 | Polska › woj. opolskie › Opole › Dzielnica IX › Rynek › Ratusz |
1900 , Ratusz od strony północno-wschodniej, Rejencja i dworzec kolejowy w początku XX wieku.
|
Na stronie od 2006 kwiecień
20 lat 0 miesięcy 10 dni |
Opolski ratusz był drewnianym domem kupieckim do XIV wieku, kiedy to został przemianowany na siedzibę władz miejskich i przebudowany przy użyciu cegieł. Kupieckie kramy przeniosły się wówczas na zewnątrz, do przybudówek zasłaniających ścianę zachodnią ratusza. W dawnych wiekach właśnie przed ratuszem koncentrowało się życie handlowo - rozrywkowe miasta. Odbywały się tu wielkie doroczne jarmarki. W XVIII wieku przed głównym wejściem stał pręgierz miejski do wymierzania kar ustanowionych wyrokiem sądu wójtowskiego. W 1794 roku został tu publicznie wychłostany i wypędzony z miasta buntownik chłopski- Marek z Jemielnicy. Opolski ratusz, podobnie zresztą jak i całe miasto, płonął wiele razy. Z jednym z pożarów wiąże się pewna ciekawostka. Otóż w 1818 roku podczas remontu głowicy wieży znaleziono w jej kopule medalion z informacją o tragicznym roku 1736, w którym dotknęły opolan dwie klęski- wody i głodu. Rewers medalionu przedstawiał deszcz i napis "O jak dużo! Śląska klęska powodziowa- 1736", zaś na awersie- stodoła ze snopkami i małą ilością ziarna oraz napis: "O jak mało! Śląska klęska głodu- 1736". Do gmachu prowadziły dwa wejścia; obydwa znajdowały się w tych samych miejscach, co dziś. Wejście główne, od strony wschodniej, oraz drugie- od strony północnej, które dziś służy przede wszystkim młodym parom, zawierającym związek małżeński w opolskim Urzędzie Stanu Cywilnego. Dzisiejszy kształt architektoniczny ratusza pochodzi z roku 1936. Warto bowiem wiedzieć, że w 1933 roku władze miejskie zdecydowały się wyburzyć szpecące Rynek kramy. Kiedy jednak przystąpiono do ich rozbiórki, mocno nadwerężona zachodnia ściana wieży, zawaliła się.
Odbudowana wieża otrzymała nieco inny kształt oraz została podwyższona (dziś mierzy 65 metrów) Przy okazji odrestaurowano cały ratusz, dobudowano południowe skrzydło wzbogacone arkadami.
bonczek/hydroforgroup/2006 -
Zbudowany w latach 1830-1833 jako siedziba władz nowo utworzonej w 1816 roku rejencji opolskiej nie przetrwał ostatniej wojny; wypalony i zrujnowany, rozebrany ostatecznie w 1955 roku, by zrobić miejsce dla dużej zielonej rekreacji w samym środku miasta.
Była to budowla monumentalna, w dużym stopniu największego niemieckiego autorytetu architektonicznego XIX wieku Fryderyka Karola Schinkla, który podobnie jak przy budowie opolskiego ratusza, był rządowym konsultantem projektu, w związku z czym parokrotnie osobiście bywał w Opolu.
Długo i z trudem rodził się projekt tego gmachul; pierwsze koncepcje rysował już w 1823 roku opolski architekt Krause i jeździł z nimi na uzgodnienia do Berlina. Po pięcioletnich przekomarzaniach i włączeniu do współpracy architekta Guntera z Berlina prace projektowe doprowadzono do szczęsliwego końca; w maju 1830 rozpoczęto budowę. Od samego początku szczególną trudność sprawiało usytuowanie budynku w strefie dawnych obwarowań miejskich, z głęboką fosą między murami, w efekcie fundamenty posadowiono na głębokości poniżej 7 metrów, czego nie omieszkali wytknąć krytycy, podkreślając, że trzeba zbudować tyle murów w ziemi, co na wierzchu.
Architektura gmachu odpowiadała panującemu w XIX wieku kierunkowi: styl klasyczny obowiązywał niepodzielnie w Niemczech i w Europie, a wielki Schinkel był jego gorliwym propagatorem. Olbrzymia, jak na ówczesne Opole, prosta i niewyszukana bryła gmachu harmonijnie skomponowana była w podziałach pionowych i poziomych, z lekko wysuniętym przez lico środkowym ryzalitem. I obowiązujące obramowanie okien i pilastry, a także pokryte boniowaniem płaszczyzny ścian.
Od 1833 roku gmach - siedziba władz rejencji - jest najważniejszym obiektem w Opolu, podobnie jak nowo utworzony przed nim plac nazwany wtedy placem Rządowym (Regierungnsplatz).
Dziś plac Wolności jest nadal sercem miasta, zaś po budynku nie ma już praktycznie śladu. Tylko usytuowany obok fontanny napis pamiątkowy przypomina ten gmach i tylko z tej racji, że w nim w latach plebiscytu 1920-1922 urzędowała międzynarodowa komisja sojusznicza pod przewodnictwem francuskiego generała Henri Le Ronda, wielkiego przyjaciela Polaków.
Pamiątkowe tableau z kutym w metalu napisem wykonał artysta-rzeźbiarz Marian Nowak.
Andrzej Hamada, "Najważniejszy obiekt", Gazeta Wyborcza, Opole
Budowę dwóch budynków dworcowych połączonych tunelami, podobnie jak przebudowę całego węzła kolejowego w Opolu, zaplanowano w 1890 roku. Budynki zaprojektowane zostały w stylu niemieckiego neorenesansu, zbudowane z czerwonej cegły, wykończone elementami z piaskowca oraz czarną dachówką. Gmach kasowy wykończono wewnątrz białą cegłą klinkierową oraz bogatą stolarką. Głównym projektantem obu budynków był Paul Thoemer. Budowę rozpoczęto w 1898 roku, zakończono natomiast w maju 1900 roku. Była ona bardzo drogim przedsięwzięciem, wzniesienie jedynie budynku wejściowego kosztowało 380 000 marek.
Równocześnie z częścią naziemną zbudowano część podziemną - tunele ułatwiające transport pasażerów i towarów. W tym celu powstały cztery tunele:
1. Tunel dla podróżnych, łączący budynek wejściowy z budynkiem kasowym.
2. Przejście podziemne dla podróżnych, łączące perony nr 1 i 2.
3. Tunel towarowy, łączący jeden z lokali przy budynku wejściowym z magazynem na peronie 1. Na obu jego końcach zamontowano windy towarowe. W celu jego doświetlenia w posadzce gmachu kasowego zamontowano kilka luksferów (obecnie tunel częściowo udostępniony, zlokalizowano w nim toalety oraz windy).
4. Tunel pocztowy, łączący budynek ekspozytury poczty na peronie 1. z gmachem pocztowym przy ul. Krakowskiej (obecnie tunel używany przez pracowników Poczty Polskiej, niedostępny dla osób postronnych).
Oprac. Adam Krzyształowicz.