†

Loża wolnomularska "Fryderyk Pod Złotym Berłem"

Loża została zał. w 1776, a jej członkowie wywodził się z najwyższych warstw mieszczańskich i spośród szlachty. W 1816 przeniosła się z ul, Łaciarskiej do nowego budynku przy ul. św. Antoniego zaprojekt. przez czł. loży C. F. Langhansa. Motywy wyboru lokalizacji nie są znane. Budynek położony był w sercu dzielnicy żyd., wkrótce na sąsiedniej działce wybudowano synagogę Pod Białym Bocianem.

Siedziba I. otoczona niewielkim ogrodem Stanęla w głębi posesji. Była niewidoczna z ulicy, wejście prowadziło przez sień kamienicy frontowej od ul. św., Antoniego. Zasadnicza I. składała się z dwóch 2-kondygnacyjnych części. W pierwszej, dostępnej z dziedzińca, znajdowała się wysoka reprezentacyjna sala oświetlona 2 rzędami okien, z podium i organami, przeznaczona do różnego typu spotkań. Miała dość skromną dekorację i kompozycję wyznaczoną przez kolumny i pilastry. Przypominała salę balową w pałacu Hatzfeldtów i, powstałe nieco później, sale w pałacu Henckelów von Donnersmarck oraz w Starej Giełdzie. W drugiej budowli, prostop. do pierwszej, mieściła się gt. sala wolnomularska, zw. świątynią, utrzymana w stylistyce klasycystycznej. Dostęp do niej miało tylko ścisłe grono wolnomularzy. Zaplanowana była na planie prostokąta z wyodrębnioną kolistą partią środk. wspartą na 4 kolumnach i nakrytą kopułą z gwiazdami. Kapitele kolumn oraz pozostała dekoracja miały egiptyzujący charakter, co ściśle wiązało się z wolnomularską symboliką. W 1858 planowano odsprzedanie działki gminie żyd., która zamierzała tu wystawić nową synagogę. W 1875 wrocł. arch. Schmidt, czł. loży, wykonał plany gruntownej przebudowy budynków zrealizowano adaptację 3-kondygnacyjnej kamienicy frontowej na pomieszczenia I. oraz drobne remonty pozostałych budynków Kamienica otrzymała wówczas nowy neorenes. kostium stylowy.

W wyniku represji w okresie nazizmu w 1935 wszystkie loże masońskie zostały zamknięte,a ich majątek skonfiskowano. Budynek został zburzony w 1945 i na jego miejscu wzniesiono w latach 90. dom mieszkalny.

Agnieszka Zabłocka-Kos