającym się od pozostałych, nieco starszych i wyższych domów przy ul. Prądzyńskiego, mających neorenesansowe elewacje. Przy ul. Łukasińskiego kilka budynków uzyskało dekoracje secesyjne, jednak nie robiące aż takiego wrażenia jak te na narożnej kamienicy aptekarza Hallmanna. Warto wspomnieć, że pierwszy projekt dla tej parceli powstał w roku 1887 i przedstawiał 5-kondygnacyjną kamienicę o fasadzie neorenesansowej.
Parter domu pod nr 13 w przeznaczono na handel (sklepowe witryny wystąpiły nawet w większej liczbie niż na projekcie), restaurację (wszystkie 3 pomieszczenia od strony ul. Łukasińskiego) oraz kilka pokoi pod wynajem (w narożniku budynku, od strony ul. Prądzyńskiego). Na każdym piętrze znalazły się 2 mieszkania (obecnie 3). Wśród lokatorów tego wykwintnego budynku znaleźli się fabrykant Kretschmar i kupiec Rudolph, których rodziny zajęły całe pierwsze i 2. piętro. Piętro 3 było mniej reprezentacyjne, miało też najmniejszą wysokość. Mansardę zajęły 2 pomieszczenia poddasza i 2 pralnie. Wnętrze kwartału zabudowy dogęściły wolnostojące domy mieszkalne, a w bliskości kamienicy nr 13 stanęła parterowa oficyna, należąca do sąsiedniej posesji.
Kamienica, podobnie jak niemal cała okoliczna zabudowa, szczęśliwie przetrwała wojnę – do naszych czasów zachowały się nie tylko elewacja frontowa i tylna, ale też przestrzenie wspólne wnętrz. Kamienica 4-kondygnacyjna z podpiwniczeniem i poddaszem użytkowym. Wnętrze w układzie dwutraktowym ze schodami zlokalizowanymi od strony podwórza; boczne skrzydła budynku ustawione prostopadle. Ryzalit klatki schodowej, umieszczonej ukośnie do wnętrza, ma półkoliste zamknięcie, pomiędzy pierwszą i 4. kondygnacją znacznie wtopione w elewację tylną. W środku budynku znajduje się niewielki prostokątny dziedziniec-studnia z oknami doświetlającymi łazienki i korytarze mieszkań, u góry zamknięty 2-spadowym świetlikiem. Dach mansardowy (kryty dachówką na połaciach ze spadkami) ma 4 lukarny od strony ul. Prądzyńskiego i 2 od strony ul. Łukasińskiego. Lukarny o konstrukcji drewnianej nakrywają daszki pulpitowe. Kolejne 3 lukarny (nieco większe, z daszkami 2-spadowymi) znajdują się w dachu od strony podwórza. Okna piwnicy znajdują się na całej długości murów, poniżej poziomu ulic. Pierwsza kondygnacja z prostokątnymi witrynami, wejściem do lokalu w ściętym narożniku oraz wejściem dla mieszkańców kamienicy usytuowanym we wnęce, ze stopniem zewnętrznym (na jego posadzce widnieje data 1904). Drzwi wejściowe jednoskrzydłowe, drewniane, z naświetlem, dekorowane płycinami z ornamentem roślinnym.
Szeroka na 25 m elewacja od strony ul. Prądzyńskiego jest asymetryczna, 9- osiowa, z 2-kondygnacyjnym wykuszem po lewej stronie i szczytem (o miękkich spływach) w środkowej strefie. Wykusz wsparty na konsolach, z balkonem na dachu i 2 zaokrąglonymi balkonami wspornikowymi z lewej strony. Od frontu wykusz zaopatrzony w 3 prostokątne okna (te na rogach smuklejsze), po bokach okna pojedyncze. Z prawej strony elewacji znajdują się 2 balkony (prostokątne, wspornikowe, ten na drugiej kondygnacji ma dekoracyjne konsole) a nad skrajną osią okienną faliste zwieńczenie korony muru. Drzwi balkonu urządzonego na dachu wykusza umieszczone w szerokim otworze zamkniętym łukiem koszowym. Opaski okienne o zróżnicowanych kształtach, ze zgeometryzowanymi wzorami lub elementami biomorficznymi. Partie parteru i pierwszego piętra pokryte boniowaniem i wydzielone gzymsami. Gzyms koronujący miękkimi liniami obiega także szczyty i faliste zwieńczenia. Płaszczyzny ścian 3. i 4. kondygnacji urozmaicają lizeny z rysunkiem boniowania. W płycinach międzyokiennych dekoracje sztukatorskie ze stylizowanymi roślinami. W kilku oknach zachowana oryginalna drewniana stolarka o krzyżowym podziale, ze słupkiem środkowym i poziomym ślemieniem, z pionowymi szczeblinami w górnych kwaterach.
Elewacja od strony ul. Łukasińskiego jest węższa (19 m) i mieści 5 osi okiennych. Z prawej strony znajduje się taki sam jak na sąsiednim skrzydle wykusz, w tej samej osi szczyt (z esowatymi spływami), z oknem eliptycznym. Z prawej strony wykusza 2 balkony. Z lewej strony elewacji znajduje się wielkoformatowa płycina, zlokalizowana pomiędzy gzymsem oddzielającym partię parteru a falistym zwieńczeniem fasady. Płycina z profilowanymi brzegami tworzy smukłą ramę dekorowaną liśćmi, w której umieszczono reliefowe przedstawienie kobiecej postaci, przechadzającej się krętą alejką na tle chmur. Dama o rysach twarzy greckiej bogini jedną ręką trzyma bukiet róż, drugą przytrzymuje powłóczystą suknię. Obie elewacje spina 3-kondygnacyjny, okrągły wykusz, na poziomie poddasza przechodzący w wieżyczkę z oknami w kształcie podkowy, nakrytą hełmem o parabolicznych kształtach, z kulą na czubku. Pokryty arkuszami blachy cynkowej hełm wykazuje podobieństwo do zwieńczeń ówczesnych domów handlowych; takich czystych form secesyjnych próżno szukać wśród wrocławskich kamienic mieszczańskich.
Na każdym piętrze wykusza znajdują się 3 smukłe okna, od spodu zdobi go dekoracja w kształcie muszli. Monogram właściciela budynku („GH”) umieszczono nad wejściem, napis „ANNO - 1904” w płycinie między oknami wykusza przy ul. Łukasińskiego. Okna pierwszego piętra mają parapety ze spadziście ułożonych dachówek glazurowanych na zielono, pozostałe parapety blaszane. Uzupełnienie dekoracji sztukatorskich stanowi secesyjna metaloplastyka poręczy balkonów, gdzie obok roślinnej ornamentyki znalazły się też bardzo użytkowe skrzynki na kwiaty. Balustrady balkonów urządzonych na dachach wykuszy flankują murowane filarki nakryte dekorowanymi czapami. Płaszczyzny ścian elewacji tylnej pokrywa gładki tynk, ostatnia kondygnacja zwieńczona ceglanym gzymsem. Na stykach ze ścianami szczytowymi sąsiednich budynków znajdują się ciągi balkonów, których większość zabudowano drewnianymi werandami – dziś rzadko zachowanym elementem.
We wnętrzu kamienne posadzki holu i korytarzy na piętrach (dekorowane wzorami w kolorze brązowym i czarnym). Ściany holu dzielone lizenami z kobiecymi główkami umieszczonymi pod sufitem, gdzie przebiegają także fryzy ze stiukowym ornamentem. Zachowana drewniana balustrada tralkowa schodów, rozpoczynająca się kandelabrowym słupkiem wysokości dorosłego człowieka. Schody o konstrukcji stalowej, zachowane 2-skrzydłowe drewniane drzwi do mieszkań.
Narożna kamienica z secesyjnym kostiumem architektonicznym wyróżnia się wśród zabudowy ulic Przedmieścia Oławskiego. Nieco niższa od sąsiednich domów, z parterem w całości przeznaczonym na usługi oraz wygodnymi mieszkaniami zaopatrzonymi w balkony stanowi pomnik gustu i aspiracji najbogatszej warstwy mieszczaństwa z początku XX w.
za :
więcej  |
(2 realizacje)